دکتر حسین افتخاری
انتخابات افغانستان یک نقطه و مرحله حساس از پروسه‌ای است که آمریکایی‌ها برای آن برنامه‌ریزی کرده‌اند. این رای‌گیری همچنین برای مردم افغانستان نقطه آغاز یک دوره ریاست‌جمهوری است تا بتوانند برخی از مشکلات و مطالباتشان را براساس آن سازمان داده، برطرف و تامین کنند. آمریکایی‌ها هر آنچه را که از سپتامبر 2001 تاکنون برنامه‌ریزی کرده بودند با بن‌بست مواجه یا در آخر به نقاطی بحرانی تبدیل شد . بنابراین سقف مطالبات و اهدافی که تعیین شده بود به هیچ عنوان عملی نشد و اوباما پس از به قدرت رسیدن، سقف اهداف جدید خودش را فقط این موضوع قرار داد که القاعده یا طالبان افراطی در افغانستان به قدرت نرسند. دیگر موضوع دستگیری بن‌لادن یا نابودی و مبارزه با تروریسم و... مطرح نیست، بنابراین آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند چهره مطلوب‌تری را نیز به جهت عملکرد در داخل و خارج آمریکا ثبت کنند. آنها بر این اساس سعی دارند تا انتخابات افغانستان را نقطه‌ای از تمایلات دموکراسی‌طلبانه خودشان ترجمه کنند و بگویند که چون ما به فرآیندهای دموکراتیک اعتقاد داریم تلاش می‌کنیم این فرآیند بخوبی در افغانستان به اجرا درآید. بویژه اینکه «ما» اینجا را اشغال کرده‌ایم و در اینجا حاکم امنیتی هستيم، پس روندهای جاری در اینجا نیز در کارنامه اصلی ما ثبت خواهد شد. بنابراین آمریکا سعی می‌کند که این نقطه را نقطه‌ای روشن و بسیار موفق در پروسه سیاسی افغانستان معرفی کند، اما مساله این است که به جهت امنیتی واقعا آمریکایی‌ها مسؤول فرآیندهایی هستند که در افغانستان اتفاق می‌افتد. از این‌رو اگر انتخابات افغانستان بخواهد به یک نوع درگیری، واکنش و چالش جدید منتهی شود، مسائلی که آنها پیش‌بینی کرده‌اند به وقوع نخواهد پیوست. اینگونه است که هالبروک به شکل سری وارد افغانستان می‌شود و تلاش می‌کند مدیریت مرحله بعد از انتخابات را به اجرا بگذارد. اگرچه قبل از انتخابات سفیر آمریکا در افغانستان با کرزای، عبدالله و سایر کاندیداها ملاقات کرده بود و وعده‌هایی را به بعضی از این کاندیداها داده بود اما مساله این است که رقابت اصلی میان کرزای و عبدالله جریان دارد. نکته قابل توجه دیگر در این 2 کاندیدا این است که هر 2 دارای وجوه تمایز و مزیت‌هایی هستند. کرزای با یک پشتوانه از ارتباطات بین قبايل پشتونی می‌تواند مزیت بزرگی را برای خود ثبت کند، از طرفی نکته منفی وی هم در اینجاست که افغان ها او را مجری برنامه‌های آمریکا می‌دانند و اعتمادی به وی نخواهند داشت. در طرف دیگر دکتر عبدالله قرار دارد و از آنجایی که وی از یک پدر پشتون و مادر تاجیک به دنیا آمده، سعی می‌کند تا از مزیت ارتباط پشتونی و تاجیکی خود به صورت همزمان استفاده کند که آمریکایی‌ها هم این مزیت را برای عبدالله می‌پسندند ولی در نهایت ترجیح می‌دهند از کرزای حمایت کنند. از سوی دیگر با توجه به بافتی که در افغانستان وجود دارد موضوع تخلف یا تقلب مساله‌ای بدیهی است.
