
دیروز جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی ترامپ با انتشار توئیتی نوشت: اولویتهای امنیت ملی آمریکا از داخل هدف حمله قرار گرفته است. وی در ادامه افزود: آمریکا پریشان است اما دشمنان ما نه! ما باید امنیت ملی ایالاتمتحده را در اولویت قرار دهیم. وی در اینباره توضیح بیشتری نداده است. بولتون روز جمعه برای نخستینبار در 2 ماه گذشته توئیت نزد و مدعی شد کاخ سفید مانع از دسترسی وی به حساب توئیتریاش شده است. ترامپ این ادعا را رد کرده و گفته است روابط خوبی با بولتون دارد. بسیاری از تحلیلگران سیاسی بر این باورند که بولتون یکی از شاهدان اصلی پرونده استیضاح ترامپ در پرونده جنجالی اوکراین به شمار میرود. بولتون گفته است تنها در صورتی که احضار شود، شهادت خواهد داد. خیلیها امروز در آمریکا معتقدند بود و نبود دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در دستان جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی کاخ سفید است. آن روزی که بولتون حاضر به شهادت در جلسه تحقیقات مقدماتی برای استیضاح رئیسجمهور آمریکا نشد همه حامیان ترامپ به تمجید از وی پرداختند و آن را نشانه وفاداری بولتون به ترامپ تلقی کردند. کیست اما که نداند وفاداری در سیاست آمریکا شوخی تلخی بیش نیست و اگر پای منافع وسط بیاید حتی همحزبیهای رئیسجمهوری ایالات متحده هم رحم و مروت خود را به کناری نهاده و پیشتاز تخریب رئیسجمهور مستقر خواهند شد. دونالد ترامپ هم از این قاعده مستثنا نیست. وی در 3 سال گذشته با تلفیقی از وقاحت و صراحت توانسته مخالفان دموکرات خود را به لحاظ سیاسی سرکوب کند اما اگر قرار بر حمله گسترده یا محدود جمهوریخواهان به وی باشد چه؟ آیا با آنها هم وارد فاز درگیری پر زد و خورد خواهد شد؟ آیا حاضر است از همحزبیهای خود انتقام بگیرد؟ اهمیت جان بولتون در سپهر سیاسی آمریکا دقیقا از همین جا شروع میشود و ادامه مییابد. وی بزرگترین نقطه ضعف ترامپ است. خیلیها معتقدند اگر بولتونگیت آغاز شود ترامپ و حتی جمهوریخواهان را با هم نابود خواهد کرد.
جان بولتون در دوره جرج بوش یکی از افراد قدرتمند در تدوین راهبرد نظامی و سیاست خارجی آمریکا محسوب میشد و هنوز نطقهای پرشور و هیجان وی در انتقاد از صدام در خاطر خیلیها مانده است. دوره ریاستجمهوری بوش که تمام شد جان بولتون مانند ماری زخمی به لانه خزید و در دوره ریاستجمهوری اوباما خبر چندانی از وی در سیاست شنیده نمیشد. تقریبا همه به این نتیجه رسیده بودند که بولتون کفشهای سیاست را آویخته و ترجیح میدهد دهه هفتم زندگیاش را به بازی با نوهها و ورزش در پارکها بگذراند. شاید خود وی نیز چندان امیدوار به بازگشت به سیاست نبود. ترامپ که بر سر کار آمد انگار بولتون هم جان دیگری گرفت. فورا لباس پوشید و برای بیعت با رئیسجمهور جدید به برج محل استقرار وی رفت. پیروزی ترامپ آنقدر دور از دسترس بود که همه آمریکا حتی جمهوریخواهان خود را برای پیروزی نخستین زن رئیسجمهور آمریکا یعنی هیلاری کلینتون آماده میکردند. خود ترامپ هم به رقابتهای انتخاباتیاش به مشابه فرصتی برای بیان عقاید گاه احمقانهاش در حوزههای اقتصاد، سیاست و... نگاه میکرد و چون اساسا فکر پیروزی در سر نداشت سیاست خارجی آمریکا از صدر تا ذیل را به باد انتقاد میگرفت. وقتی به دونالد ترامپ خبر دادند که جان بولتون برای تبریک به وی پشت در اتاقش ایستاده آنقدر خوشحال شد که خود به استقبالش رفت. کسی اطلاع زیادی از آنچه در نخستین دیدار ترامپ و بولتون پس از پیروزی ترامپ در انتخابات گذشت، ندارد اما یک چیز هویدا بود: ترامپ استراتژیست سیاست خارجی نداشت و بولتون این را بهتر از همه میدانست. جان بولتون خود را جلو انداخت و همه رقبای جمهوریخواهش را خیلی زود از میدان رقابت به در کرد. ترامپ هر چیزی را یادش رفته باشد این را نمیتواند فراموش کند که برخی جمهوریخواهان درست در جبهه مقابل وی در انتخابات حضور داشتند و همین کار جان بولتون را سادهتر میکرد.
