محمدحسن شمشیرچی : چند ماهی است بحث بنزین وارداتی و تولید ریفرمیت در پتروشیمی‌ها به یکی از داغ‌ترین مباحث روز حوزه صنعت نفت تبدیل شده است به طوری که به گفته مسؤولان ذی‌ربط علت واردات بنزین به کشوری که چند ماه قبل از آغاز به کار دولت یازدهم نیازی به واردات بنزین نداشت و حتی تا مرز صادرات آن پیش رفته بود، تولید بنزین (ریفرمیت) در برخی واحدهای پتروشیمی است.
جنجال‌های رسانه‌ای داخلی و خارجی از اولین روز تولید ریفرمیت در واحدهای پتروشیمی موجب شد عده‌ای مخالف خودکفایی ایران در تولید بنزین شوند به همین منظور اعلام کردند این ریفرمیت سرطانزاست و مسؤولان صنعت نفت باید هرچه زودتر مانع تولید ریفرمیت در پتروشیمی‌ها شوند و به جای تولید در داخل کشور اقدام به واردات بنزین از خارج کنند و یا به نوعی وابستگی ایران را به کشورهای خارجی درباره این حامل انرژی پرطرفدار بیشتر کنند.
اگرچه تاکنون حرف‌های زیادی در زمینه واردات و تولید ریفرمیت در پتروشیمی‌ها زده شده است اما این بار فارغ از جنجال‌های سیاسی، با دقت بیشتری به این مساله پرداختیم و این نکته را یادآور شدیم که آیا وزارت نفت با واردات بنزین به دنبال اجرای سیاست‌های «اقتصاد مقاومتی» است یا با این کار تیشه به ریشه اقتصاد مقاومتی می‌زند.
برای پاسخ به سوالات خود به سراغ یکی از کارشناسان و فارغ‌التحصیلان صنعت پتروشیمی و متخصصان صنعت نفت رفتیم تا به سوالات ما پاسخ دهد. وی که به‌خاطر برخورد نامناسب با کارشناسان در این وزارتخانه خواست نامش منتشر نشود، در گفت‌وگو با «وطن‌امروز»، ضمن انتقاد از سیاست‌های نفتی مسؤولان فعلی وزارتخانه به این موضوع مهم نیز اشاره کرد که وزارت نفت به دنبال رفاه امروز است و نه آرامش فردا که مصداق این حرف واردات غیرضروری بنزین از خارج کشور است.
آقای دکتر در این مصاحبه ضمن اشاره به روند تولید بنزین در پتروشیمی‌ها به نحوه واردات بنزین یورو4 نیز اشاره کرد.
***
آقای دکتر! لطفاً برای خوانندگان ما به طور شفاف توضیح دهید ماجرای تولید بنزین در برخی مجتمع‌های پتروشیمی از کجا آغاز شد؟
ابتدا لازم است بگویم بدون هیچ گونه غوغاسالاری سیاسی بیاییم و یک بار به طور شفاف موضوع بنزین را بررسی کنیم و ببینیم اصلا چرا باید مجتمع‌های پتروشیمی را درگیر تولید بنزین می‌کردیم که امروز عده‌ای بیایند و همنوا با برخی رسانه‌های معاند نظام در داخل و خارج صحبت از سرطانزا بودن و آلایندگی بنزین پتروشیمی‌ها کنند.
در واقع ماجرا از تیرماه سال ۸۹ آغاز شد یعنی زمانی که براساس تحریم‌های جدید غرب و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، واردات بنزین به کشور محدود شد.
براساس تصمیم کنگره ایالات متحده آمریکا، تحریم‌های جدید، رئیس‌جمهور آمریکا را قادر می‌ساخت شرکت‌هایی که به ایران بنزین و دیگر فرآورده‌های نفتی پالایش شده صادر می‌کنند را جریمه کند.
از آنجا که حجم زیادی از بنزین مورد نیاز کشور در آن سال به دلیل نبود پالایشگاه و عدم اهتمام مدیران صنعت نفت به ساخت مجتمع پالایشی در دولت اصلاحات وارداتی بود، در پاسخ به این اقدام خصمانه، متخصصان ایرانی نیز طرح ضربتی افزایش تولید بنزین را در دستور کار خود قرار دادند و در برخی مجتمع‌های پتروشیمی کشور، اقدام به تولید ریفرمیت مورد نیاز بنزین کردند. از سوی دیگر باید گفت در آن سال‌ها به دلیل وجود حجم زیادی از نفتای سبک و سنگین ابتدا این نفتای تولید داخل به خارج صادر می‌شد که با تصمیم هوشمندانه وزیر اسبق نفت، این ریفرمیت با نفتای سبک و سنگین ترکیب شد و در داخل کشور اقدام به تولید بنزین کردیم تا ضمن برطرف کردن نیاز داخلی کشور از واردات نیز جلوگیری و اقدامات اولیه برای صادرات بنزین فراهم شود.
