من اول مهر سال 1319 در مشهد متولد شده‌ام. دارای 5 فرزند به نام‌های افسانه، فرزانه، مژگان، همایون و آرین هستم و تا پایان تحصیلات متوسطه در آن شهر بوده‌ام و چون صدای خوش داشتن در خانواده پدری‌ام موروثی بود و من هم مانند پدرم که از این استعداد، بهره بسیار داشت و در نتیجه قرآن را هم به زیبایی و جذابیت خاصی تلاوت می‌کرد از چنین موهبتی برخوردار بودم به کمک یکی از دوستان پدرم که به دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنا بود مورد تعلیم قرار گرفتم؛ یعنی از 6-5 سالگی.
در دوران نوجوانی، دایی کوچکم که فقط 2 سال از من بزرگ‌تر بود تار می‌زد. آن موقع به دبیرستان می‌رفتم و او هم به شیوه مجد ساز می‌زد و نخستین زمزمه‌ها و آوازها با تار او شروع شد. بعد در مشهد به پیرمردی برخوردم به نام آقای جوان که در واقع معلم موسیقی ما در دانشسرا بود. من در دانشسرای مشهد درس می‌خواندم، ایشان خیلی به من علاقه داشت تار خیلی خوب می‌زد و شاگرد علی اکبر خان شهنازی بود. ویولن هم می‌زد. با ایشان هم کار می‌کردم و آواز می‌خواندم. بعد کم‌کم با هنرمندان دیگر آشنا شدم.
سال 1345 که به تهران آمدم، با راهنمایی دوستان صمیمی دیرینه و بعضی از همشهری‌های باذوق مشهد و بنا به اقدامات و فعالیت‌های ایشان توفیق اجرا و ضبط برنامه در استودیوهای رادیو ایران را کسب کردم و توانستم نواری را که شامل چند اجرا از من بود، به شادروان استاد داوود پیرنیا، مسؤول و تهیه‌کننده آن زمان برنامه گل‌ها تحویل و ارائه دهم که ایشان با دقت و علاقه به آن ابراز توجه کردند و قرار گذاشتند به اتفاق شادروان استاد ورزنده که از سنتورنوازان معتبر دوره مذکور بود برنامه‌ای اجرا کنند که با موفقیت انجام شد و شامل یک برنامه آوازخوانی در «افشاری» بود و نوار آن با عنوان «برگ سبز 216» مشخص و پخش شد که اگرچه نخستین برنامه رسمی ضبط و پخش شده از من بود، مورد عنایت استادان گرامی و عموم مردم مهربان هنردوست قرار گرفت.
انگیزه‌ام از ورود به دنیای آواز و موسیقی به این دلیل بود که موسیقی را دوست داشتم و به آن عشق می‌ورزیدم. به هر حال موسیقی و صدا بالاترین نیروی کارگاه بشری است. هیچ چیزی مثل موسیقی روی انسان تاثیر نمی‌گذارد و هیچ هنری به اندازه موسیقی موثر نیست. روی من هم یک تاثیراتی داشت و همین‌طور تربیت خانوادگی و سلیقه‌ام. از بچگی دنبال موسیقی بودم و علاقه شدیدی به آن داشتم و صدای خوب را دنبال می‌کردم و بعد راه‌هایی را رفتم و به دنبالش بودم تا بتوانم به موسیقی برسم و بتوانم خوب بخوانم و خوب اجرا کنم و این استعدادی است که در وجود من بوده است.
از وقتی هم که موسیقی را به صورت حرفه‌ای دنبال کردم تمام وقت مرا گرفت و همین نکته باعث شد که موسیقی حرفه‌ام بشود ولی هیچگاه به موسیقی به‌عنوان یک حرفه تجاری نگاه نکردم و نمی‌کنم چون اگر می‌خواستم این کار را بکنم همان 5-4 سال اول بارم را بسته و رفته بودم دنبال کارم. من به دنبال کیفیت موسیقی و خود موسیقی بودم.
وقتی موسیقی گوش می‌کنم حس عجیبی دارم. احساس می‌کنم که لحظاتی از زمین جدا می‌شوم و به پرواز درمی‌آ‌یم. چند روز پیش صدای تار استاد شهناز را شنیدم. چنان از خود بی‌خود شدم که بی‌اختیار اشک از چشمانم سرازیر شد. موسیقی مرا از عالم خاک جدا می‌کند و به عالم نامتناهی پیوند می‌زند بلکه به سرآغاز زمان می‌برد.
اگر زمانی مورد انتقاد قرار بگیرم، انتقاد اگر درست باشد می‌پذیرم و درست هم نباشد نیازی ندارم که با منتقد جر و بحث کنم. انتقاد درست، سازنده است و من همیشه انتقاد درستی را که از کارم کرده‌اند، گوش کردم و به کار بستم و موفق شدم. اگر انسان را تشویق کردند و برایش کف زدند نبايد فکر کند که دیگر تمام شد و او بهترین شده است، اینطور نیست.
