
ایمان موتمنی: در فوتبال اگر بازیکنی مرتکب اشتباه شود، تاوان آن را کل تیم میدهد اما اینکه چرا باید تاوان اشتباهات داوری را تیمهای حاضر در لیگ برتر بدهند، باید از کمیته داوران پرسید که همیشه توجیهگر اشتباهات داورانشان هستند؛ اشتباهاتی که این روزها دیگر حسابش از شمارش گذشته و تبدیل به چالش داوری شده است. معضل این روزهای فوتبال ایران بیشک مسأله داوری و حملات به داوران، قبل، حین و بعد از برگزاری مسابقات است؛ اتفاقی که باعث شده داوران فوتبال ایران نتوانند تصمیمات درستی بگیرند و در بسیاری از موارد تصمیمات آنها جنجالی میشود.
فقر آموزش
همان قدر که حمله به داور و بیانیهنویسی برای امتیاز گرفتن از آنها باید مورد نکوهش قرار بگیرد، باید از داوری کشور هم انتقاد کنیم. الان سالهاست همه عوامل کمیته داوران پشت موفقیتهای علیرضا فغانی خود را پنهان کرده و از نسلسازی برای آینده داوری غافل شدهاند. هنوز یادمان نرفته تا قبل از علیرضا فغانی نهایت افتخار داوری کشور در سالهای اخیر حضور مسعود مرادی در جام کنفدراسیونها بود. هماکنون به غیر از علیرضا فغانی و تا حدودی بیژن حیدری، داوری درخور آسیا هم در لیست بینالمللی حضور ندارد تا کنفدراسیون فوتبال آسیا بتواند به آنها اعتماد کند و قضاوت یک دیدار از لیگ قهرمانان آسیا را به آنها بسپارد.
توجیه و عدم برخورد با متخلفان
چند سال پیش وقتی جنجال قضاوتهای محسن قهرمانی موجب محرومیت او شد، هیچ نهاد یا ارگانی به صورت واضح نه او را محکوم دانست و نه او را تبرئه کرد، فقط چند ماه محرومیت و سپس بازگشت و بعد هم خداحافظی همیشگی از قضاوت؛ اتفاقی که اگر در هر کشور دیگری رخ میداد به خاطر حفظ پاکی فوتبال خلاف آن رخ میداد اما در ایران به بهانه حفظ آبرو و کدخدامنشی از محسن قهرمانی با سلام و صلوات تقدیر شد، بازی خداحافظی برای او در نظر گرفته شد و هیچگاه معلوم نشد آیا ماجرای کارت به کارت و غش کردن صحت داشته یا خیر. شهریورماه 97 هم محسن قهرمانی در برنامه فرمول یک حاضر شد و به صراحت اعلام کرد به خاطر لجبازی با هواداران استقلال، گل تیم راهآهن را مردود اعلام نکرده است. او همچنین در دیدار داماش- ملوان به بازیکن ملوان گفته بود: «فحش بدن خطا نمیگیرم!»
بارها با کوچکترین انتقادی که از داوران شده بحث دستمزد و مظلومیت آنها توسط جامعه داوری پیش کشیده شده، حال آنکه تیمها و هواداران نباید تاوان دستمزد کم داوران را بدهند و به نظر میرسد اینگونه توجیهات بیشتر فرار به جلو است. اگر داوران واقعاً مشکل دستمزد دارند بهتر است با اعتصاب صدای خود را به گوش مسؤولان برسانند نه اینکه با کوچکترین انتقاد بحث دستمزدها را پیش بکشند. آذرماه گذشته بعد از دیدار پرسپولیس- پارسجنوبی رضا کرمانشاهی با صورت برافروخته در میکسدزون حاضر شد و بابت فحاشی گلایه کرد. او از نبود امکانات و مکفی نبودن درآمد داوران از داوری گفت اما هیچگاه نگفت اگر داوری درآمدی برای آنها ندارد و فقط 700 هزار تومان بابت هر قضاوت دریافت میکنند، چرا عطای قضاوت را به لقایش نمیبخشند؟
پرخاشگری
احترام امامزاده دست متولی آن است. این ضربالمثلی است که حالا با توجه به شرایط داوری کنونی فوتبال ایران سنخیت عجیبی دارد. بارها دیده ایم در مسابقات فوتبال اروپا و بویژه لیگ برتر انگلستان که داوران سعی می کنند
با آرامش قضاوت کنند و به ازای هر کارت زردی که میدهند به بازیکن توضیح دهند به چه دلیل آنها جریمه میشوند، حال در ایران داوران با تندخویی، پرخاش و لحن طلبکارانه با بازیکنان حرف میزنند، انگار دیکتاتور درون آنها در زمین فوتبال بیدار شده است. این روش برخورد خود بهانهای به دست بازیکن میدهد تا با همان ادبیات و با همان لحن در برابر داوران موضع بگیرند و در برابر کوچکترین اشتباه اینگونه با لحن پرخاشگرانه به سمت داور یورش ببرند؛ عادتی که تاوان آن را تیمملی ایران در جام ملتهای آسیا به سختی داد.
باید قبول کرد قضاوتهایی که در لیگ ایران شاهد هستیم، حتی از سطح آسیا هم پایینتر است و بعضاً اشتباهات داوری به قدری واضح است که مسؤولان همیشه توجیهکننده کمیته داوران هم وادار به اعتراف به اشتباه داوران میشوند. عدم پذیرش اشتباهات داوران توسط خود آنها و کمیته داوران حالا بزرگترین چالش فوتبال ایران است. افرادی همچون رضا غیاثی، حسین عسگری، داوود رفعتی و فریدون اصفهانیان هرگاه مسؤولیتی در این کمیته نداشتند به شدیدترین منتقد تبدیل شدند و هرگاه پست و مقامی داشتند سعی در حمایت از داوران به هر نحوی داشتند که بیشتر به دوستی خاله خرسه شبیه است. کمیته داوران به جای فراهم کردن کمک داور ویدئویی، با اضافه کردن داوران کنار دروازه سعی در کمتر کردن اشتباهات داوری دارد اما آنها به قول سرهنگ علیفر بیشتر «داور دکور» هستند. متاسفانه داوران رویه واحدی برای قضاوت ندارند و هر داوری بنا به برداشت خود از قوانین قضاوت میکند که خود باعث چنددستگی در نحوه قضاوت میشود.