برای مثال در فضا و بافت قبائلی افغانستان خانم‌ها در مناطق پشتون مجاز به رای دادن نیستند. مرد قبیله و خانواده است که تمام شناسنامه‌ها را جمع می‌کند و به جای همه رای می‌دهد که تنها همین یک امر براحتی می‌تواند منبع فروش رای قرار بگیرد. در نتیجه موضوع تخلفات یا تقلب‌های انتخاباتی به سادگی در مناطق مختلف افغانستان قابل ملاحظه است. جالب اینکه آمریکایی‌ها سعی می‌کنند در مناطقی که فرآیندهای سیاسی آن کشور مطلوب آنها نیست، کوچک‌ترین مطلب را بزرگ‌نمایی کرده و این کشور را با چالش مواجه کنند اما در مناطق یا حتی کشورهایی که ممکن است به هر نحوی آثاری منفی برای آنها به ثبت برسد سعی دارند نقاط سیاه و ضعف را بپوشانند. منظور از این سخن مقایسه موضع‌گیری آمریکا در انتخابات افغانستان در مقابل انتخابات ایران است، آمریکایی‌ها در ایران سعی کردند تا بیهوده چالش‌آفرینی، مساله‌سازی و سیاه‌نمایی کنند و بالعکس در افغانستان سعی دارند همه چیز را عادی جلوه دهند و حتی به نحوی مدیریت کنند که بعد از انتخابات در افغانستان فضای متشنج امنیتی ایجاد نشود. به همین منظور هالبروک می‌رود و سعی می‌کند اعلام کند که اگر کسی اعتراضی هم دارد از طریق ساختارهای قانونی این مساله پیگیری شود تا کار به درگیری و تظاهرات نکشد. گفته می‌شد که اگر چنانچه تقلبی صورت بگیرد (که عبدالله هم معترض به صورت گرفتن تقلب در انتخابات افغانستان است) ممکن است که این اعتراضات با توجه به اینکه اسلحه در دستان مردم وجود دارد براحتی به یک درگیری و مشکل امنیتی گسترده تبدیل شود. بنابراین هالبروک در افغانستان حاضر می‌شود تا این فضا را مدیریت کند و درگیری و تظاهرات عادی به درگیری قومیتی، قبائلی و امنیتی تبدیل نشده و به مشکلات افغانستان اضافه نشود. در مجموع آمریکایی‌ها سعی می‌کنند تا این انتخابات را به عنوان بخشی از نمرات کارنامه خودشان قرار بدهند، در نتیجه در تلاشند تا هم از جهت امنیتی فضای پس از انتخابات را مدیریت کنند و هم از جهت اجرایی و سیاسی جو کشور را در آرامش نگه دارند. براساس گزارش‌های واصله به رغم انتقادهایی که کرزای به آمریکایی‌ها داشته (حتی روز یکشنبه هم آخرین انتقاد خودش را نسبت به مداخله آنها نشان داد) ولی آمریکایی‌ها تعهدات لازم را از کرزای برای فرآیند بعد از انتخابات دریافت کرده‌اند. آمریکایی‌ها بر خلاف 6 سال گذشته که اقدام نظامی انجام می‌دادند، در آینده افغانستان طیف و مجموعه‌ای از رفتارها را بروز خواهند داد. هم اقدام نظامی شدید خواهند کرد (از پس از انتخابات بلافاصله تا پایان سال) چون فضای سرد باعث می‌شود تا هم تحرکات طالبان تضعیف شود و هم حرکت سیاسی مذاکره با طالبان را که هم اکنون در پیشاور اولین جلسات آن از طریق انگلیسی‌ها فعال شده ادامه خواهند داد. در کنار آن مسائل مربوط به موارد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هم از سوی آمریکایی‌ها دنبال خواهد شد. به واسطه اینکه طیف برنامه‌ای اوباما طیفی متناسب با حزب دموکرات آمریکاست، وی سعی می‌کند که رفتار و برنامه‌های نرم را بیشتر گسترش بدهد ولی در کنار آنها برنامه‌های سخت و جنگی آنها را نیز تنظیم کند. بنابراین به نظر می‌رسد که عبدالله در مقابل حمایت گسترده‌ای که آمریکایی‌ها، ترکیه و حتی روس‌ها و خیلی از بازیگران داخلی و خارجی از کرزای به عمل می‌آورند، شانس چندانی نداشته باشد. در کشوری مانند افغانستان هم که رخدادی مانند تقلب يا تخلف موضوعی عادی است، کرزای که از مزیت‌‌های بیشتری نسبت به عبدالله برخوردار است، پیروز انتخابات به نظر می‌رسد. اتفاقات بعدی هم از سوی آمریکایی‌ها مدیریت می‌شود تا تنش جدیدی میان کاندیداها و طرفداران آنها به وجود نیاید اما انتظار می‌رود آمریکایی‌ها برای آنکه رضایتمندی سایر کاندیداها را نیز جلب کنند از عبدالله احتمالا در کابینه جدید کرزای استفاده کنند یا اقداماتی انجام دهند که به موقعیت او در جامعه صدمه‌‌ای وارد نیاید.