هیچگاه پیش نیامده که بخواهم موسیقی را در جایی خارج از ایران دنبال کنم و هیچ وقت تمایل نداشتم که از ایران بروم. موسیقی ایرانی فقط در این خاک پرورش می‌یابد. طراوت این گل، از این آب و خاک است. خاک اینجا برای من همه چیز است اما در آنجا همه چیز پلاستیکی است، روح ندارد. مهاجر، مثل کسی است که در عرشه کشتی ایستاده و از دریای زیبا لذت می‌برد اما همیشه منتظر است که چه موقع به ساحل می‌رسد.
پدرم بزرگ‌ترین مشوق من بودند و همیشه بویژه در جلساتی که تدریس می‌کردند در کنار ایشان بودم. بعدها که بزرگ‌تر شدم در دبیرستان دوستان و اطرافیان خیلی تشویقم می‌کردند و به صدای من علاقه‌مند بودند و اصرار داشتند که به رادیو بروم و بخوانم. البته در این مسیر بیشتر کشش درونی‌ام موثر بود تا تشویق دیگران اما تشویق‌ها بی‌تاثیر هم نبود. ولی راهم را خودم انتخاب کردم. پدرم اصلا علاقه‌مند نبود که من به دنبال موسیقی بروم و بشدت مخالف موسیقی بود و آن را حرام می‌دانست. در خانواده ما تا قبل از نوجوانی اصلا رادیو وجود نداشت. پدرم اگر متوجه می‌شد که رشته موسیقی را دنبال می‌کنم هزار مشکل برایم ایجاد می‌کرد. به همین خاطر دور از چشم او موسیقی را ادامه دادم و برای اینکه متوجه نشود با نام مستعار سیاوش بیدکانی به فعالیت پرداختم. خوشبختانه به خاطر تربیت خانوادگی راهم را درست رفتم و نتیجه‌اش برایم بسیار خوب بود و خیلی هم راضی هستم.
به هر حال پدرم وقتی که فهمید جوان هستم و ازدواج کرده‌ام و اختیاراتی از خود دارم و راهي را که انتخاب کردم راه درستی است و باید بروم، می‌گفت راه درست و خداپسندانه را برو و وقتی که علاقه شدید مرا دید، رضایت داد.
بزرگ‌ترین آرزوی خصوصی و هنری‌ام این است که همه مردم خوب و خوش باشند و هر کس به هر چه که می‌خواهد برسد و از آزادی‌هایشان استفاده کرده و مزاحم هم نباشند.خوب زندگی کردن و آرامش داشتن همیشه آرزوی من برای مردم بوده است و همیشه هر چیز خوبی را که در هر جای دنیا دیدم به خودم گفتم کاشکی مملکت من هم این چیزها را داشت و آرزوی هنری‌ام، اینکه هنرم را هر چه بهتر و با کیفیت بالایی بتوانم ارائه بدهم و آرزوی دیگرم این است که همه دنیا موسیقی و زبان ما را بشناسند و حس کنند چون هنر از ارائه کردن ظرایف و نکات ریز به دست می‌آید. زیبایی، نکات ریز و ظرایفی در آن هست و کسی که با این ظرایف دارد زندگی می‌کند همانطور نکته‌سنج، ظریف احوال و ظریف فکر است و به همین دلایل هنرمندان حساس‌ترند.
برگرفته از کتاب «سروش مردم» شجریان از زبان خودش
من اول مهر سال 1319 در مشهد متولد شده‌ام. دارای 5 فرزند به نام‌های افسانه، فرزانه، مژگان، همایون و آرین هستم و تا پایان تحصیلات متوسطه در آن شهر بوده‌ام و چون صدای خوش داشتن در خانواده پدری‌ام موروثی بود و من هم مانند پدرم که از این استعداد، بهره بسیار داشت و در نتیجه قرآن را هم به زیبایی و جذابیت خاصی تلاوت می‌کرد از چنین موهبتی برخوردار بودم به کمک یکی از دوستان پدرم که به دستگاه‌های موسیقی ایرانی آشنا بود مورد تعلیم قرار گرفتم؛ یعنی از 6-5 سالگی.
در دوران نوجوانی، دایی کوچکم که فقط 2 سال از من بزرگ‌تر بود تار می‌زد. آن موقع به دبیرستان می‌رفتم و او هم به شیوه مجد ساز می‌زد و نخستین زمزمه‌ها و آوازها با تار او شروع شد. بعد در مشهد به پیرمردی برخوردم به نام آقای جوان که در واقع معلم موسیقی ما در دانشسرا بود. من در دانشسرای مشهد درس می‌خواندم، ایشان خیلی به من علاقه داشت تار خیلی خوب می‌زد و شاگرد علی اکبر خان شهنازی بود. ویولن هم می‌زد. با ایشان هم کار می‌کردم و آواز می‌خواندم. بعد کم‌کم با هنرمندان دیگر آشنا شدم.