به این معنا که کشوری که تا چند ماه قبل حجم زیادی از بنزین مورد نیاز خود را وارد می‌کرد، به یکباره گام‌های اولیه را برای صادرات این فرآورده برداشت.
دوباره تاکید می‌کنم این اقدام پیش‌دستانه وزارت نفت که در زمان تصدی‌گری آقای دکتر سیدمسعود میرکاظمی انجام گرفت باعث شد یکی از نقاط بحرانی و چالش‌زا در مسیر تحریم‌ها به راحتی از میان برداشته شود و چندین بار رهبر حکیم انقلاب اسلامی، در بیانات‌شان، از این اقدام تشکر کردند.
با نگاهی به اخبار منتشرشده از سوی شبکه‌های خارجی مانند صدای آمریکا و بی‌بی‌سی در همان زمان، متوجه ایجاد موج رسانه‌ای علیه این اقدام هوشمندانه می‌شویم که در ابتدا، صحبت از عدم توانایی ایران در تولید بنزین در مجتمع‌های پتروشیمی می‌کنند که با شکست این حربه سپس شاهد موج جدیدی هستیم که صحبت از آلاینده بودن این بنزین کرده است؛ به نظر شما علت این موج رسانه‌ای چیست که امروز پس از گذشت بیش از 4 سال از انجام این کار هوشمندانه هنوز برخی، موانعی را بر سر راه خودکفایی ایران ایجاد می‌کنند؟
همانطور که گفتید، از همان ابتدا برخی زمزمه‌ها از احتمال افزایش آلایندگی بنزین تولیدشده توسط پتروشیمی‌ها به گوش می‌رسید که البته رمق چندانی نیز نداشت. نکته مهمی که رسانه‌های خارجی و اخیرا برخی رسانه‌های داخلی به هیچ عنوان به آن توجه نمی‌کنند، این است که آنچه در پتروشیمی‌ها تولید می‌شد ریفرمیت یعنی یکی از اجزای تشکیل‌دهنده بنزین بود. در واقع ریفرمیت، بنزین نهایی نیست یعنی هرگز نمی‌توان این ریفرمیت را به عنوان بنزین تلقی کرد؛ و در هیچ جای دنیا، ریفرمیت به طور مستقیم در جایگاه‌های سوخت عرضه نمی‌شود.
قبل از آغاز فعالیت دولت یازدهم هیچ کدام از مسؤولان فعلی که در آن دوره برخی از آنها کارشناس و برخی نیز در سمت‌های دولتی مشغول به کار بودند چنین اظهارنظرهایی در مورد بنزین پتروشیمی‌ها نداشتند و با تغییر دولت و به یکباره متوجه آلاینده بودن بنزین پتروشیمی‌ها شدند(!) به نظر شما علت این چرخش چیست؟
در همین ابتدا خواهش می‌کنم از ریفرمیت به عنوان بنزین نام نبرید زیرا مشکلاتی را ایجاد می‌کند، اگر همان ابتدا مسؤولان وقت توضیح می‌دادند که ریفرمیت، بنزین نیست، شاید امروز این مشکلات را نداشتیم. اما در پاسخ سوال جنابعالی باید بگویم تمام حرف‌هایی که در این مدت در مورد ریفرمیت تولیدی پتروشیمی‌ها به گوش می‌رسد سیاسی است و این موضوع را به ذهن متبادر می‌کند که گویی عده‌ای جاده صاف کن دلالان واردکننده بنزین شده‌اند که احتمالا در این زمینه نیز ذی‌نفع هستند.
برای شفاف شدن این بحث بهتر است به اوایل دولت یازدهم بازگردیم که وزیر نفت در یک جمع رسانه‌ای به یکباره صحبت از ورود بنزین به کشور می‌کند. اگر به یاد داشته باشید، پاییز سال ۹۲ وزیر نفت اعلام کرد نیاز به واردات بنزین داریم که این موضوع شوکی را بین متخصصان صنعت نفت و حتی اصحاب رسانه ایجاد کرد. این اظهارنظر وزیر در حالی صورت می‌گرفت که از سوی دیگر وزارت نفت طی اخباری اعلام می‌کرد روزانه ۸ میلیون لیتر ریفرمیت تولیدی پتروشیمی‌ها پس از فرآورش در پالایشگاه‌ها در جایگاه‌های سوخت عرضه می‌شود.
