دانش پورشفیعی: جمعیت ایران تا ساعت 14 هفتم اسفند 97 بنا بر اعلام مرکز آمار بالغ بر 82 میلیون و 192 هزار و 628 تن بوده است. این رقم بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395 بالغ بر 79 میلیون و 926 هزار و 270 تن بوده است. اندازه خانوار در این سال 3/3 نفر و نرخ رشد جمعیت 24/1 درصد بود. امید به زندگی در بدو تولد برای مردان 1/72 سال و برای زنان 6/74 سال در سال 1390 گزارش شده است. به گزارش «وطن‌امروز»، میانه سنی در ایران در سال 95 حدود 30 سال بوده که یک سال کمتر از میانه سنی منطقه آسیاست. البته مقایسه جوامع شهری و روستایی کشور نشان می‌دهد میانه سنی برای مناطق شهری 30 سال و برای مناطق روستایی برابر 28 سال بوده است. در این میان بالاترین میانه سنی در بین استان‌های کشور متعلق به استان گیلان با رقم 34 سال، استان مازندران با رقم 33 و استان تهران با رقم 32 سال است. جوان‌ترین استان‌های ایران نیز استان سیستان‌وبلوچستان با میانه سنی 21 سال، استان هرمزگان با میانه سنی 26 سال و استان خراسان‌جنوبی با میانه سنی 27 سال است.
بررسی گروه‌های عمده سنی ایران گویای آن است که 24 درصد از جمعیت کشور در محدوده سنی صفر تا 14 سال، 1/25 درصد آن در محدوده سنی 15 تا 29 سال، 8/44 درصد در محدوده سنی 30 تا 64 و 1/6 درصد از جمعیت کشور نیز در محدوده سنی 65 سال به بالا قرار دارند. این آمار می‌گوید جمعیت کشور از جوانی عبور کرده و در مرز میانسالی و پیری قرار دارد که هشداری برای کشور است و ضرورت دارد خطر پیر شدن کشور بیش از پیش جدی گرفته شود. توضیح بیشتر آنکه میانه سنی، سنی است که در آن نصف جمعیت پیرتر و نصف دیگر در سنین جوان‌تر از آن قرار دارند؛ جمعیتی که میانه سنی آن زیر ٢٠ سال باشد، جوان، جمعیتی که میانه سنی آن بین ٢٠ تا ٣٠ سال باشد، میانسال و جمعیتی که میانه سنی آن ٣٠ سال یا بیشتر باشد، پیر به حساب می‌آید.
توضیح دیگر اینکه بررسی سهم دهه‌های 40 تا 90 شمسی از جمعیت کشور نشان می‌دهد این سهم بتدریج کاهش پیدا کرده است. اگر چه سهم متولدان دهه 60 از جمعیت کشور 21 درصد است اما اینان نیز هم‌اکنون در محدوده سنی 28 تا 37 سال قرار دارند که دوره میانسالی است. سهم دیگر دهه‌های جمعیتی نیز بیانگر آن است که سهم متولدان دهه 30، دهه 40 و دهه 50 از جمعیت کشور به ترتیب 13، 11 و 16 درصد است. متولدان دهه هفتادی‌ها، هشتادی‌ها و نودی‌ها نیز به ترتیب 15، 15 و 9 درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. درصدها گویای آن است که رشد جمعیت کاهش پیدا کرده و ورود آن کم شده و جمعیت موجود نیز رو به افزایش سن نهاده و کشور را به سمت پیر شدن هدایت می‌کند.
پیری جمعیت، چالش اقتصادهای بزرگ
بررسی آرایش جمعیتی جهان نیز نمای روشنی از وضعیت کشورها نشان می‌دهد و میانه سنی بالا، می‌تواند یک چالش واقعی برای اقتصادهای بزرگ جهان و فرصت و محرکی برای تامین رشد اقتصادی لازم در اقتصادهای کمتر توسعه یافته به حساب آید. در حال حاضر، قاره اروپا بالاترین و آفریقا پایینترین میانه سنی جمعیت را در میان مناطق گوناگون جهان دارند. کشورهای آلمان، ایتالیا و ژاپن که از بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان به لحاظ ارزش تولید ناخالص داخلی اسمی به شمار می‌روند، در گروه پیرترین کشورهای جهان قرار دارند و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2050 میانه سنی هر کدام از این کشورها 50 سال یا بالاتر از آن باشد. روشن است که سن می‌تواند یک چالش واقعی برای اقتصادهای بزرگ باشد. اگرچه آلمان، ایتالیا و ژاپن از بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان با تولید ناخالص داخلی اسمی حدود 2/12 درصد تولید جهانی هستند اما از پیرترین کشورهای جهان نیز به شمار می‌روند. اکنون بیش از 30 کشور جهان دارای میانه سنی کمتر از 20 سال هستند که بیشتر آنها در آفریقا یا خاورمیانه قرار دارند. یک استثنا در این مورد، کشور تیمور شرقی است که در مجاورت اندونزی قرار دارد و دارای میانه سنی 9/18 سال است.
از سوی دیگر خلاصه یافته‌های معاونت بررسی‌های اقتصادی اتاق تهران گویای آن است که افغانستان با میانه سنی 8/18 سال، جوان‌ترین کشور غیرآفریقایی جهان است و موناکو در منطقه اروپا پیرترین کشور جهان با میانه سنی 1/53 سال است. البته در منطقه آمریکای‌شمالی، بیشتر اقتصادها از وضعیت سنی متفاوتی برخوردارند به طوری که میانه سنی در کانادا 2/42 سال، در آمریکا 1/38 سال و در مکزیک 3/28 سال است. بلیز و گواتمالا با میانه سنی به ترتیب 7/22 سال و 1/22 سال، جوان‌ترین کشورها در قاره آمریکا هستند.
در میان 5 قاره جهان، آفریقا با تفاوت قابل ملاحظه‌ای در مقایسه با دیگر قاره‌ها، جوان‌ترین است، چراکه 41 درصد جمعیت آن جوان و فقط 3 درصد آن پیر است. به طور میانگین 26 درصد از جمعیت جهان، جوان و 9 درصد آن پیر هستند. در آمریکای لاتین و کارائیب، 26 درصد از جمعیت جوان و 8 درصد پیر هستند. در قاره آسیا 24 درصد از جمعیت جوان و 8 درصد پیر هستند. در قاره اقیانوسیه 23 درصد از جمعیت جوان و 10 درصد آن پیر هستند. در آمریکای شمالی نیز 11 درصد جمعیت جوان و 16 درصد پیر هستند. در قاره اروپا هم فقط 16 درصد از جمعیت جوان و 18 درصد پیر هستند. گفتنی است تا سال 2100 میلادی نزدیک به نیمی از کودکان جهان (محدوده سنی صفر تا 4 سال) در آفریقا زندگی خواهند کرد که جمعیت آنها برابر 293 میلیون نفر پیش‌بینی می‌شود و انتظار می‌رود این رقم در سال 2020 برابر با 173 میلیون نفر باشد.