«پسر بچگی» فیلمی درام به نویسندگی و کارگردانی «ریچارد لینکلیتر» است. این فیلم با فیلمبرداری از «الار کولترین» در یک دوره دوازده ساله که از کودکی به بزرگسالی می‌رسید ساخته شده و رخدادهای این مدت زمان را به تصویر کشیده است. «پسربچگی» اولین بار در جشنواره ساندس سال 2014 پخش شد. سپس در بخش رقابتی جشنواره 64 فیلم برلین نامزد دریافت جایزه خرس طلایی به خاطر بهترین فیلم و درنهایت موفق به کسب جایزه خرس نقره‌ای برای بهترین کارگردانی شد. در جشنواره فیلم سیاتل نیز جایزه بهترین فیلم، کارگردانی و بازیگری را به دست آورد. در ادامه مصاحبه او درباره سفر 12 ساله‌اش را می‌خوانید:
معمولا کارگردان‌ها وقتی به یک دوره 12 ساله از فیلمسازی‌شان می‌نگرند، در روش کار و سبک هنری‌شان تغییراتی به وجود می‌آورند. آیا وقتی شما به فیلم «پسربچگی» نگاه می‌کنید، چنین احساسی دارید؟
موضوع جالب اینجاست که «نه». من اصلا پیشرفت نکرده‌ام و خیلی بهتر از قبل نشده‌ام. اما این امر کاملا عمدی است! شما اگر به فیلم‌هایی که در این مدت ساخته‌ام نگاه کنید متوجه می‌شوید که در تمام آنها، حال فرقی نمی‌کند چه فیلمی باشد، از یک لحن و سبک استفاده کرده‌ام. وقتی ساخت چنین فیلمی به ذهنم رسید می‌خواستم فکر کنم که آن نیز مانند باقی فیلم‌هایم است و فقط تنها اتفاقی که می‌افتد شخصیت‌های اصلی‌اش به آرامی بزرگ می‌شوند. اگر سبکم تغییر می‌کرد مسلما اثر نامطلوبی روی کار می‌گذاشت. به‌واقع تغییر سبک ندادم، اگرنه فیلم سبکی می‌شد. در واقع به حقیقت محضی که می‌خواستم برای مخاطب ایجاد کنم ضربه می‌زد. حقیقتی که مخاطب بدون حضور واسطه در دنیای شخصیت‌های فیلم قرار بگیرد.
بنابراین بین تمام رخدادهای این 12 سال که به طور طبیعی همراه با شخصیت‌ها به وجود آمده و اینکه خود شما چه حوادثی را می‌خواستید رقم بزنید و همینطور شخص خودتان تعادلی وجود دارد.
بله، درست است. قرار بود همه‌چیز با آینده‌ای نامعلوم درآمیخته شود و من می‌دانستم که در انتها موضوعاتی پیش خواهد آمد که در ابتدا با آنها مواجه نبوده‌ام. 10 سال طول کشید تا به آن پایان دست پیدا کنم.
پسربچگی در جشنواره فیلم مستند تروفالس به نمایش درآمد و وقتی به کاربرد این نوع جشنواره نگاه می‌کنیم متوجه خط مبهم بین مستند و داستان فیلم «پسربچگی» می‌شویم. چگونه تعادل بین نیاز به روایی بودن داستان را با رشد واقعی در طول زمان حفظ کردید؟
می‌دانید، من حتی مطمئن نبودم که فیلم را در این جشنواره نشان دهند، زیرا حقیقتا چیزی در فیلم نیست که آن را به مستند تبدیل کند اما حوادث بسیار واقعی به نظر می‌آید. هدف این فیلم این است که آن حوادث را چنان نشان دهد که مخاطب احساس کند مستندی از زمان می‌بیند. در این فیلم هر لحظه، هرچه پیش می‌آید خیلی واقعی به نظر می‌رسد. حتی برخی به من گفتند که اگر نمی‌دانستند «پاتریشیا» و «ایتان» بازیگر هستند و از طریق فیلم‌های دیگر آنها را نشناخته بودند قسم می‌خوردند که این فیلم کاملا واقعی است. یک بار هم یک نفر دیگر به من گفت، «این خانواده را از کجا پیدا کردی؟» او فکر می‌کرد که من 12 سال تمام، لحظه به لحظه زندگی یک خانواده را دنبال کرده‌ام. این کار واقعا دیوانگی است!