واکاوی نقش آمریکا در انتخابات افغانستان
سناریویی از پیش نوشته شده
دکتر حسین افتخاری
انتخابات افغانستان یک نقطه و مرحله حساس از پروسه‌ای است که آمریکایی‌ها برای آن برنامه‌ریزی کرده‌اند. این رای‌گیری همچنین برای مردم افغانستان نقطه آغاز یک دوره ریاست‌جمهوری است تا بتوانند برخی از مشکلات و مطالباتشان را براساس آن سازمان داده، برطرف و تامین کنند. آمریکایی‌ها هر آنچه را که از سپتامبر 2001 تاکنون برنامه‌ریزی کرده بودند با بن‌بست مواجه یا در آخر به نقاطی بحرانی تبدیل شد . بنابراین سقف مطالبات و اهدافی که تعیین شده بود به هیچ عنوان عملی نشد و اوباما پس از به قدرت رسیدن، سقف اهداف جدید خودش را فقط این موضوع قرار داد که القاعده یا طالبان افراطی در افغانستان به قدرت نرسند. دیگر موضوع دستگیری بن‌لادن یا نابودی و مبارزه با تروریسم و... مطرح نیست، بنابراین آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند چهره مطلوب‌تری را نیز به جهت عملکرد در داخل و خارج آمریکا ثبت کنند. آنها بر این اساس سعی دارند تا انتخابات افغانستان را نقطه‌ای از تمایلات دموکراسی‌طلبانه خودشان ترجمه کنند و بگویند که چون ما به فرآیندهای دموکراتیک اعتقاد داریم تلاش می‌کنیم این فرآیند بخوبی در افغانستان به اجرا درآید. بویژه اینکه «ما» اینجا را اشغال کرده‌ایم و در اینجا حاکم امنیتی هستيم، پس روندهای جاری در اینجا نیز در کارنامه اصلی ما ثبت خواهد شد. بنابراین آمریکا سعی می‌کند که این نقطه را نقطه‌ای روشن و بسیار موفق در پروسه سیاسی افغانستان معرفی کند، اما مساله این است که به جهت امنیتی واقعا آمریکایی‌ها مسؤول فرآیندهایی هستند که در افغانستان اتفاق می‌افتد. از این‌رو اگر انتخابات افغانستان بخواهد به یک نوع درگیری، واکنش و چالش جدید منتهی شود، مسائلی که آنها پیش‌بینی کرده‌اند به وقوع نخواهد پیوست. اینگونه است که هالبروک به شکل سری وارد افغانستان می‌شود و تلاش می‌کند مدیریت مرحله بعد از انتخابات را به اجرا بگذارد. اگرچه قبل از انتخابات سفیر آمریکا در افغانستان با کرزای، عبدالله و سایر کاندیداها ملاقات کرده بود و وعده‌هایی را به بعضی از این کاندیداها داده بود اما مساله این است که رقابت اصلی میان کرزای و عبدالله جریان دارد. نکته قابل توجه دیگر در این 2 کاندیدا این است که هر 2 دارای وجوه تمایز و مزیت‌هایی هستند. کرزای با یک پشتوانه از ارتباطات بین قبايل پشتونی می‌تواند مزیت بزرگی را برای خود ثبت کند، از طرفی نکته منفی وی هم در اینجاست که افغان ها او را مجری برنامه‌های آمریکا می‌دانند و اعتمادی به وی نخواهند داشت. در طرف دیگر دکتر عبدالله قرار دارد و از آنجایی که وی از یک پدر پشتون و مادر تاجیک به دنیا آمده، سعی می‌کند تا از مزیت ارتباط پشتونی و تاجیکی خود به صورت همزمان استفاده کند که آمریکایی‌ها هم این مزیت را برای عبدالله می‌پسندند ولی در نهایت ترجیح می‌دهند از کرزای حمایت کنند. از سوی دیگر با توجه به بافتی که در افغانستان وجود دارد موضوع تخلف یا تقلب مساله‌ای بدیهی است.
