در کشوری که سرانه جنگلی پایینی دارد، مرگ حتی یک درخت هم بسیار بااهمیت است اما با این حال سیر نابودی جنگل‌های ایران و درختان بلوط همچنان ادامه دارد. جنگل‌های زاگرس با وسعت بیش از 5 میلیون هکتار یکی از مهم‌ترین رویشگاه‌های ایران است که به دلایل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و بوم‌شناختی از عرصه‌های کلیدی ایران محسوب می‌شود. همچنین همگان جنگل‌های این خطه را به نام جنگل‌های بلوط زاگرس می‌شناسند. تامین ۴۰درصد آب کشور، تنوع زیستی جانوری و گیاهی بالا، اهمیت در تعدیل آب‌و‌هوا و اثرات اقلیمی، حفظ منابع خاک و جلوگیری از فرسایش از جمله کارکرد‌های این جنگل‌هاست. بر اساس آخرین آمار و بررسی‌های انجام شده در استان‌های زاگرس‌نشین کشور، بالغ بر یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار از سطح جنگل‌های زاگرس تاکنون بر اثر بیماری زوال بلوط خشکیده یا در معرض خشکیدگی قرار دارد و این سطح از خشکیدگی بیشتر در استان‌های کرمانشاه، ایلام، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، چهارمحال‌وبختیاری و خوزستان اتفاق افتاده است. به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، فریبرز غیبی، رئیس مرکز جنگل‌های خارج از شمال سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور فروردین امسال با بیان اینکه خشکیدگی درختان بلوط دارای ابعاد پیچیده‌ای بوده و عوامل و دلایل عمده‌ای از قبیل تغییرات اقلیمی، خشکسالی و گسترش آفات و بیماری‌ها، آتش‌سوزی، پروژه‌های عمرانی و بروز گردوغبار در به وجود آمدن آن دخیل است، گفت: یکی از مهم‌ترین اقداماتی که لازم است در جهت رفع این معضل انجام شود، مدیریت پایدار جنگل در قالب تفکر اکوسیستمی است که در همین راستا سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری اقدامات موثری با مشارکت جوامع محلی انجام داده است. وی با اشاره به شناسایی و پهنه‌بندی مناطق آسیب‌دیده و قطع بهداشتی و سوزاندن درختان بیمار بالای ۵۰ درصد خشکیدگی در محل و تبدیل کردن آنها به زغال، تاکید کرد: با شناسایی پایه‌های مقاوم، نسبت به تهیه بذر و تولید نهال از پایه‌های مقاوم و سالم و احیای جنگل‌های مخروبه و همچنین احداث سامانه‌های آبگیر اطراف درختان اقدام شده است. غیبی توانمندسازی جوامع محلی با کشت، احیا و توسعه گیاهان دارویی را از دیگر اقدامات این سازمان برشمرد و اضافه کرد: با شناسایی مناطق آلوده بحرانی، عملیات پرورشی و بهسازی جنگل را با مشارکت مردم در سطح ۲۴ هزار هکتار از جنگل‌های زاگرس اجرا کرده‌ایم. وی با بیان اینکه مطالعات ۵ طرح تحقیقاتی مرتبط با خشکیدگی بلوط با مشارکت و همکاری مراکز پژوهشی و تحقیقاتی و دانشگاهی انجام شده است، یادآور شد: ۱۰ درصد از اعتبارات طرح صیانت و توسعه جنگل‌های زاگرس در سال ۹۶ به طرح مقابله با خشکیدگی و اجرای عملیات مربوط در مناطق آلوده اختصاص یافته است.
