امیر علی ابوالفتح*: ساخت دیوار در مرزهای ایالات متحده آمریکا با مکزیک به یکی از جنجالی‌ترین طرح‌های رئیس‌جمهور این کشور تبدیل شده است. این مساله نه تنها باعث تعطیلی 5 هفته‌ای دولت فدرال شد بلکه ابعاد جدیدی به اختلافات حزب دموکرات و جمهوری‌خواه نیز خواهد بخشید. در ادامه سریال تنش دامنه‌دار ساخت دیوار مرزی، «دونالد ترامپ» 16 فوریه فرمان «وضعیت اضطراری» در سراسر این کشور را به بهانه «حوادث خشونت‌بار در مرزهای جنوبی» امضا کرد. این مساله با واکنش شدید دموکرات‌ها روبه‌رو شد. اما حتی قبل از اینکه ترامپ وضعیت فوق‌العاده را برای تامین بودجه دیوار مرزی اعلام کند، دموکرات‌ها هشدار داده بودند اقدامات مختلفی را از جمله تصویب قوانین یا قطعنامه‌هایی در کنگره یا شکایت علیه دولت فدرال برای توقف این طرح انجام خواهند داد. بالاخره روز 26 فوریه مجلس نمایندگان با تصویب یک مصوبه، نخستین سد قانونی را در مقابل طرح ترامپ ایجاد کرد. اقدامی که در مجلس نمایندگان رخ داد قابل انتظار بود، این شاخه از کنگره در اختیار دموکرات‌ها قرار دارد و دموکرات‌ها قویا با رویکرد ترامپ در قبال احداث دیوار مرزی مخالف هستند. مصوبه مجلس نمایندگان با 245 رای موافق از جمله حمایت 13 نماینده جمهوری‌خواه به تصویب رسید و در این مصوبه، بر غیرقانونی بودن وضعیت اضطراری تاکید شده است. اما این اقدام به معنی اتمام این مسیر طولانی و پر پیچ و خم نیست. به عبارت دیگر، این ماجرا سرآغاز یک نبرد طولانی‌تر میان 2 حزب و 2 قوه خواهد بود. پس از این مرحله باید این موضوع در مجلس سنا به رای گذاشته شود. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد جمهوری‌خواهان مجلس سنا دوپاره شده‌اند. بخشی از بدنه سناتورهایی که نگران شأن و جایگاه کنگره هستند و معتقدند چنین اقداماتی از سوی هر رئیس‌جمهوری، چه دموکرات و چه جمهوری‌خواه به معنی دور زدن نمایندگان ملت است و جایگاه کنگره را تضعیف می‌کند، بنابراین با رویکرد ترامپ مخالف هستند اما بخشی از سران جمهوری‌خواه در سنا ضمن آنکه نگرانی‌هایی نسبت به جایگاه کنگره دارند بر شأن و احترام رئیس‌جمهور هم‌حزبی خود نیز تاکید دارند و معتقدند در این دعوای ایدئولوژیک که میان جریان لیبرال و جریان محافظه‌کار شکل گرفته است باید از رئیس‌جمهور حمایت کرد؛ هر چند رئیس‌جمهور اشتباهاتی را نیز مرتکب شده باشد. هنوز مشخص نیست سنا این مصوبه مجلس نمایندگان را تصویب می‌کند یا خیر اما حتی اگر این لایحه در سنا تصویب شود آنچنان که کاخ سفید تهدیده کرده و از ترامپ نیز قابل انتظار است رئیس‌جمهور از اختیار وتو استفاده می‌کند و مصوبه کنگره را رد خواهد کرد که در آن صورت کنگره برای آنکه بتواند از نظارت خود دفاع کند باید دوسوم آرا را به دست بیاورد. کسب این میزان از آرا در مجلس نمایندگان بسیار مشکل خواهد بود، زیرا دموکرات‌ها این میزان رای را در اختیار ندارند و به جمهوری‌خواهان نیاز دارند. اگر چه برخی جمهوری‌خواهان از نظرات دموکرات‌ها حمایت می‌کنند اما محال است در مرحله بعدی دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان مخالف ترامپ، دوسوم آرا را به دست آورند. به نظر می‌رسد برای جلوگیری از اجرای وضعیت فوق‌العاده، دموکرات‌ها نخواهند توانست به این مسیر متوسل شوند اما طرح و تلاش بعدی دموکرات‌ها در دادگاه‌ها خواهد بود. احتمالا دادگاه بدوی و دادگاه استیناف فدرال، احکامی علیه وضعیت فوق‌العاده صادر خواهند کرد و این به صورت مقطعی و در کوتاه‌مدت روند اجرای وضعیت فوق‌العاده را متوقف می‌کند. اما اگر این موضوع به دیوان عالی فدرال کشیده شود برآوردها نشان می‌دهد دیوان عالی به نظر رئیس‌جمهور رای خواهد داد، زیرا دیوان جایگاه و مسؤولیت رئیس‌جمهور را به عنوان عامل تامین امنیت و اتخاذکننده تدابیر امنیتی برای تامین ثبات ایالات متحده می‌پذیرد. این مساله درباره ورود اتباع برخی کشورهای خارجی به آمریکا نیز خود را بخوبی نشان داد و دیوان عالی جانب کاخ سفید را گرفت. این بار نیز، احتمال تکرار این فرآیند وجود دارد اما در صورت تحقق این سناریو، این مساله زخم کهنه ساختار سیاسی و توازن قوا در ایالات متحده را یک بار دیگر باز خواهد کرد؛ زخم کهنه‌ای که در 2 قرن گذشته همواره یکی از عوامل رقابت و اختلاف 2 قوه مقننه و مجریه بوده است و احتمالا این بار نیز دور جدیدی از آن، منازعه داخلی و شکاف سیاسی در ایالات متحده را گسترش خواهد داد.
*کارشناس مسائل آمریکا