به این معنا که به نظر می‌رسید در ابتدا هیچ مشکلی بین واردات بنزین و تولید ریفرمیت پتروشیمی‌ها وجود نداشت اما به یکباره و بعد از گذشت تنها چند روز همه چیز تغییر کرد و وزارت نفت صحبت از آلاینده بودن ریفرمیت تولیدی پتروشیمی‌ها کرد که این موضوع تعجب همگان را برانگیخت.
برخی مسؤولان صنعت پتروشیمی نیز از این صحبت‌ها مکدر شدند زیرا عملا به جای تقدیر و تشکر از آنها متهم شدند چرا اقدام به تولید ریفرمیت در مجتمع‌های پتروشیمی کردند!
از آنجا که شما به جزئیات تولید ریفرمیت پتروشیمی‌ها آشنا هستید، نظر وزارت نفت و سازمان محیط زیست در مورد آلاینده بودن بنزین پتروشیمی‌ها را تصدیق می‌کنید؟ یعنی آیا بنزین تولیدشده با ریفرمیت پتروشیمی‌ها سرطانزاست؟
برای فهم بهتر مساله باید بگویم به طور کلی بنزین در همه جای دنیا دارای استانداردهای خاصی است که کشورهای تولیدکننده باید این استانداردها را رعایت کنند اما همین بنزین تولیدشده با استانداردهای روز جهانی نیز دارای آلایندگی‌هایی است پس نمی‌توان به هیچ عنوان بنزین را پاک معرفی کرد زیرا تنها ماده پاک، آب است.
اما اگر خیلی صریح پاسخی برای این پرسش که آیا بنزین تولیدشده با ریفرمیت پتروشیمی‌ها مشکلاتی را که منتقدان اعلام کرده‌اند ایجاد می‌کند بخواهید، باید گفت ریفرمیت محصول میانی است و دارای ترکیب آروماتیک است اما این محصول هرگز و در هیچ جای دنیا به طور مستقیم وارد جایگاه‌های عرضه سوخت نمی‌شود که اگر کسی چنین کاری کرده است قطعا مجرم و خاطی است و باید مجازات شود. در واقع ریفرمیت به منظور اکتان‌افزایی مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای آنکه بنزین قابل عرضه با استانداردهای مطلوب تولید شود باید ترکیبات مورد نیاز در بنزین کم و زیاد شود. همانطور که می‌دانید هیچ یک از مسؤولان فعلی و قبلی صنعت نفت این موضوع را تایید نکرده‌اند که ریفرمیت به طور مستقیم عرضه شده باشد و در واقع همه آنها به این موضوع معترف هستند که ریفرمیت به واحدهای پالایشی ارسال و در آنجا با دیگر ترکیبات و فرآورده‌های نفتی ترکیب و در نهایت بنزین قابل عرضه تولید می‌شود.
با این حال خانم ابتکار عضو سابق شورای شهر تهران و معاون فعلی رئیس‌جمهور از جمله اولین کسانی است که همواره صحبت از سرطانزا بودن بنزین تولیدی با ریفرمیت پتروشیمی‌ها می‌کند که البته تاکنون حتی یک برگ سند هم در این باره که چرا چنین ادعایی دارد، ارائه نکرده است.
البته ناگفته نماند رئیس سازمان استاندارد نیز به طور شفاف و صریح بارها اعلام کرده است بنزین عرضه‌شده در جایگاه‌های سوخت مطابق با استانداردهای تدوین شده است که جدید‌ترین استاندارد نیز همان استاندارد بنزین یورو4 است که با شماره 4904 قابل شناسایی است.
همچنین خاطرنشان می‌کنم در کتابچه کنترل کیفیت هوای تهران و برخی شهرستان‌های اطراف تهران این نکته آمده است که بنزین تهران از سال 89 تاکنون در بهترین شرایط تولید و عرضه قرار داشته است بنابراین مسؤولان فعلی سازمان محیط‌زیست نمی‌توانند چنین ادعایی را مطرح کنند که بنزین تولیدی با ریفرمیت پتروشیمی‌ها آلوده است و حتی در ادامه نیز متذکر می‌شوم هرگز این بنزین در تهران عرضه نشده است.
اکنون که بحث به اینجا رسید، بهتر است به این سوال پاسخ دهید: یکی از دلایلی که دولت و خاصه وزارت نفت به دنبال واردات بنزین به کشور است، بحث آلودگی هوای تهران است به این معنا که رئیس سازمان محیط زیست می‌گوید بنزین تولیدی با ریفرمیت پتروشیمی‌ها در داخل تهران عرضه شده. نظر شما در این باره چیست؟
اگر نظر مرا می‌خواهید باید بگویم محال است بنزین پتروشیمی‌ها در تهران عرضه شده باشد زیرا ریفرمیت تولیدی در واحدهای پتروشیمی بندر امام، نوری و بوعلی به واحدهای پالایش جنوب کشور داده می‌شد و در نهایت بنزین تولیدشده هم در همان شهرهای جنوبی عرضه شده است.
