۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۲:۴۱
افسانه چهارم: بنگاه‌های دولتی محکوم به زیان‌دهی هستند

چه کسی بانک‌ها را نجات خواهد داد؟

چنگ با طرح 3 پیش‌فرض پذیرفته شده از سوی نسخه‌نویسان توسعه اقتصادی برای باقی کشورها که مبتنی بر آن به‌رغم آنکه شهروندان مالکان قانونی بنگاه‌های عمومی هستند، فاقد توانایی و انگیزه پایش کارگزاران‌شان هستند، کارگزاران انگیزه بیشینه‌سازی سود این بنگاه‌ها را ندارند و همچنین بعلت نداشتن مالکیت خصوصی امکان جایگزینی اعمال نفوذ سیاسی به جای افزایش بهره وری وجود ندارد، رو به مصادیق متعدد در اثبات این نکته می‌آورد که تمام این پیش‌فرض‌ها کاملا درباره بنگاه‌های خصوصی نیز وجود داشته و دارد: از قضا تجربه‌های موفق این بنگاه‌ها نیز تا حد زیادی مرهون نقض قواعد این منطق از سوی دولت‌ها و حمایت آنها از بنگاه‌های خصوصی‌شان بوده است. او در این باره می‌نویسد: «بنگاه‌های بخش خصوصی می‌دانند که اگر به قدر کافی اهمیت داشته باشند می‌توانند از نرمی و انعطاف پذیری محدودیت‌های بودجه به نفع خود استفاده کنند و در بهره‌گیری کامل از این فرصت دولتی هیچ رودربایستی‌ای هم ندارند. همان‌طور که طبق گزارش‌ها یک بانکدار خارجی در اثنای بحران بدهی جهان سوم در دهه 1980 به روزنامه وال‌استریت ژورنال گفت: «ما بانکداران خارجی وقتی هوس پول مفت می‌کنیم طرفدار بازار آزادیم و وقتی نزدیک است پولی از کف‌مان برود هوادار دولت». در واقع هزینه بسیاری از بسته‌های نجات بنگاه‌های بزرگ بخش خصوصی از ورشکستگی را دولت‌های قسم خورده طرفدار بازار پرداخت کرده‌اند. در اواخر دهه 1970 نخستین ‌دولت دست راستی سوئد بعد از 44 سال که با وعده کوچک کردن دولت به قدرت رسیده بود با ملی کردن صنعت کشتی‌سازی ورشکسته سوئد آن را نجات داد. در اوایل دهه 1980 کرایسلر شرکت خودرو‌سازی ایالات متحده که با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کرد، به دست دولت جمهوری‌خواه رونالد ریگان که در آن برهه پیشگام اصلاحات نولیبرالی بود نجات یافت. رجوع به مصادیق موفق بنگاه‌های دولتی «سنگاپور»، «تایوان» و «کره‌جنوبی» که سرزمین مادری نویسنده است، در این میان روشنگر این عدم قطعیت و نقض‌ناپذیری قاعده مطرح شده پیرامون بنگاه‌های دولتی و نقش موفق‌شان در جریان مدیریت صحیح منابع کشورهای در حال توسعه است. خطوط هواپیمایی سنگاپور که در طول 35 سال هیچ‌گاه متضرر نشده است، شرکت فولاد پوسکو کره‌جنوبی آن هم در شرایطی که حتی بانک جهانی نیز حاضر به دادن وامی در این جهت نبود و کره‌جنوبی نیز به علت نداشتن ماده خام مجبور به واردات از استرالیا بوده و ده‌ها مورد دیگر گویای این است که از قضا برخلاف پیش‌فرض‌های قطعی انگاشته شده در توصیه نولیبرالیستی به کشورهای در حال توسعه، عمده موفقیت‌ها مرهون نقش‌آفرینی موفق بنگاه‌های دولتی بوده است. چنگ با پیشنهاد الگوی رقابت درون دولتی به بنگاه‌های دولتی فعال، نمونه‌هایی از موفقیت این بنگاه‌ها در کشورهای اروپایی و در زمینه‌هایی همچون خودرو‌سازی را یادآور می‌شود.
نکته مهم دیگر در این مورد که نویسنده تاکیدی زیاد بر آن دارد، تجربه عمدتا فاجعه‌بار کشورها در خصوصی‌سازی یکباره صنایع‌شان و قدرت اقتصادی یافتن الیگارشی نزدیک به دولت بوده است.
 

ارسال نظر
captcha
پربیننده