۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۱۶
با مهدی مظلومی، کارگردان مجموعه«لطفا دور نزنیم»

زبان طنز نيش‌دار و تلخ است

مهدی مظلومی از جمله کارگردان‌هایی است که با ساخت مجموعه تلویزیونی«بدون شرح» که در زمان خود با استقبال بالایی روبه‌رو شد به نوعی طنزهای 90 شبی را در تلویزیون رقم زد و مجموعه‌ او الگوی بسیاری از مجموعه‌های 90 شبی قرار گرفت. او در ادامه کارش به ساخت مجموعه‌هایی با همین سبک و سیاق پرداخت و«بانکی‌ها» را به عنوان دومین تجربه خود کارگردانی کرد که متاسفانه نتوانست موفقیت کار قبلی را به دست آورد. «کمربندها را ببندید» با گروهی تقریبا شبیه بدون شرح سومین مجموعه 90 شبی او نیز موفقیت چشمگیری نداشت و همچنین «اکسیژن» و «زندگی به شرط خنده» که جزو آخرین کارهای 90 شبی مظلومی محسوب می‌شوند با استقبال همراه نبود به همین خاطر روند رو به رشدی که بعد از «بدون شرح» می‌توانست رقم بخورد، سراغش نیامد. او دیگر به سراغ ساخت مجموعه‌های 90 شبی نرفت تا اینکه در نوروز 86 مجموعه«روزگار خوش حبیب آقا» را روی آنتن برد. مظلومی همچنین در این مدت فیلم‌های تلویزیونی «معتاد اجباری» و «بمانی هفتم» را ساخت اما مدتی است که وی علاقه‌مند به ساخته برنامه‌هایی با مضمون رعایت حقوق شهروندان شده است مانند مسابقه «شهروند سالم» که مدتی پیش به کارگردانی مظلومی با اجرای سیامک انصاری از شبکه تهران پخش شد. اما این علاقه ادامه یافت تا اینکه از فروردین سال‌جاری مظلومی مجموعه‌ای باعنوان«لطفا دور نزنیم» را جلوی دوربین برد؛ مجموعه‌ای به قلم رضا مقصودی که در 15 قسمت 45 دقیقه‌ای از شبکه تهران پخش می‌شود. این مجموعه که با مشارکت اداره راهنمایی و رانندگی ساخته شده و هدف اصلی آن فرهنگ‌سازی ترافیکی است داستان خانواده‌ای را روایت می‌کند که در آن سیف‌الله‌خان، پیرمرد 70 ساله‌ای که هرگز ازدواج نکرده با 4 برادرزاده‌اش زندگی می‌کند ولی عاشق سفر است و دائم در سفر بسر می‌برد. وی از آنجایی که نگران گلنوش فرزند برادرزاده‌اش است به خانواده 3 روز مهلت می‌دهد که گلنوش را شوهر بدهند و خانواده‌ برای اینکه ازدواجی (دروغی) ترتیب دهند،‌ اصغر را به عنوان داماد معرفی می‌کنند. در این راه مشکلاتی سر راه اصغر و خانواده گلنوش قرار می‌گیرد و... . به بهانه جدیدترین اثر مظلومی با وی گفت‌وگویی ترتیب دادیم که از نظر می‌گذرانید. آقای مظلومی! داستان‌هایی با موضوع ازدواج و در کل خانوادگی بارها و بارها دستمایه آثار زیادی شده است؛ شما چه تمهیدی برای بهتر شدن کار اندیشیدید تا کلیشه آن موجب آزار مخاطب نشود البته به غیر از بخش فرهنگ‌سازی آن؟ در ابتدا سعی کردیم جذابیت‌هایی را در کار از طریق عناصر دیگر ایجاد کنیم؛ اول اینکه ساختار ظاهری کار را نسبت به کارهای معمول جدا کردیم؛ مثل میزانسن، دوربین، فنی و ... . در ادامه از شخصیت محوری دور شدیم، یعنی شاید در اصل قصه اصغر باغ‌آبادی است که وارد بازی شده ولی تمام کاراکترها به یک اندازه در این بازی نقش دارند. و در نهایت در انتخاب بازیگران و هماهنگی بین آنها تلاش کردیم. باتوجه به همه این تمهیدات، ساخت این مجموعه ریسک نبود؟ چرا، وقتی پیشنهاد ساخت این اثر را پذیرفتیم 5 قسمت آماده آن را مطالعه کردم و متوجه شدم که ساخت این کار ریسک است بویژه با مقوله فرهنگ‌سازی که قرار بود در کار اعمال شود. نگاه شما به فیلمنامه تا چه اندازه نزدیک بود؟ آن‌طور که شنیدم تغییرات زیادی در فیلمنامه اعمال شده؛ این تغییرات را خودتان اعمال کرده‌اید؟ تغییرات فیلمنامه «لطفا دور نزنیم» در 2بخش صورت گرفت؛ یک بخش جنس شوخی‌ها و جنس دیالوگ‌هایی بود که من دوست نداشتم و برای این آدم‌ها نبود و بعد از انتخاب بازیگران براساس جنس بازیگران، فیلمنامه و دیالوگ‌ها بازنگری شد و بخش دیگر آن در زمان ضبط کار بود که خودم سعی کردم همچنان فیلمنامه را به جنس کارهای خودم نزدیک کنم. یعنی از شوخی و طنز کار کاستید یا به آن نکاتی را اضافه کردید؟ ببینید شوخی‌ها تا حدودی لوس و بر پایه کلام بود و بیشتر از پررویی کاراکترها ناشی می‌شد؛ چیزی که من دوست ندارم و سعی کردم این شوخی‌ها به واسطه سادگی افراد اتفاق بیفتد نه از روی حماقت و تحقیر کاراکتر. پس از بار طنز کار کم کردید؟ می‌توان گفت از هجو، فکاهی و البته لودگی کم کردم. چون تعریف‌ها از طنز فرق می‌کند و به نظر من طنز، یعنی روایتی شیرین از ماجرایی تلخ که با زبان نیشدار است و من به هیچ عنوان به دنبال زیاد خنداندن نیستم چون فکاهه کار نمی‌کنم. این قانونمندی اصغر از کجا شکل گرفت و در کل فرهنگ‌سازی احترام به قواعد راهنمایی و رانندگی از چه زمان وارد کار شد؟ این نکات با یکدیگر در رابطه هستند، این طور نبود که فیلمنامه‌ای نوشته شود و در ادامه این مسائل به آن اضافه شود بلکه تمام این مسائل با هم اتفاق افتاد و در ابتدا اداره راهنمایی و رانندگی مجموعه‌ای می‌خواست که در آن اهداف این نیرو گنجانده شده باشد ما هم به واسطه این اهداف شخصیتی را در فیلمنامه قرار دادیم که آدم قانونمندی است. پس شخصیت اصلی ما با این هدف شکل گرفت و بقیه‌ ماجراها به مرور رخ داد. شما در این کار نشان دادید که کسانی که به قواعد راهنمایی و رانندگی احترام می‌گذارند، لزوما افراد خوبی هستند‌ یعنی در زندگی شخصی هم افراد موفقی هستند و بالعکس کسانی که خیلی پایبند این قوانین نیستند، افراد قابل اعتماد و چندان خوبی نیستند. خودتان به این امر ایمان دارید؟ ببینید، اساس کار همین است. در این قصه می‌بینیم که هیچ‌کس به غیر از اصغر باغ‌آبادی و سیف‌الله خان آدم قانون‌گرایی نیست و در کنار این قضیه در روابط اجتماعی خود افرادی هستند که قانون را دور می‌زنند ولی در نهایت می‌بینیم که با وجود تمام نقشه‌هایی که می‌کشند باز هم موفق نیستند و قطعا افرادی که موفق نیستند، خیلی مورد اعتماد اطرافیان واقع نمی‌شوند و بالعکس اصغر که به قوانین احترام می‌گذارد، همیشه با موفقیت روبه‌رو می‌شود. نکته دیگر این است که مخاطب خیلی با کاراکترها آشنا نیست و به شخصیت‌ها نظر شناسنامه‌داری ندارد. به طور مثال ما بعد از چند وقت تازه می‌فهمیم که کامیار همسر و فرزند دارد؛ نکته‌ای که در بازی یک کاراکتر از زمان آشنایی‌اش باید مشخص شود. چرا این شخصیت‌ها شناسنامه دارند ولی سلیقه من و نویسنده این بود که مخاطب به مرور و آهسته آهسته با شخصیت‌ها آشنا شود. البته پخش نامناسب هم تا حدودی به کار لطمه زد، تا جایی که مخاطب قسمت‌ها را گم می‌کرد و همین مساله هویت شخصیت‌ها را خیلی خوب باز نمی‌کرد. درست است، متاسفانه پخش نامناسب و همین‌طور نبود تبلیغات درست موجب شد مخاطب به گونه‌ای کار را گم کند. درباره انتخاب بازیگران بگویید. به طور مثال محمدرضا هدایتی را بر چه اساسی برگزیدید؛ بازیگری که به بازی تیپ‌های مختلف معروف است. اصولا برای انتخاب بازیگرها در هر کاری، خیلی به پیشینه آنها توجه ندارم، اینکه چه نقش‌هایی را بازی کرده‌اند مهم نیست بلکه توانایی بازیگر مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کند. درباره محمدرضا هدایتی همان‌طور که گفتید، بیشتر تیپ‌سازی کرده است ولی من معتقد بودم توانایی لازم را برای بازی این شخصیت دارد. پس برای این نقش اصغر بهترین گزینه بود. درباره دیگر بازیگران هم این معیار را سرمشق قرار دادم که با سبک قبلی‌شان متفاوت باشند. هدایتی نخستین انتخاب نقش اصغر بود؟ نخستین انتخاب خودم بودم، در حالی که قبل از این، از طرف تهیه‌کننده گزینه‌های دیگری پیشنهاد شده بود. یکی از همکار‌های همیشگی شما فرهاد آئیش است. این همکاری در «لطفا دور نزنیم» تا چه اندازه تأثیرگذار بود؟‌ فرهاد آئیش به عنوان مشاور کارگردان در همه کار‌های من نقش بسزایی داشته و کار را منسجم‌تر و پخته‌تر می‌کند چون کارگردان و بازیگری باتجربه و جاافتاده است. همیشه او را بیرون و دورتر از کارم می‌گذارم تا از بیرون نگاه کند چون پیشنهادهایی که از بیرون می‌دهد، نتایج مثبتی در کار من دارد. راستی چه شد که اسم سریال را از «شهر شلوغ» به «لطفا دور نزنیم» تغییر دادید؟ اتفاق خاصی در این تغییر نیفتاد، فیلمنامه ابتدایی با عنوان «شهر شلوغ» به من ارائه شد که احساس کردم خیلی با مضمون کار همخوانی ندارد، پس نامش تغییر یافت. تیترا‌ژ کار یکی از نکات قابل‌توجه و جالب کار بود. این تیتراژ ایده خودتان بود؟ بله، طرح خودم بود. همیشه این‌گونه کارها را دوست داشتم. به نظر من مخاطبان تلویزیون به‌گونه‌ای رادیویی هم هستند و دوست دارند شنونده باشند و البته بخش شنیداری هم غالب است و کارهایی که روایت می‌شود، گیرایی بیشتری دارد به همین دلیل تیتراژ را در همین جهت ساختیم. ضبط و پخش مجموعه در اواسط کار همزمان بود. این همزمانی مشکلی برایتان ایجاد نکرد؟ خوشبختانه ضبط و پخش همزمان ربطی به هم نداشت و تنها چند قسمت پایانی با پخش همزمان شد ولی از آنجایی که باید در یک پروسه زمانی مشخص کار را انجام می‌دادیم و این زمان خیلی کم بود، کار ما را تا حدودی سخت کرد. در حال حاضر که کار را می‌بینید، فکر می‌کنید مهم‌ترین نقص مجموعه «لطفا دور نزنیم» چیست؟ دوست داشتم فرصت بیشتری داشتیم تا فیلمنامه مجددا به شکل کامل بازنویسی می‌شد. با این کار قطعا کار بهتری ارائه می‌دادیم ولی متأسفانه پروسه فیلمنامه، تولید و ... همیشه مشکل‌آفرین است و زمان کمی برای آن در نظر گرفته می‌شود. با این اوصاف بازتاب کار را چطور‌ می‌بینید. فکر می‌کنید این سریال توانسته تأثیر خود را روی افراد جامعه بگذارد؟ تا آنجا که واکنش‌ها را دیده‌ام مردم رضایت داشته‌اند و اداره راهنمایی و رانندگی هم از تأثیرات این کار رضایت داشته است. چقدر سعی کردید این مقوله خیلی در کار برجسته نشود؟ این مسأله برایمان خیلی مهم بود و فکر می‌کنم این اتفاق هم افتاد چون به هیچ عنوان این بحث به کار وصله نشده بود و در دل کار رخ می‌داد و در ظاهر تبلیغاتی و آموزشی نبود و از آنجایی که مردم هم خیلی این جنبه را نمی‌پسندند؛ این کار باورپذیر شده بود که همین مسأله تأثیرش را بیشتر می‌کند. شما به عنوان یک شهروند تا چه اندازه به قوانین راهنمایی و رانندگی احترام می‌گذارید؟ (باخنده) حدود 30درصد. فکر نمی‌کنید 30درصد برای کسی که چنین کاری را ساخته و جنبه‌های فرهنگی احترام به قانون را در آن اعمال کرده تا حدودی کم است. چرا،‌ البته بعد از این کار به 50 درصد رسیده است که امیدوارم همچنان افزایش یابد.
ارسال نظر
captcha