روزه‌داری، پرهیزکاری و قرب الهی
«یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تـتـقون»
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، روزه بر شما واجب شده است، همانگونه که بر اقوام قبل از شما واجب شده بود تا پرهیزکار شوید».
(سوره بقره آیه 183)
در تورات و انجیل فرازهایی است که روزه را مدح می‌کند و آن را عظیم می‌شمارد و اما خود یهود و نصاری را می‌بینیم که تا عصر حاضر در سال چند روز به اشکال مختلف روزه می‌گیرند یا از خوردن گوشت یا از آشامیدن شیر یا از خوردن و آشامیدن به طور مطلق خودداری می‌کنند.
در قرآن کریم داستان روزه زکریا و قصه روزه سكوت مریم، آمده است و در غیر قرآن مسأله روزه از اقوام بی‌دین نیز نقل شده، همچنان که از مصریان قدیم، یونانیان، رومیان و حتی بت‌پرستان هندی تا به امروز نقل شده که هر یک برای خود روزه‌ای داشته و دارند. می‌توان گفت که روزه عبادت و وسیله تقرب است و از اموری است که فطرت آدمی بر آن حکم می‌کند. بت‌پرستان به منظور تقرب به الهه خود و در هنگامی که جرمی مرتکب می‌شدند به منظور خاموش کردن فوران خشم خدایان خود روزه می‌گرفتند و همچنین وقتی حاجتی داشتند به منظور برآمدنش دست به این عبادت می‌زدند. این قسم روزه در حقیقت معامله و مبادله بوده است؛ عابد با روزه گرفتن احتیاج معبود را برمی‌آورده تا معبود هم حاجت عابد را برآورد یا او رضایت این را به دست می‌آورده تا این هم رضایت او را حاصل کند. ولی در اسلام روزه معامله و مبادله نیست چرا که خداوند
عز و جل بزرگ‌تر از آن است که در حقش فقر و احتیاج یا اثرپذیری و اذیت تصور شود. سخن کوتاه آنکه خداوند سبحان مبرا و به دور از هر نقصی است؛ پس هر اثر نیکی که عبادت‌ها داشته باشد – حال هر عبادتی که باشد – تنها عاید خود عبد می‌شود همچنان که اثر سوء گناهان نیز هر چه باشد به خود بندگان باز‌می‌گردد. قرآن كريم درباره روزه همین بازگشت آثار طاعت به انسان را بیان می‌کند و می‌فرماید: فایده روزه تقواست (لعلکم تتقون). فایده داشتن تقوا مطلبی است که احدی در آن شک ندارد چراکه هر انسانی به وسیله فطرت خود این معنا را درک می‌کند که اگر بخواهد به عالم طهارت و رفعت متصل شود و به مقام بلند کمال و روحانیت ارتقا یابد، نخستین چیزی که لازم است به آن پایبند شود، آن است که از افسارگسیختگی خود جلوگیری کند و بدون هیچ قید و شرطی سرگرم لذات جسمی و شهوات بدنی نباشد و خود را بزرگ‌تر از آن بداند که زندگی مادی را هدف بپندارد و خلاصه آنکه خود را از هر چیزی که او را از پروردگار متعال مشغول سازد، بپرهیزد. و این تقوا تنها از راه روزه و خودداری از شهوت به دست می‌آید و نزدیک‌ترین راه و مؤثرترین و عمومی‌ترین رژیم معنوی، به طوری‌که همه مردم در همه اعصار بتوانند از آن بهره‌مند شوند و نیز هم اهل آخرت و هم طالبان دنیا از آن سود ببرند، عبارت‌است از خودداری از شهوتی که همه مردم در همه اعصار مبتلای آن هستند و آن عبارت از شهوت شکم – اعم از خوردن و آشامیدن – و شهوت جنسی است. اگر مدتی از این 3 چیز پرهیز کنند، بتدریج نیروی خویشتنداری از گناهان در آنان قوت می‌گیرد و به مرور بر اراده خود مسلط می‌شوند. آن وقت در برابر هر گناهی عنان اختیار از کف نمی‌دهند و نیز در تقرب به خدا دچار سستی نمی‌شوند چرا که روشن است کسی که دعوت خدا در اجتناب از خوردن و نوشیدن و عمل جنسی مباح را اجابت می‌کند، قطعا در اجابت دعوت به دوری از گناهان و نافرمانی‌ها شنواتر و مطیع‌تر خواهد بود... .