بنابراین، اینکه می‌گویند بنزین تولیدشده با ریفرمیت پتروشیمی‌ها به شهرهای شمالی و تهران رسیده، کذب محض است.
اگر دقت کنید متوجه می‌شوید اصلا نیازی به این همه طی مسافت وجود ندارد زیرا برای شهرهای شمالی کشور پالایشگاه‌های تهران، تبریز و اصفهان وجود دارد و احتیاجی نیست بنزین از بندرعباس به تهران برسد.
برخی متخصصان صنعت نفت معتقدند بنزین تولیدشده با ریفرمیت پتروشیمی‌ها دارای کیفیتی بسیار بهتر از بنزین تولیدشده در پالایشگاه است. به عنوان یک کارشناس، نظر شما چیست؟
براساس آخرین آمار و اطلاعاتی که توسط مسؤولان شرکت ملی پالایش و پخش ارائه شده است، هم‌اکنون در کشور ۶۱ میلیون لیتر بنزین تولید می‌شود که از این رقم تنها 17 میلیون لیتر بنزین با استاندارد یورو۴ است و مابقی نیز بنزین تولیدی با استاندارد یورو2 است.
این در حالی است که کیفیت آنچه در واحدهای پتروشیمی به‌عنوان اکتان‌افزا تولید می‌شود، مشابه اجزای مورد نیاز در بنزین یورو4 تولید واحدهای پالایشی است.
طبق اسناد آنالیزی که در اختیار من است، ریفرمیت پتروشیمی نوری دارای بنزن کمتر از دو درصد و اکتان بین ۹۵ تا ۱۰۴ است. البته بنزن پتروشیمی بندر امام خمینی(ره) بیشتر از دو درصد است که حجم آن هم فقط 5/2 میلیون لیتر است بنابراین بیشترین ریفرمیت مورد استفاده در بنزین از پتروشیمی نوری اخذ می‌شد.
اما در بین پالایشگاه‌های موجود در کشور، تنها پالایشگاه شازند اراک است که دارای محصولات باکیفیت و مطابق با استاندارد یورو4 است که طرح ارتقای کیفیت این پالایشگاه نیز در زمان وزارت آقای میرکاظمی اجرایی و در زمینه بهبود کیفیت دیگر پالایشگاه‌ها نیز قدم‌های مثبتی در آن دوره برداشته شد که هم‌اکنون مسؤولان فعلی صنعت نفت این اقدامات را به نام خود می‌کنند.
موضوع مهمی که این روزها مورد توجه برخی رسانه‌ها قرار گرفته واردات بنزین بی‌کیفیت با نام بنزین یورو4 است. برای اینکه به این بحث بپردازیم، بفرمایید منشأ واردات بنزین به کشور چه بود؟
همانطور که گفتم تا آنجا که به خاطر دارم، خانم ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، پاییز سال گذشته در گفت‌وگو با یکی از رسانه‌ها اعلام کرد استفاده از سوخت استاندارد تاثیر زیادی در کاهش آلودگی هوا و داشتن هوایی سالم دارد. از این رو اگر سوخت با کیفیت در کشور تولید نمی‌شود، بهتر است تا فراهم شدن زمینه تولید سوخت استاندارد، «واردات بنزین» داشته باشیم.
این پیشنهاد سازمان حفاظت محیط زیست، زمستان سال گذشته توسط شاهرخ خسروانی، معاون مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش رد شد و وی با تاکید بر استاندارد بودن ریفرمیت تولیدی در پتروشیمی‌ها گفت: با توجه به کسری ناشی از تولید داخلی و مصرف بنزین، میزان کمی از این سوخت از مجتمع‌های پتروشیمی دریافت می‌شود که پس از ترکیب با فرآورده‌های پالایشگاه‌های نفت و کسب استاندارد لازم، به شبکه‌های توزیع سوخت تحویل می‌شود که کیفیت آن دقیقا مطابق با استاندارد ابلاغی سازمان استاندارد است. با این صحبت‌ها متوجه می‌شویم در ابتدای کار واردکنندگان بنزین نیز از ریفرمیت پتروشیمی‌ها حمایت کرده‌اند اما به یکباره چرخش 180 درجه‌ای ایجاد می‌شود.
ولی با این شرایط وزارت نفت با همنوایی عجیب و بناگاه با سازمان محیط زیست اقدام به واردات بنزین می‌کند.