درباره فیلمنامه، چقدر در آن نقش داشتید؟ و در کدام بخش‌ها اجازه دادید داستان در طول زمان شکل بگیرد؟ یعنی اینکه از آغاز چقدر می‌دانستید که این دنیا چگونه رشد خواهد کرد؟ مثلا از قبل می‌دانستید که میسون عکاس می‌شود؟ یا مادرش دوبار ازدواج می‌کند؟
تمام رخدادهای فیلم را از قبل می‌دانستم و حتی آخرین صحنه از فیلم را هم در نظر داشتم اما من در نهایت 12 فیلمنامه داشتم. هر سال یک فیلمنامه! به تمام لحظات فکر می‌کردم و دوست داشتم بدانم فیلم در طول زمان چگونه برداشت می‌شود. خیلی به ندرت پیش می‌آید فرصت داشته باشید فیلمی را بارها و بارها ویرایش و کاستی‌هایش را برطرف کنید. راستش من هیچگاه دوست ندارم فیلمی بسازم که دقیقا بر مبنای فیلمنامه اولیه‌اش پیش رود. در نتیجه هر سال آن را براساس شرایط بازیگرانش تنظیم می‌کردم. این روش غیرطبیعی و متفاوت است اما اثر بسیار مثبتی دارد. درباره عکاس شدن میسون نیز بگویم که در فیلمنامه اولیه چنین چیزی را پیش‌بینی نکرده بودم. در واقع ابتدا قصد داشتم او نویسنده شود. از طرفی خود «الار» درفضای موسیقی رشد کرده چراکه پدرش موسیقیدان است و با خود فکر کردم شاید بد نباشد او را وارد یک گروه موسیقی کنم و به همین دلیل صحنه‌هایی از تمرین نوازندگی داشتیم. در حقیقت فیلم تا اندازه‌ای دنباله‌رو او بود و در انتها «الار» با نشان دادن علاقه به عکاسی شغل شخصیتش را انتخاب کرد و قرار شد میسون عکاس شود. با خود فکر کردم «چه عالی». از این حرفه بیشتر خوشم آمد و این به شخصیت مدنظرم نزدیک‌تر بود و بهتر بود در مسیر او حرکت می‌کردم. در واقع فیلم به این شکل رشد کرد.
پس باید گفت شما از قبل جزءبه‌جزء فیلم را آماده نکرده بودید و از قبل نمی‌دانستید چه چیزی را واقعا می‌خواهید؟
نه، اینطور نیست. من مسلما یک ساختار محکم برای فیلم داشتم و همه‌چیز درباره تمام رخدادهای فیلم از قبل مشخص بود اما از آنجایی که می‌توانستم هرسال فیلمنامه را ویرایش کنم، ایده‌های جدید را نیز وارد می‌کردم.
چقدر به «الار» و خانواده‌اش نزدیک بودید؟ آیا به جشن تولدهایش می‌رفتید؟
خیلی نزدیک بودیم. در واقع ما در یک شهر زندگی می‌کردیم و در عمل تبدیل به یک خانواده شده بودیم. یک بار هم به جشن تولدش رفتم. همه جمع شده بودند و احساس می‌کردم او مانند پسر خواهر یا برادرم است. هربار که می‌خواستیم به سینما برویم، دخترم – که نقش خواهر میسون در فیلم را بازی کرد – می‌گفت، «زنگ بزنیم ببینیم «الار» هم می‌آید.» آنها درست مانند خواهر و برادر شده بودند. «الار» خواهر و برادری نداشت و دخترم حقیقتا مانند خواهر بزرگ‌تر او شده بود و با او مانند برادر کوچک‌تر رفتار می‌کرد و هر وقت لازم می‌دید در بعضی کارهایش سرزنش یا راهنمایی‌اش می‌کرد. او می‌توانست روی نظر «الار» تاثیر بگذارد.
