
گروه بینالملل: 6 هفته از شروع بازی چندوجهی آمریکا در ونزوئلا میگذرد و هر روز از تب و تاب اولیه آن کاسته میشود. 23 ژانویه و دقایقی پس از آنکه رئیس پارلمان ونزوئلا «خوان گوایدو» برخلاف عرف سیاسی و قواعد نظام دموکراتیک خود را به عنوان رئیسجمهور خودخوانده اعلام کرد، «دونالد ترامپ» رئیسجمهور ایالات متحده در اقدامی غیرمتعارف ضمن به رسمیت شناختن وی، خواستار تغییرات ساختاری در ونزوئلا شد. این برنامه اولیه ایالات متحده بعدها با فشارهای دیپلماتیک در عرصه جهانی در راستای مشروعیتزدایی از «نیکولاس مادورو»، تحریم و محاصره اقتصادی دولت قانونی ونزوئلا و تحویل درآمدهای نفتی به گوایدو، ایجاد ائتلافی منطقهای علیه کاراکاس و تهدید درباره به کارگیری گزینه نظامی، ابعاد جدیدی و خطرناکی به خود گرفت.
به عبارت دیگر آمریکا در چارچوب راهبرد نوین تیم رادیکال حاکم بر کاخ سفید در تلاش بود به حیات یکی از آخرین دژهای مقاومت در مقابل نظام کاپیتالیستی آمریکا در منطقه آمریکای لاتین پایان دهد، بنابراین استراتژی تغییر رژیم و حذف مادورو در دستور کار جدی قرار گرفت.
در آخرین حلقه از سیاستهای تغییر رژیم در ونزوئلا و مداخلهجویی در این کشور، خوان گوایدو با چراغ سبز آمریکا راهی برخی کشورهای آمریکا لاتین شد. گوایدو بر خلاف رای دادگاه عالی ونزوئلا، در ابتدا رهسپار کلمبیا شد تا علاوه بر تحکیم روابط خود با دولت این کشور، امکان دریافت کمکهای به ظاهر بشردوستانه را فراهم کند. وی پس از کلمبیا به آرژانتین، برزیل، اکوادور و پاراگوئه سفر کرد تا پشتیبانی و حمایت دیگر دولتهای آمریکای لاتین را نیز از حاکمیت خود مسجل کند. در واکنش به این اقدام خودسرانه، نیکلاس مادورو که گوایدو را عروسک آمریکا خوانده، اعلام کرد: «او نمیتواند هر جا که خواست بیاید و برود. او باید مقابل دستگاه عدالت پاسخگو باشد و دستگاه قضایی نیز خروج او از کشور را ممنوع کرده است». در مقابل این اظهارات مادورو، بار دیگر و برای زنده نگه داشتن بحران در ونزوئلا، آمریکاییها واکنش شدیدی از خود نشان دادند. «جان بولتون» مشاور امنیت ملی این کشور در گفتوگو با فاکسنیوز، گفت: «اگر مادورو در این زمینه قدمی بردارد، تنها زمان ترک قدرت خود را تسریع میکند». اما بهرغم فشارهای شدید واشنگتن و برجسته کردن نقش گوایدو، دولت مادورو ضمن خنثیسازی پروژههای آمریکا توانسته است مدیریت کشور را همچنان در دست خود نگه دارد و مانع اجرای پروژههای کاخ سفید شود. در این میان مجموعهای از عوامل در تقویت جایگاه مادورو نقش بسزایی ایفا کردهاند. دولت وی نشان داده است بهرغم فشارهای اقتصادی همچنان از مشروعیت بالایی در میان طبقات مختلف جامعه ونزوئلا برخوردار است و مردم این کشور نیز با توجه به یک حافظه تاریخی، کارنامه کابینه او و «هوگو چاوز» را مورد خوانش قرار میدهند.
از طرف دیگر نیروهای اپوزیسیون نیز بهرغم اینکه از حمایتهای مادی و معنوی قابل توجه واشنگتن برخوردارند، از توانایی چندانی برای بسیج تودهها برخوردار نیستند و برنامه و چشمانداز روشنی برای آینده این کشور ندارند که این نیز در گزینش سیاسی مردم نقش مهمی را ایفا کرده است. در این میان و با توجه به 2 متغیر طولانی شدن بحران ونزوئلا و همچنین مشروعیت و کارآمدی دولت مادورو، کاخ سفید درصدد تغییر رویه بازی در ونزوئلا و استفاده از کارت این معادله پیچیده در تحولات داخلی آمریکاست. به تعبیری دیگر برنامه آمریکا که در ابتدا بر تغییر سریع و حذف دولت مادورو و ایجاد کودتا مبتنی بود به سد محکم مادورو برخورد کرده است. از این رو به نظر نمیرسد واشنگتن بتواند در برنامهای سریع استراتژی خود را تحقق بخشد، بنابراین راهبرد منازعه فرسایشی و کاهش تدریجی اقتدار دولت مادورو را با استفاده از تجهیز و سازماندهی دوباره مخالفان، ایجاد ائتلاف کارآمدتر منطقهای علیه کاراکاس و افزایش فشار بر بازیگران متحد ونزوئلا در عرصه بینالمللی در دستور کار قرار داده است. از طرف دیگر نیز با نزدیک شدن آمریکا به انتخابات تاریخساز ریاستجمهوری در سال 2020 ترامپ و تیم کاخ سفید درصدد استفاده از کارت ونزوئلا به عنوان یک اهرم برنده در کمپین انتخاباتی خود هستند.
ترامپ در دوران ریاستجمهوریاش به عنوان شخصیتی شناخته شده است که به مولفههای دموکراسی لیبرال و آزادی بیان در داخل و خارج از آمریکا توجه ندارد و تنها بر اساس اصول و منطق تاجرمنشی و راهکارهای امپریالیستی گام برمیدارد. این مساله جبهه بزرگی از منتقدان داخلی را علیه وی بسیج کرده است که ترامپ را متهم به عدم توجه به دموکراسی و قواعد مردمسالاری میکنند. به تعبیری دیگر ایدئولوگهای تیم انتخاباتی ترامپ میخواهند با استفاده از ماسک دموکراسیخواهی در ونزوئلا، ضمن آنکه سیاستهای مداخلهجویانه و ضددموکراتیک آمریکا در این کشور را پوشش دهند، از این مساله به عنوان ابزاری برای تخطئه منتقدان ترامپ نیز استفاده کنند. همچنین ترامپ که کارنامه ناموفقی در زمینه سیاست خارجی داشته است و با سیاست «نخست آمریکا» بخش بزرگی از کشورهای جهان و حتی متحدان خود را در صف مخالفان آمریکا قرار داده است، این بار میخواهد با ارائه تصویر جدیدی از خود، آمریکا را به عنوان نمادی از تلاش برای دموکراسی و تکثر جامعه بینالمللی نشان دهد تا از این طریق احتمال شکست خود در انتخابات ریاستجمهوری را کاهش دهد. اکنون ونزوئلا اهمیت استراتژیکی برای ترامپ پیدا کرده است و احتمالا آینده سیاست و قدرت در کاراکاس، بخشی از سرنوشت رئیسجمهور غیرمتعارف تاریخ آمریکا را رقم خواهد زد.