برگرفته از تفسیر المیزان
تألیف علامه طباطبایی (ره)
عقل از نظر قرآن و حکمت متعالیه
کتاب «عقل از نظر قرآن و حکمت متعالیه» نوشته دکتر حبیب‌الله دانش شهرکی، توسط انتشارات بوستان کتاب منتشر شد. همه ما می‌دانیم که عقل معیار اصیل و هدایت‌خیزی است که مسیر دنیا و آخرت را نورباران می‌کند. در قرآن نیز آمده است که عقل مرکز اندیشه‌ورزی است و تنها ابزاری است که می‌توان توسط آن حقایق هستی را کشف کرد. در همین باب دکتر شهرکی کوشیده است که کاربرد عقل را تبیین کند و ساده‌اندیشی را که عامل بسیاری از خسارات آدمی است منسوخ جلوه دهد. او در این کتاب ضمن معرفی ملاصدرا و بیان زندگینامه‌اش به معرفی آرای او پرداخته است. شهرکی از 2جنبه به بررسی این موضوع پرداخته است؛ قرآن و حکمت متعالیه. وی در اولی سعی کرده است آیات و گاهاً روایات قرآنی را برای تفهیم مخاطب به رشته تحریر درآورد و در لابه‌لای آن ادله‌های خود را هم ضمیمه‌اش کند. «عقل‌گرایی در قرآن یعنی دعوت انسان به اندیشیدن و تفکر در نحوه وجود انسان و دیگر موجودات، اعم از زمینی و آسمانی و گذر از آنها و رسیدن به وجود برتر و پیشانی عبودیت را بر درگاه خالق ساییدن. لازمه‌اش آن است که این عقل، مبرای از هرگونه آلودگی و ناپاکی مادی و غیرمادی بوده و دژ استوار و محافظ نفس از سقوط آن در پرتگاه ضلالت و تنزل آن به مرتبه حیوانیت و به دنبال آن سیر قهقرایی در مراتب پایین باشد. پس عقل قرآنی یعنی معصوم و معصوم یعنی عقل مورد نظر قرآن». (ص13)
چیزی که در این کتاب مهم است اینکه نویسنده در فصول آن، رابطه عقل و سیر صعودی و نزولی نفس انسان یا حتی انواع عقل در رابطه با یکدیگر را بیان می‌کند و مخاطب را در ابتدای کتاب با مفاهیم آشنا می‌سازد تا در فصول انتهایی که متون کمی ثقیل‌تر می‌شود خواننده دچار گنگی نشود. روزه‌داری، پرهیزکاری و قرب الهی
روزه‌داری، پرهیزکاری و قرب الهی
«یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تـتـقون»
«ای کسانی که ایمان آورده‌اید، روزه بر شما واجب شده است، همانگونه که بر اقوام قبل از شما واجب شده بود تا پرهیزکار شوید».
(سوره بقره آیه 183)
در تورات و انجیل فرازهایی است که روزه را مدح می‌کند و آن را عظیم می‌شمارد و اما خود یهود و نصاری را می‌بینیم که تا عصر حاضر در سال چند روز به اشکال مختلف روزه می‌گیرند یا از خوردن گوشت یا از آشامیدن شیر یا از خوردن و آشامیدن به طور مطلق خودداری می‌کنند.
در قرآن کریم داستان روزه زکریا و قصه روزه سكوت مریم، آمده است و در غیر قرآن مسأله روزه از اقوام بی‌دین نیز نقل شده، همچنان که از مصریان قدیم، یونانیان، رومیان و حتی بت‌پرستان هندی تا به امروز نقل شده که هر یک برای خود روزه‌ای داشته و دارند. می‌توان گفت که روزه عبادت و وسیله تقرب است و از اموری است که فطرت آدمی بر آن حکم می‌کند. بت‌پرستان به منظور تقرب به الهه خود و در هنگامی که جرمی مرتکب می‌شدند به منظور خاموش کردن فوران خشم خدایان خود روزه می‌گرفتند و همچنین وقتی حاجتی داشتند به منظور برآمدنش دست به این عبادت می‌زدند. این قسم روزه در حقیقت معامله و مبادله بوده است؛ عابد با روزه گرفتن احتیاج معبود را برمی‌آورده تا معبود هم حاجت عابد را برآورد یا او رضایت این را به دست می‌آورده تا این هم رضایت او را حاصل کند. ولی در اسلام روزه معامله و مبادله نیست چرا که خداوند
