صاحب این عکس معشوق منه!
وقتی امام خمینی(ره) در قم بودند، دولت موقت پنجشنبه‌ها می‌رفت آنجا برای گزارش و صحبت و کسب تکلیف. همه وزرا هم می‌رفتند. دکتر سعی می‌کرد همراه آنان نرود. 4-3 هفته‌ای می‌شد که نرفته بود.یک بار در این ملاقات‌ها، یکی از کسانی که صاحب نفوذ بود، رفته بود خدمت امام(ره) و حرف‌‌های نابجایی زده بود. من بعد از ساعت اداری رفتم سراغ دکتر. پشت میزش نشسته بود، بهم گفت: «دیدی چطور اومد به همه مون دهن‌کجی کرد و رفت؟» گفتم: «چنین آدمی، با همچین موقعیتی، کسی نیست که من و شما بتونیم اینجا راهش ندیم و جلوی اون بایستیم. تنها خود امامه که می‌تونه این آدمو سر جاش بشونه که اینقدر شیطنت نکنه». بعد به او گفتم: «چرا شما نمی‌رین حقایق رو به امام بگین؟» حرفی نزد، ادامه دادم: «الان شما 4-3 هفته است که با هیات دولت به قم نرفتین و هر بار هم بهانه‌ای میارین». گفت: «نه، نمیرم، به امام هم نمی‌گم». گفتم: «خیلی معذرت می‌خوام دکتر ولی آیا این تکبر نیست که شما نمی‌رین پیش امام؟» لحظه‌ای به چشم‌هایم خیره شد، بعد آمد با یک حالتی دستم را گرفت و با اشاره به عکس امام که داخل اتاقش بود، گفت: شب‌ها که تو خوابی، میام ساعت‌ها با این عکس حرف می‌زنم، درددل می‌کنم، عشق‌بازی می‌کنم، صاحب این عکس معشوق من است». متعجب گفتم: «چرا نمی‌رین حرفاتونو به خودشون بگین؟» گفت: «نمی‌شه، نمی‌تونم.» گفتم: «چرا؟» گفت: «امام امروز محوره، قدرتیه که بزرگ‌ترین قدرت‌های عالم ازش می‌ترسن. این هم امروز معلوم نمی‌شه. آینده مشخص می‌کنه که اون کی بوده و چه کار کرده. اینهایی که می‌بینی می‌رن پیش او، کسانی‌‌اند که می‌خوان از محور قدرت امام برای خودشون کسب قدرت کنن. من حاضر نیستم همراه این آدم‌ها یک قدم بردارم، حتی اگه برای دیدن معشوقم باشه». چنین حرفی را فقط می‌شد از کسی مثل چمران بشنوی و بس.
حسین اعرابی
تهمت‌‌های ناروا
می‌گفت: «تیر و ترکش خوردن اصلا درد نداره، تهمت شنیدنه که آدمو می‌کشه». منظور او کسی بود که خیلی علنی گفته بود: «چمران جاسوس اسرائیله». دلیلش هم مخالفت دکتر با یاسر عرفات و سیاست‌هایش بود. اوایل پیروزی انقلاب یاسر عرفات به‌واسطه تلاش عده‌ای به ایران آمد و حتی با امام(ره) نیز ملاقات کرد و کمک‌‌‌هایی را هم گرفت و رفت. دکتر می‌گفت: «عرفات نباید به ایران می‌اومد، نباید می‌رفت پیش امام. او کذابه». نمی‌گفت کاذب، می‌گفت کذاب. می‌گفت: «عرفات تمام تلاششو کرد که امام موسی صدر و حرکتش را در لبنان در نطفه خفه کنه و خودشو مبارز جلوه بده. برای اینکه به هدفش برسه، هر کاری که تونست کرد». وقتی جلسه آشتی‌کنان بین دکتر و آن بنده خدا که می‌گفت چمران جاسوس اسرائیل است، گذاشتند، او حرف‌‌های دکتر را نمی‌پذیرفت و در آخر جلسه نیز باز چمران را جاسوس خطاب می‌کرد، حتی این مطلب را نوشت و منتشر کرد تا ثابت کند چمران مزدور است. دکتر از این برخوردها و تهمت‌ها خیلی رنجید. او فقط می‌گفت: «اینها همه برخوردهای شخصی، زیاد هم مهم نیست. مهم فقط اینه که اهواز باشم و نذارم عراق جلوتر بیاد».
جواد مادرشاهی
خدا که می‌بیند
اولین عید بعد از ازدواج‌مان بود. لبنانی‌ها هم رسم دارند که دور هم جمع شوند. مصطفی به خانه پدرم نیامد و در مؤسسه ماند. شب از او پرسیدم: «خیلی دوست دارم بدونم چرا نیومدی؟» گفت: «الان عیده، خیلی از بچه‌ها رفتن پیش خونواده‌هاشون، اونها وقتی برمی‌گردن، برای این ۳۰۰-۲۰۰ نفری که توی مدرسه موندن تعریف می‌کنن که چنین و چنان شد. من باید توی مؤسسه بمونم، با اینها ناهار بخورم، سرگرمشون کنم، تا وقتی اونها تعریف کردن، اینها هم چیزی برای گفتن داشته باشن». گفتم: «خب! چرا غذایی رو که مادرم فرستاده بود نخوردین؟ نان و پنیر و چای خوردین؟» گفت: «اون غذا غذای مدرسه نبود». گفتم: «شما دیر اومدین بچه‌ها نمی‌دیدن که شما چی خوردین». اشک‌هایش جاری شد و گفت: «خدا که می‌بینه...».
غاده جابر(همسر دکتر چمران)
ماجرای گل آفتابگردان
ما توی کرخه نور برای خودمان گل آفتابگردان کاشته بودیم. خیلی قشنگ و زیبا شده بودند. یک بار که دکتر آمده بود آنجا ما را ببیند، رفت بیرون گشتی بزند، مدتی گذشت، دیدم نیامد. رفتم دنبالش تا پیدایش کنم. هر جا را گشتم اثری از دکتر نبود. یک لحظه او را دیدم که کنار این گل‌‌های آفتابگردان نشسته و مشغول نگاه کردن به آنهاست. پیش او رفتم، گفت: «خلقت خداوند رو می‌بینی؟ دقت کن، ببین خدا چه زیبا خلق کرده!» نگفت ببین چه گل زیبایی، گفت ببین خدا چه زیبا آفریده است. آن روز دکتر 3 ساعت تمام به گل‌ها و عنکبوتی که به گل تار می‌تنید، نگاه می‌کرد.
حسن شاه‌حسینی