بله! برای ما هم سوال است زیرا با وجود مخالفت ابتدایی وزارت نفت با پیشنهاد ابتکار و رد ادعای وی، مدت کوتاهی بعد، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با اشاره به برنامه توقف تولید ریفرمیت پتروشیمی‌ها از سال آینده (امسال) از تامین کسری بنزین مورد نیاز با واردات از خارج کشور خبر می‌دهد و در همان زمان (92) حتی وزیر نفت نیز می‌گوید سال آینده (93) حجم واردات بنزین با افزایشی حدود 3 برابری به 10 تا 11 میلیون لیتر در روزمی رسد.
موضوعی که شاید در نگاه اول، تدبیر دولت یازدهم برای رفع آلودگی هوا و البته صرفه اقتصادی این تصمیم را نمایان می‌کند اما با گذشت زمان واقعیت‌ها مشخص می‌شود.
اسنادی که در برخی رسانه‌ها و خبرگزاری‌ها منتشر شد، نشان می‌دهد بنزین وارداتی نه تنها دارای استاندارد یورو4 نبوده بلکه حتی مشخصات استاندارد یورو2 را نیز ندارد و این بنزین به «بنزین پاتیلی» مشهور است. آیا این همه قیل و قال درباره این بنزین وارداتی کار صحیحی بود که از سوی مسؤولان دولتی صورت گرفت؟
پاسخ این سوال نزد مسؤولان پالایش و پخش و شرکت ملی نفت ایران است اما باید تاکید کنم اگر قرار است ۱۰ میلیون لیتر بنزین در روز وارد کشور شود، بهتر بود دولت به شکل منطقی و با بیان دلایل خود نسبت به آن اقدام می‌کرد در حالی که امروز شاهد هستیم دولت در این خصوص سیاسی‌کاری کرده است. متأسفانه بنزین وارداتی که از اواخر سال گذشته تا همین چند وقت قبل وارد کشور شد، حتی دارای استاندارد یورو۲ هم نبوده، چه برسد به یورو 4! اسنادی که خود آقایان هم ارائه می‌دهند این موضوع را تایید می‌کند. براساس نمونه تستی که مجموعه پالایش و پخش از بنزین وارداتی داشت و آزمایشاتی که بر روی این بنزین انجام شده است، متوجه شدیم برخی مولفه‌های مهم همچون آروماتیک، بنزن و سولفور این بنزین تست نشده است و مولفه‌هایی نیز که تست شده متناسب با استانداردهای یورو 2 و حتی پایین‌تر از آن بوده است.
قرار بود از تیرماه واردات بنزین بی‌کیفیت متوقف شود و تنها بنزین با استاندارد یورو4 وارد کشور شود. با گذشت 2 ماه، آیا شما اطلاعاتی درباره بنزین‌های جدید وارداتی به کشور دارید؟
همانطور که در رسانه‌ها منتشر شد، معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران از توقف واردات بنزین خبر داد و گفت علت اینکه در چند وقت اخیر بنزین وارد نشده این است که می‌خواهیم بنزین یورو4 وارد کنیم. این صحبت وی نشان از این واقعیت دارد که خودشان هم می‌دانستند بنزین بی‌کیفیت وارد می‌کردند و اگر رسانه‌ها در این زمینه حساس نمی‌شدند شاید هرگز این موضوع مطرح نمی‌شد و واردکنندگان هر چیزی را به عنوان بنزین باکیفیت وارد می‌کردند و کسی هم از این قضیه مطلع نمی‌شد. جالب است در تمام مدت انجام واردات بنزین بی‌کیفیت از خارج با نام بنزین یورو 4، خانم ابتکار سکوت کرده بود و اصلا در زمینه واردات بنزین آلوده به کشور اظهارنظری نکرد(!) واقعا جالب است؛ با وجود تاکیدات فراوان و جو رسانه‌ای که حامیان بنزین وارداتی ایجاد، و به همین دلیل نیز از تولید بنزین در پتروشیمی‌ها جلوگیری کرده بودند، مشخص شد هرگز بنزینی با استاندارد یورو4 وارد کشور نشده است و مسؤولان شرکت ملی نفت ایران به تاز‌گی تصمیم به واردات بنزین یورو4 گرفته‌اند.