برای مثال در فضا و بافت قبائلی افغانستان خانم‌ها در مناطق پشتون مجاز به رای دادن نیستند. مرد قبیله و خانواده است که تمام شناسنامه‌ها را جمع می‌کند و به جای همه رای می‌دهد که تنها همین یک امر براحتی می‌تواند منبع فروش رای قرار بگیرد. در نتیجه موضوع تخلفات یا تقلب‌های انتخاباتی به سادگی در مناطق مختلف افغانستان قابل ملاحظه است. جالب اینکه آمریکایی‌ها سعی می‌کنند در مناطقی که فرآیندهای سیاسی آن کشور مطلوب آنها نیست، کوچک‌ترین مطلب را بزرگ‌نمایی کرده و این کشور را با چالش مواجه کنند اما در مناطق یا حتی کشورهایی که ممکن است به هر نحوی آثاری منفی برای آنها به ثبت برسد سعی دارند نقاط سیاه و ضعف را بپوشانند. منظور از این سخن مقایسه موضع‌گیری آمریکا در انتخابات افغانستان در مقابل انتخابات ایران است، آمریکایی‌ها در ایران سعی کردند تا بیهوده چالش‌آفرینی، مساله‌سازی و سیاه‌نمایی کنند و بالعکس در افغانستان سعی دارند همه چیز را عادی جلوه دهند و حتی به نحوی مدیریت کنند که بعد از انتخابات در افغانستان فضای متشنج امنیتی ایجاد نشود. به همین منظور هالبروک می‌رود و سعی می‌کند اعلام کند که اگر کسی اعتراضی هم دارد از طریق ساختارهای قانونی این مساله پیگیری شود تا کار به درگیری و تظاهرات نکشد. گفته می‌شد که اگر چنانچه تقلبی صورت بگیرد (که عبدالله هم معترض به صورت گرفتن تقلب در انتخابات افغانستان است) ممکن است که این اعتراضات با توجه به اینکه اسلحه در دستان مردم وجود دارد براحتی به یک درگیری و مشکل امنیتی گسترده تبدیل شود. بنابراین هالبروک در افغانستان حاضر می‌شود تا این فضا را مدیریت کند و درگیری و تظاهرات عادی به درگیری قومیتی، قبائلی و امنیتی تبدیل نشده و به مشکلات افغانستان اضافه نشود. در مجموع آمریکایی‌ها سعی می‌کنند تا این انتخابات را به عنوان بخشی از نمرات کارنامه خودشان قرار بدهند، در نتیجه در تلاشند تا هم از جهت امنیتی فضای پس از انتخابات را مدیریت کنند و هم از جهت اجرایی و سیاسی جو کشور را در آرامش نگه دارند. براساس گزارش‌های واصله به رغم انتقادهایی که کرزای به آمریکایی‌ها داشته (حتی روز یکشنبه هم آخرین انتقاد خودش را نسبت به مداخله آنها نشان داد) ولی آمریکایی‌ها تعهدات لازم را از کرزای برای فرآیند بعد از انتخابات دریافت کرده‌اند. آمریکایی‌ها بر خلاف 6 سال گذشته که اقدام نظامی انجام می‌دادند، در آینده افغانستان طیف و مجموعه‌ای از رفتارها را بروز خواهند داد. هم اقدام نظامی شدید خواهند کرد (از پس از انتخابات بلافاصله تا پایان سال) چون فضای سرد باعث می‌شود تا هم تحرکات طالبان تضعیف شود و هم حرکت سیاسی مذاکره با طالبان را که هم اکنون در پیشاور اولین جلسات آن از طریق انگلیسی‌ها فعال شده ادامه خواهند داد. در کنار آن مسائل مربوط به موارد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هم از سوی آمریکایی‌ها دنبال خواهد شد. به واسطه اینکه طیف برنامه‌ای اوباما طیفی متناسب با حزب دموکرات آمریکاست، وی سعی می‌کند که رفتار و برنامه‌های نرم را بیشتر گسترش بدهد ولی در کنار آنها برنامه‌های سخت و جنگی آنها را نیز تنظیم کند. بنابراین به نظر می‌رسد که عبدالله در مقابل حمایت گسترده‌ای که آمریکایی‌ها، ترکیه و حتی روس‌ها و خیلی از بازیگران داخلی و خارجی از کرزای به عمل می‌آورند، شانس چندانی نداشته باشد. در کشوری مانند افغانستان هم که رخدادی مانند تقلب يا تخلف موضوعی عادی است، کرزای که از مزیت‌‌های بیشتری نسبت به عبدالله برخوردار است، پیروز انتخابات به نظر می‌رسد. اتفاقات بعدی هم از سوی آمریکایی‌ها مدیریت می‌شود تا تنش جدیدی میان کاندیداها و طرفداران آنها به وجود نیاید اما انتظار می‌رود آمریکایی‌ها برای آنکه رضایتمندی سایر کاندیداها را نیز جلب کنند از عبدالله احتمالا در کابینه جدید کرزای استفاده کنند یا اقداماتی انجام دهند که به موقعیت او در جامعه صدمه‌‌ای وارد نیاید.
ارسال نظر
پربیننده