پروانه جوانه‌خوار میهمان ناخوانده جنگل‌های بلوط
عرصه‌های جنگلی زاگرس هر روز با یک درد جدید روبه‌رو می‌شوند؛ «پروانه جوانه‌خوار بلوط» نام میهمان ناخوانده‌ای است که به عنوان یکی از مهم‌ترین آفات برگ‌خوار بلوط در جنگل‌های زاگرس محسوب می‌شود و با تغذیه لارو‌ها از جوانه‌ها و برگ‌های بلوط، هر ساله موجب بی‌برگی کامل درختان بلوط می‌شود. محمد حیدری، کارشناس محیط‌زیست کهگیلویه و بویراحمد می‌گوید: پروانه جوانه‌خوار در بیشتر مناطق جنگلی استان مشاهده شده ولی دامنه خسارت آن در مناطق سیلاب و کلوار و لوداب در بویراحمد، در تنگ سولک و کوه ماغر در شهرستان بهمئی، در دنا منطقه چنار برم، لما، تمنک، بنستان و رودشتی، در کهگیلویه مناطق خاییز و بی‌سیدون دشت قاضی‌کلات، در شهرستان چرام مناطق سواری، تنگ آرند، جاده کرک و سرتنگ پیرزال و شهرستان باشت در حوزه‌های شلال‌دان، بوستان و عنا در حال توسعه است. وی تغییر شرایط اقلیمی، کاهش بارندگی و رطوبت را از مهم‌ترین دلایل پدیده خشکیدگی درختان بلوط اعلام کرد و گفت: کاهش بارندگی و افزایش برداشت از منابع آب زیرزمینی از جمله عوامل تهدید‌کننده سلامت جنگل‌هاست. حیدری در ادامه عنوان کرد: شیوع این آفت از 8 سال پیش در جنگل‌های بلوط زاگرس آغاز شده و بیشترین استانی که تحت تأثیر آن قرار گرفته کهگیلویه و بویراحمد است. وی اظهار کرد: برای اجرای عملیات مبارزه با این آفت در استان‌های زاگرس‌نشین به ۵۰۰ میلیون ریال اعتبار نیاز است که باید از محل اعتبارات ملی طرح صیانت از جنگل‌های زاگرس هزینه شود. حیدری عنوان کرد: بهترین راه مبارزه با این آفات مبارزه بیولوژیکی و همچنین استفاده از سم «BT» است که به علت قیمت بالای این سم و کمبود در بازار داخلی باید از کشور‌های دیگر وارد شود. وی عنوان کرد: بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار از جنگل‌های زاگرس به دلیل عواملی همچون آفات و بیماری زوال بلوط، خشکسالی، گردوغبار، آتش‌سوزی و چرای بی‌رویه دام دچار خشکیدگی شده است. از سال ۹۰ تاکنون بیش از ۱۰۰ هزار هکتار از جنگل‌های بلوط کهگیلویه و بویراحمد دچار خشکیدگی شده که این آسیب در کوه‌های خاییز، لنده و بوستان بیش از بقیه نقاط استان خودنمایی می‌کند. همچنین مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد با بیان اینکه درختان بلوط در برابر خشکسالی مقاومت کمتر و حساسیت بیشتری دارند، افزود: این بیماری در مناطقی از استان که اقلیم گرم و خشک دارد، نمود بیشتری دارد. غلامحسین حکمتیان افزود: کاهش ضریب نفوذ آب به سطح جنگل‌ها به دلیل کاهش بارندگی و افزایش دام و کوبش زمین، باعث ازدیاد آفات و بیمار‌های درختان بلوط شده است. وی بیان کرد: مناطق آلوده به این بیماری در کهگیلویه و بویراحمد شناسایی شده و اقداماتی نظیر معدوم‌سازی درختان آلوده و ایجاد تشتک و مهار روان‌آب‌ها نیز در حال انجام است. وی همچنین بر ضرورت استفاده منطقی و قانونمند مردم از طبیعت تاکید کرد و افزود: بدون همراهی، مشارکت و همکاری مردم، حراست و صیانت از منابع ملی و طبیعی ناممکن است اما بهره‌وری از طبیعت باید همراه با فعالیت‌های احیایی انجام شود. وی در ادامه از خطر بیابانی شدن بیش از ۴۰ هزار هکتار از عرصه‌های جنگلی در سطح استان خبر داد و گفت: وزش باد‌های شدید، پوشش گیاهی فقیر و ناچیز، کاهش بارندگی، شور شدن خاک و اختلاف شدید دمای شب و روز از عوامل مهم در ایجاد خطر بیابانی شدن عرصه‌های طبیعی است.
۴۰ هزار هکتار از مراتع شهرستان‌های گچساران و بهمئی تبدیل به بیابان شده است
معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت: ۱۵۰ هزار هکتار از مراتع این استان در شهرستان‌های گرمسیری گچساران و بهمئی در معرض بیابانی شدن است. باقری‌فرد افزود: هم‌اکنون ۴۰ هزار هکتار از مراتع شهرستان‌های گچساران و بهمئی تبدیل به بیابان شده است. وی با اشاره به فرسایش خاک و امکان ایجاد کانون‌های گرد و خاک در صورت انجام نشدن طرح‌های بیابان‌زدایی تصریح کرد: احیای این منابع طبیعی نیازمند همت مضاعف مسؤولان استانی و ملی برای تخصیص اعتبار و تامین نیروی انسانی متخصص است. باقری‌فرد از مسؤولان خواست با هدف اختصاص اعتبارات بیابان‌زدایی، این استان را در ردیف مناطق بیابانی کشور قرار دهند.