چند ماه پیش در اوایل سال، یعنی دقیقاً در پنجم آوریل 2014 / شانزدهم فروردین‌ماه 93، بنزینی توسط ایران خریداری، و قبل از بارگیری در کشتی CHAMTANG نمونه‌ای از آن توسط شرکت بازرسی بین‌المللی SGS گرفته شد که طبق اسناد منتشرشده در آنالیز شرکت SGS در بنزین خریداری شده توسط ایران، مقدار 700 پی‌پی‌ام ماده فروسین که یک ماده اکتان‌افزا و سمی است، موجود است. همچنین در این آنالیز Gum بنزین بارگیری شده 5/0تخمین زده شده است که در واقع نشان از ناپایداری ترکیبات بنزین دارد. همچنین عدد اکتان این بنزین 1/95، بنزن 11/2 درصد و آروماتیک 18/3 است.
اما این تنها نمونه نیست بلکه در تاریخ هشتم آوریل 2014 / نوزدهم فروردین 93، بار دیگر این موضوع تکرار شد که براساس آنالیز شرکت SGS از این محموله که توسط کشتی ALORS حمل شده است، مشخص می‌شود به میزان 210 پی پی ام ماده ام‌ام‌تی در این بنزین موجود است.
ام‌ام‌تی یا «متیل سیکلو پنادین منگنز تریبونیل» یک اکتان‌افزای حاوی منگنز و با ترکیبات فسفری و گوگردی است و در افزایش آلایندگی بویژه در کلانشهرها تاثیرگذار است. ناگفته نماند استفاده از این ماده شیمیایی و خطرناک توسط پژوهشگاه صنعت نفت ممنوع و مسؤولان شرکت ملی پالایش و پخش نیز بارها استفاده از این ماده سمی را در بنزین تکذیب کردند؛ این ماده سالیان متمادی است در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و حتی اتحادیه اروپایی نیز استفاده از این ماده سمی را ممنوع اعلام کرده است.
20 آوریل 2014 / 31 فروردین 93 بار دیگر بنزینی توسط کشتی CHAMTANG به کشور وارد شد. در این بنزین علاوه بر دارا بودن شرایط بالا یعنی استفاده از فروسین و ام ام تی، از نفتای سبک نیز استفاده شده بود که موجب می‌شود بخارات بنزین بشدت بالا رود. با این شرایط وقتی به آنالیزهای بنزین‌های وارداتی نگاه می‌کنیم، می‌بینیم در تمام این آنالیزها ماده ام ام تی وجود داشته است.
در زمانی که مشخص شد بنزین‌های وارداتی دارای ماده ممنوعه ام ام تی هستند وزیر نفت این موضوع را تکذیب کرد و در واکنشی شدید به منتقدان بنزین وارداتی گفت بحث آلودگی بنزین وارداتی از سوی یکسری افرادی که جنگ روانی با ملت دارند، مطرح شده؛ آنها به دروغ می‌گویند بنزین بی‌کیفیت از چین وارد می‌شود که همه این حرف‌ها دروغ است. در صورتی که در پاسخ به آقای وزیر باید گفت اصلا بحث واردات بنزین از چین مطرح نبوده، نیست و نخواهد بود.
آیا می‌دانید این بنزین‌ها از کجا وارد کشور می‌شود؟
از آنجا که هنوز واردات بنزین به ایران تحریم است، مسؤولان صنعت نفت لقمه را دور سر خود می‌چرخانند و به جای تولید بنزین باکیفیت داخلی سعی می‌کنند آن را از طریق دلال‌ها و واسطه‌های داخلی و خارجی خریداری کنند.
همانطور که از نام کشتی‌ها برمی‌آید، به نظر می‌رسد این بنزین از کشورهای هند و سنگاپور وارد می‌شد و به طور قطع این بنزین از طریق دلال خریداری شده است و مبدأ اصلی واردات بنزین مشخص نیست.
در آنالیزهای بنزین‌های وارداتی که توسط آزمایشگاه بندرعباس منتشر شده، در مقابل آروماتیک، بنزن و سولفور خط تیره کشیده‌اند. چرا وزارت نفت به دنبال شفاف‌سازی نیست؟
برای پاسخ به سوال شما باید گفت مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در مورد علت درج نشدن بنزن و آروماتیک در نتایج آنالیز بنزین وارداتی اعلام کرده است دلیلی ندارد شرکت ملی نفت همه‌چیز را اعلام کند. ما در شرایط تحریم هستیم و اگر بخواهیم همه چیز را اعلام کنیم جلوی واردات بنزین را می‌گیرند(!) بنابراین به این آقا باید گفت چه طور شرکت SGS همه چیز را منتشر و اعلام می‌کند اما ما نمی‌توانیم این آنالیزها را منتشر کنیم؟!