عز و جل بزرگ‌تر از آن است که در حقش فقر و احتیاج یا اثرپذیری و اذیت تصور شود. سخن کوتاه آنکه خداوند سبحان مبرا و به دور از هر نقصی است؛ پس هر اثر نیکی که عبادت‌ها داشته باشد – حال هر عبادتی که باشد – تنها عاید خود عبد می‌شود همچنان که اثر سوء گناهان نیز هر چه باشد به خود بندگان باز‌می‌گردد. قرآن كريم درباره روزه همین بازگشت آثار طاعت به انسان را بیان می‌کند و می‌فرماید: فایده روزه تقواست (لعلکم تتقون). فایده داشتن تقوا مطلبی است که احدی در آن شک ندارد چراکه هر انسانی به وسیله فطرت خود این معنا را درک می‌کند که اگر بخواهد به عالم طهارت و رفعت متصل شود و به مقام بلند کمال و روحانیت ارتقا یابد، نخستین چیزی که لازم است به آن پایبند شود، آن است که از افسارگسیختگی خود جلوگیری کند و بدون هیچ قید و شرطی سرگرم لذات جسمی و شهوات بدنی نباشد و خود را بزرگ‌تر از آن بداند که زندگی مادی را هدف بپندارد و خلاصه آنکه خود را از هر چیزی که او را از پروردگار متعال مشغول سازد، بپرهیزد. و این تقوا تنها از راه روزه و خودداری از شهوت به دست می‌آید و نزدیک‌ترین راه و مؤثرترین و عمومی‌ترین رژیم معنوی، به طوری‌که همه مردم در همه اعصار بتوانند از آن بهره‌مند شوند و نیز هم اهل آخرت و هم طالبان دنیا از آن سود ببرند، عبارت‌است از خودداری از شهوتی که همه مردم در همه اعصار مبتلای آن هستند و آن عبارت از شهوت شکم – اعم از خوردن و آشامیدن – و شهوت جنسی است. اگر مدتی از این 3 چیز پرهیز کنند، بتدریج نیروی خویشتنداری از گناهان در آنان قوت می‌گیرد و به مرور بر اراده خود مسلط می‌شوند. آن وقت در برابر هر گناهی عنان اختیار از کف نمی‌دهند و نیز در تقرب به خدا دچار سستی نمی‌شوند چرا که روشن است کسی که دعوت خدا در اجتناب از خوردن و نوشیدن و عمل جنسی مباح را اجابت می‌کند، قطعا در اجابت دعوت به دوری از گناهان و نافرمانی‌ها شنواتر و مطیع‌تر خواهد بود... .
برگرفته از تفسیر المیزان
تألیف علامه طباطبایی (ره)
عقل از نظر قرآن و حکمت متعالیه
کتاب «عقل از نظر قرآن و حکمت متعالیه» نوشته دکتر حبیب‌الله دانش شهرکی، توسط انتشارات بوستان کتاب منتشر شد. همه ما می‌دانیم که عقل معیار اصیل و هدایت‌خیزی است که مسیر دنیا و آخرت را نورباران می‌کند. در قرآن نیز آمده است که عقل مرکز اندیشه‌ورزی است و تنها ابزاری است که می‌توان توسط آن حقایق هستی را کشف کرد. در همین باب دکتر شهرکی کوشیده است که کاربرد عقل را تبیین کند و ساده‌اندیشی را که عامل بسیاری از خسارات آدمی است منسوخ جلوه دهد. او در این کتاب ضمن معرفی ملاصدرا و بیان زندگینامه‌اش به معرفی آرای او پرداخته است. شهرکی از 2جنبه به بررسی این موضوع پرداخته است؛ قرآن و حکمت متعالیه. وی در اولی سعی کرده است آیات و گاهاً روایات قرآنی را برای تفهیم مخاطب به رشته تحریر درآورد و در لابه‌لای آن ادله‌های خود را هم ضمیمه‌اش کند. «عقل‌گرایی در قرآن یعنی دعوت انسان به اندیشیدن و تفکر در نحوه وجود انسان و دیگر موجودات، اعم از زمینی و آسمانی و گذر از آنها و رسیدن به وجود برتر و پیشانی عبودیت را بر درگاه خالق ساییدن. لازمه‌اش آن است که این عقل، مبرای از هرگونه آلودگی و ناپاکی مادی و غیرمادی بوده و دژ استوار و محافظ نفس از سقوط آن در پرتگاه ضلالت و تنزل آن به مرتبه حیوانیت و به دنبال آن سیر قهقرایی در مراتب پایین باشد. پس عقل قرآنی یعنی معصوم و معصوم یعنی عقل مورد نظر قرآن». (ص13)
چیزی که در این کتاب مهم است اینکه نویسنده در فصول آن، رابطه عقل و سیر صعودی و نزولی نفس انسان یا حتی انواع عقل در رابطه با یکدیگر را بیان می‌کند و مخاطب را در ابتدای کتاب با مفاهیم آشنا می‌سازد تا در فصول انتهایی که متون کمی ثقیل‌تر می‌شود خواننده دچار گنگی نشود. ارسال نظر
پربیننده