ترامپ روزی که نوبت به معرفی نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد رسید چند گزینه داشت که یکی از آنها جان بولتون بود. او در نهایت یک خانم را به این سمت گماشت که برخی نوشتند تنها ملاک ترامپ در این انتخاب زیبایی چهره بود و نه چیز دیگر. برخی هم استدلال کردند که ترامپ تنها به یک دلیل حاضر به معرفی جان بولتون نشد و آن احمقانهترین دلیل ممکن بود: ترامپ از سبیلهای بولتون خوشش نمیآید!
با این حال اما جان بولتون خیلی زود به رشد خود ادامه داد و توانست پست بسیار مهم مشاور امنیت ملی آمریکا را از آن خود کند. او در مدتی که این پست را در اختیار داشت همیشه و همه جا و در ریزترین تصمیمات ترامپ حضوری فعال داشت. سیاستهای ترامپ درباره روسیه، سوریه، عراق و خاورمیانه را بازنویسی کرد و آنقدر به خود مطمئن بود که وعده داد جشن کریسمس را در تهران باشد. ترامپ حدود 2 سال عنان خود و آمریکا را در اختیار بولتون قرار داد. بعد بر او خشم گرفت و او را مخیر کرد بین اخراج و استعفا یکی را انتخاب کند و دفترش در کاخ سفید را تحویل مدیر پشتیبانی کاخ سفید بدهد تا برای نفر بعدی آماده کند.
بعد از خروج بولتون از کاخ سفید، اولین باری که نامی از وی شنیده شد در ماجرای استیضاح ترامپ بود که وی حاضر به شهادت نشد. دفعه بعد را اما میتوان رستاخیز بولتون نام گذاشت که وی نهتنها به عرصه برگشت، بلکه اول از کاخ سفید انتقاد کرد که چرا اکانت توئیتری وی را گروگان گرفته و پس نمیدهد و بعد شروع به انتقاد از رئیس سابق خود یعنی ترامپ کرد که چرا منافع ملی یا امنیت ملی آمریکا را در اولویت خود قرار نمیدهد. خطرناکتر از این هم مگر ممکن است؟ بله! جان بولتون حالا در کاخ سفید نیست و علیالظاهر کارهای نیست ولی ترامپ بهتر از هرکس میداند که جان بولتون حالا در آستانه تبدیل شدن به خطرناکترین دشمن وی است. وی صندوقچه اسرار ترامپ است. ترامپ چیزهایی را که حتی جرأت نداشته به ملانیا ترامپ بگوید به جان بولتون گفته و این را همه میدانند.
جان بولتون اگر زبان باز کند نه از تاک نشان میماند و نه از تاکنشان. او کاری را که دموکراتها حتی خواب آن را هم نمیبینند میتواند تمام کند و آن چیزی نیست جز ساقط کردن ترامپ، چه قبل از انتخابات ریاستجمهوری که ایدهآلترین اتفاق است و چه روز انتخابات. جان بولتون چرا باید اینکار را بکند؟ کسی پاسخ درستی برای این سوال ندارد. با این حال اما تنها پاسخی که به ذهن متبادر میشود و میتوان درباره آن سخن گفت همان چیزی است که فرانسیس فوکویاما در کتاب اخیر خود از آن با عنوان هویت یاد میکند. بولتون اعتبار و هویت خود را با اخراج از کاخ سفید آسیبدیده و زخمی میبیند و دنبال آن است تا به همه ثابت کند حق با او بوده نه ترامپ. این رفتار را در عالم واقع فقط از کودکی چندساله میشود انتظار داشت اما در عالم سیاست هر چه کسی پختهتر شود این وجه از سیاست یعنی هویت و اعتبار برایش حیثیتیتر میشود. ترامپ هم هر چه باشد رئیسجمهور آمریکاست و اگر بنا بر کشتی گرفتن با بولتون باشد دستبسته نمیماند. با این وجود اما چه بخواهیم و چه نخواهیم، ترامپ نمیتواند همانند چند هفته گذشته از کنار بولتون بگذرد و او را نادیده بگیرد. از طرفی دلجویی از وی نیز میتواند راه باجگیری از ترامپ را به سایر دوستان سابق و دشمنان فعلی نشان دهد. چه بازی سختی است اما سیاست در آمریکا همین است. اینکه دوستان دائمی و دشمنان دائمی نداریم فقط راهبرد سیاست خارجی آنها نیست؛ در سیاست داخلی هم همین است. تا اطلاع ثانوی اوکراینگیت را کنار بولتونگیت دنبال کنید. بولتون یک بمب ساعتی بزرگ است که هر لحظه میتواند منفجر شود.