دستور قطع دریافت ریفرمیت تولیدی پتروشیمی‌ها توسط چه کسی صادر شد؟
مصطفی کشکولی معاون شرکت ملی پالایش و پخش در نامه‌ای اعلام کرد تا اطلاع ثانوی نیازی به دریافت ریفرمیت از پتروشیمی‌ها نیست؛ به همین دلیل دیگر ریفرمیت به پالایشگاه‌ها تحویل نشد اما مشخص نیست چرا مدیرعامل شرکت ملی پخش که تنها وظیفه توزیع بنزین و فرآورده را دارد، این دستور را صادر کرده است.
آیا بنزین یورو4 در منطقه خلیج فارس موجود است؟
خیر! هیچ پالایشگاهی در این منطقه اقدام به تولید بنزین یورو4 نمی‌کند زیرا تولید این بنزین بسیار هزینه‌بر است.
با این شرایط بنزین یورو4 وارداتی به کشور از کجا تامین خواهد شد؟
پاسخ این سوال مفصل است اما به طور خلاصه باید گفت قبل از تصمیم به تحویل ریفرمیت به پالایشگاه‌های داخلی، این محصول پتروشیمی‌ها به کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات و کویت صادر می‌شد و در برخی پالایشگاه‌های این کشورها با نفتایی که از پالایشگاه‌های ایران نیز صادر می‌شد، ترکیب و به بنزین تبدیل و دوباره به ایران ارسال می‌شد(!)
این موضوع در دولت‌های قبل سروصداهای زیادی را به همراه داشت زیرا مسؤولان دلسوز صنعت نفت معتقد بودند تمام مواد اولیه بنزین از ایران خارج و در کشور دیگری ترکیب شده و دوباره به ایران وارد می‌شود. پس از تحریم بنزین به یکباره قضیه تغییر کرد و قرار شد ریفرمیت و نفتا در داخل کشور ترکیب و به بنزین تبدیل شود که این موضوع موجب برآشفته شدن دلالان شد و جو رسانه‌ای شدیدی علیه این دستاورد ایران صورت گرفت. الان نیز شرایط مانند گذشته شده یعنی پس از عدم دریافت ریفرمیت توسط پالایشگاه‌ها، این محصول به خارج و کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می‌شود و با نفتای ایران ترکیب و دلالان داخلی این بنزین را که دارای استاندارد یورو4 است وارد می‌کنند.
وضعیت تولید بنزین یورو4 در داخل کشور چگونه است و واردات بنزین یورو4 ایرانی تا کی باید ادامه پیدا کند؟
اجرای پروژه‌های افزایش تولید و بهبود کیفیت بنزین پالایشگاه‌های کشور چند سالی است با سرمایه‌گذاری قابل توجه آغاز شده و در حال به ثمر رسیدن است، به عنوان مثال توزیع بنزین و گازوئیل یورو 4 پالایشگاه اراک به بهبود کیفیت هوا در شهرهای تهران، کرج و اراک کمک کرده است.
همچنین باید گفت اواسط سال 94، فاز اول پالایشگاه ستاره خلیج فارس و سپس فاز 2 و 3 آن وارد سرویس می‌شود.
پالایشگاه‌های آبادان، تبریز، لاوان و یکی از واحدهای پالایشگاه اصفهان نیز تا پایان سال 93 برای رساندن کیفیت بنزین خود به یورو 4 مهلت دارند و مهلت پالایشگاه بندرعباس برای کیفی کردن بنزین خود تا پایان 94 است. همچنین پالایشگاه‌های تهران، شیراز، کرمانشاه و یک واحد از پالایشگاه اصفهان نیز تا پایان سال 95 برای کیفی کردن محصول بنزین خود فرصت خواهند داشت.
حالا که اطلاعات شما دقیق و مستند است، وضعیت عرضه بنزین یورو4 در کشور چگونه است؟
تا آنجا که من مطلع هستم، هم‌اکنون در تهران، کرج و تبریز بنزین یورو4 عرضه می‌شود و قرار است به زودی در مشهد، اصفهان و اهواز نیز بنزین یورو4 عرضه شود. البته تنها در بخش کمی از شهر تبریز بنزین یورو4 عرضه می‌شود.