با دانستن این حقیقت که شما یک دختر دارید و می‌توانستید این مسیر را با او طی کنید چقدر فیلم متفاوت می‌بود اگر به جای پسر بچگی، دخترانه می‌شد؟
فیلم تا حدی «دخترانه» هم هست. بویژه در نیمه اول. شما همراه با زندگی میسون به زندگی خواهرش نیز وارد می‌شوید. و از طرفی با دیدگاه قوی مادرشان «پاتریشیا» آشنا می‌شوید. در واقع فیلم تاحدی دخترانه و زنانه هم هست.
آیا شخصیت میسون ترکیبی از شما و «الار» است؟
بله، اینطور فکر می‌کنم. اگر درباره‌اش خوب فکر کنید می‌بینید که آن شخصیت درون وجود همه ما قرار دارد. ما همه بزرگسال‌ها با والدین خود در ارتباط هستیم و در همان حال والدین فرزندان‌مان هستیم و این مثلث همیشه وجود دارد. افکارمان را همیشه از طریق کودکان‌مان اصلاح می‌کنیم. در این فیلم به سختی می‌توانید لحظه‌ای بیابید که در زندگی واقعی وجود نداشته باشد. تمام این لحظات برای خودم و اطرافیانی که با آنها در ارتباط بوده‌ام اتفاق افتاده است.
هزینه ساخت این فیلم را چگونه تامین کردید؟
شرکت مالی بین‌المللی. من 2 تا فیلم برایشان ساخته بودم «زندگی بیداری» و «نوار». آنها به من 200 هزار دلار سالانه برای فیلمبرداری پرداختند و بازیگران هم با حداقل دستمزد موافق بودند. درباره این فیلم با چند تهیه‌کننده که قبلا کار کرده بودم صحبت کردم و آنها احساسی مانند این داشتند، «تو واقعا از چه حرف می‌زنی؟» این پروژه به نظر منطقی نمی‌آمد. من واقعا خوش‌شانس بودم که شرکت مالی بین‌المللی کمکم کرد. در دنیا ایده‌های بسیاری هست که شکل می‌گیرد اما بدون حمایت مالی نمی‌توانند وجود داشته باشند و من واقعا خوش‌شانس بودم که توانستم این حمایت را بیابم. مردم می‌گویند چنین کاری یک ریسک بزرگ است. مثلا اگر در این میان کسی فوت می‌کرد، چه می‌شد؟ و اینکه بازیگران هر یک مشکلات زندگی خودشان را داشتند و هرسال در زمان مشخصی جمع کردن آنها به دور هم کار سختی بود. خوشبختانه هر چهار بازیگر اصلی‌ام و خودم 12 سال پیش بودیم و هنوز هم هستیم و مشکل حادی نیز پیش نیامد.
دربازار سینمای امروز با ویژگی‌های جدیدش چطور می‌شود چنین فیلمی با مخاطبان بسیاری ارتباط برقرار می‌کند؟
خیلی جالب است و باورنکردنی. مردم واقعا به آن واکنش نشان دادند و با آن ارتباط برقرار کردند. من چنین استقبالی را هرگز پیش‌بینی نکرده بودم. فیلم خیلی شخصی است و از واقعیت‌های زندگی افراد از دوران کودکی سخن می‌گوید. در واقع گویی کودکی خودشان را مرور کردند.
منابع:
www. thedissolve. com
www. rogerebert. com
مترجم: نادیا زکالوند