واردات بنزین خلاف سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است و این موضوع می‌تواند برای کشور در سال‌های آتی دردسر ساز شود. پیشنهاد شما در زمینه جایگزین واردات چیست؟
حتما به خاطر دارید آقای زنگنه، دقیقاً یک سال پیش در جلسه رای اعتماد و پس از آن، چه قدر صحبت از اقتصاد مقاومتی می‌کرد که باید به این منویات رهبری عمل کنیم اما آیا تاکنون این کار را انجام داده است؟
از نظر اقتصادی، واردات روزانه 10 میلیون لیتر بنزین با قیمت فوب خلیج فارس در یک سال، موجب خروج ارز به مقدار 3 میلیارد و 200 میلیون دلار از کشور می‌شود. این عدد معادل سرمایه‌گذاری مورد نیاز ساخت یک پالایشگاه بزرگ به ظرفیت 300 هزار بشکه در روز است که باید تاکید کرد ظرفیت پالایشگاه نیمه‌کاره ستاره خلیج فارس 360 هزار بشکه است و این هزینه می‌تواند در تکمیل این پروژه به کار گرفته شود تا در سال‌های آتی نیاز به واردات بنزین نداشته باشیم. ضمن آنکه در شرایط تحریم بانکی صرف کردن این مقدار ارز برای واردات محصولی که قابلیت تولید در داخل را دارد، از موارد مصرف نادرست ارز محسوب شده و همچنین، هم به اقتصاد کشور و هم به تولید ملی آسیب وارد می‌کند.
به‌علاوه واردات بنزین به معنای وابستگی در تأمین سوخت خودروهاست. اهمیت این موضوع در وهله نخست ممکن است مشخص نشود، اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود که به هر دلیلی در دسترسی‌های موجود خللی وارد شود. تحریم بنزین یکی از این دلایل بود که موجب اختلال در دسترسی کشور به بنزین شد. با توجه به شرایط کشور و شرایط خاص تحریم، خطر این وابستگی دوچندان می‌شود. چالش بعدی واردات بنزین، در موضوع توسعه فناوری است. در واقع تا زمانی که واردات بنزین در دستور کار شرکت ملی نفت باشد، ضرورت توسعه فناوری برای به‌کارگیری فناوری‌های جدید و با بازدهی بالاتر احساس نمی‌شود. یعنی محصولات تولیدی پالایشگاه‌ها با فرآورده‌های وارداتی باکیفیت مخلوط شده و پس از آن وارد بازار می‌شود. بنابراین ضرورت ارتقای کیفیت فرآورده‌های تولیدی پالایشگاه‌ها به‌خوبی احساس نمی‌شود. اما در صورت قطع شدن واردات بنزین، پالایشگاه‌ها مجبور به ارتقای فناوری‌های خود برای تولید محصولات باکیفیت‌تر می‌شوند.
گرچه ما در سال‌های نه چندان دور نیز جزء واردکنندگان بنزین بودیم، اما اگر کشور در شرایط تحریمی فعلی به واردات بنزین نیازمند شود، لطمات اقتصادی مضاعفی را به دنبال دارد.
در شرایط فعلی که کشور نیازمند ذخیره و سرمایه‌گذاری ارز حاصل از فروش نفت خام و صادرات محصولات غیرنفتی است تا به رشد و شکوفایی اقتصاد ایران منجر شود، تصمیم وزارت نفت به واردات بنزین، خلاف سیاست‌های اقتصاد مقاومتی است که اواخر سال گذشته از سوی رهبر حکیم انقلاب ابلاغ شد و همه دولتمردان اقتصادی و از جمله وزیر نفت به آن لبیک گفتند.
فارغ از تمام این مباحث، دولتی که نام «تدبیر» بر خود گذاشته و خود را مدبر معرفی می‌کند، باید این موضوع را مدنظر قرار دهد که واردات بنزین قرار است در شرایطی صورت گیرد که تعدادی از پالایشگاه‌های نیمه‌تمام موجود کشور نیازمند فوری تزریق منابع مالی هستند که با اتمام این طرح‌ها، ایران در تولید بنزین خودکفا خواهد شد و از سوی دیگر حتی نیازی به تولید بنزین پتروشیمی‌ها نیست.
پاسخ این سوال که چرا مسؤولان وزارت نفت به دنبال واردات بنزین هستند هنوز مبهم است زیرا براساس آنچه مسؤولان می‌گویند، علت واردات بنزین، آلوده بودن بنزین تولیدی پتروشیمی‌هاست اما از سوی دیگر کمبود تولید بنزین یورو4 مطرح می‌شود و در این شرایط برخی مسؤولان نیز تحریم‌های بانکی را بهانه کرده و می‌گویند علت واردات بنزین پول بلوکه‌شده حاصل از نفت فروخته‌شده به برخی کشورهاست که قرار است به جای دریافت پول خود از این کشورها بنزین وارد کنیم اما در واکنش به تمام این پاسخ‌ها باید گفت آینده‌نگری حلقه مفقوده این استدلال‌هاست زیرا اگر کمی مسؤولان صنعت نفت به آینده می‌اندیشیدند اتمام طرح‌های نیمه‌تمام پالایشگاهی را نسبت به واردات بنزین که هر لحظه ممکن است بیشتر تحریم شود، در اولویت قرار می‌دادند.