سال 1345 که به تهران آمدم، با راهنمایی دوستان صمیمی دیرینه و بعضی از همشهری‌های باذوق مشهد و بنا به اقدامات و فعالیت‌های ایشان توفیق اجرا و ضبط برنامه در استودیوهای رادیو ایران را کسب کردم و توانستم نواری را که شامل چند اجرا از من بود، به شادروان استاد داوود پیرنیا، مسؤول و تهیه‌کننده آن زمان برنامه گل‌ها تحویل و ارائه دهم که ایشان با دقت و علاقه به آن ابراز توجه کردند و قرار گذاشتند به اتفاق شادروان استاد ورزنده که از سنتورنوازان معتبر دوره مذکور بود برنامه‌ای اجرا کنند که با موفقیت انجام شد و شامل یک برنامه آوازخوانی در «افشاری» بود و نوار آن با عنوان «برگ سبز 216» مشخص و پخش شد که اگرچه نخستین برنامه رسمی ضبط و پخش شده از من بود، مورد عنایت استادان گرامی و عموم مردم مهربان هنردوست قرار گرفت.
انگیزه‌ام از ورود به دنیای آواز و موسیقی به این دلیل بود که موسیقی را دوست داشتم و به آن عشق می‌ورزیدم. به هر حال موسیقی و صدا بالاترین نیروی کارگاه بشری است. هیچ چیزی مثل موسیقی روی انسان تاثیر نمی‌گذارد و هیچ هنری به اندازه موسیقی موثر نیست. روی من هم یک تاثیراتی داشت و همین‌طور تربیت خانوادگی و سلیقه‌ام. از بچگی دنبال موسیقی بودم و علاقه شدیدی به آن داشتم و صدای خوب را دنبال می‌کردم و بعد راه‌هایی را رفتم و به دنبالش بودم تا بتوانم به موسیقی برسم و بتوانم خوب بخوانم و خوب اجرا کنم و این استعدادی است که در وجود من بوده است.
از وقتی هم که موسیقی را به صورت حرفه‌ای دنبال کردم تمام وقت مرا گرفت و همین نکته باعث شد که موسیقی حرفه‌ام بشود ولی هیچگاه به موسیقی به‌عنوان یک حرفه تجاری نگاه نکردم و نمی‌کنم چون اگر می‌خواستم این کار را بکنم همان 5-4 سال اول بارم را بسته و رفته بودم دنبال کارم. من به دنبال کیفیت موسیقی و خود موسیقی بودم.
وقتی موسیقی گوش می‌کنم حس عجیبی دارم. احساس می‌کنم که لحظاتی از زمین جدا می‌شوم و به پرواز درمی‌آ‌یم. چند روز پیش صدای تار استاد شهناز را شنیدم. چنان از خود بی‌خود شدم که بی‌اختیار اشک از چشمانم سرازیر شد. موسیقی مرا از عالم خاک جدا می‌کند و به عالم نامتناهی پیوند می‌زند بلکه به سرآغاز زمان می‌برد.
اگر زمانی مورد انتقاد قرار بگیرم، انتقاد اگر درست باشد می‌پذیرم و درست هم نباشد نیازی ندارم که با منتقد جر و بحث کنم. انتقاد درست، سازنده است و من همیشه انتقاد درستی را که از کارم کرده‌اند، گوش کردم و به کار بستم و موفق شدم. اگر انسان را تشویق کردند و برایش کف زدند نبايد فکر کند که دیگر تمام شد و او بهترین شده است، اینطور نیست.
هیچگاه پیش نیامده که بخواهم موسیقی را در جایی خارج از ایران دنبال کنم و هیچ وقت تمایل نداشتم که از ایران بروم. موسیقی ایرانی فقط در این خاک پرورش می‌یابد. طراوت این گل، از این آب و خاک است. خاک اینجا برای من همه چیز است اما در آنجا همه چیز پلاستیکی است، روح ندارد. مهاجر، مثل کسی است که در عرشه کشتی ایستاده و از دریای زیبا لذت می‌برد اما همیشه منتظر است که چه موقع به ساحل می‌رسد.
پدرم بزرگ‌ترین مشوق من بودند و همیشه بویژه در جلساتی که تدریس می‌کردند در کنار ایشان بودم. بعدها که بزرگ‌تر شدم در دبیرستان دوستان و اطرافیان خیلی تشویقم می‌کردند و به صدای من علاقه‌مند بودند و اصرار داشتند که به رادیو بروم و بخوانم. البته در این مسیر بیشتر کشش درونی‌ام موثر بود تا تشویق دیگران اما تشویق‌ها بی‌تاثیر هم نبود. ولی راهم را خودم انتخاب کردم. پدرم اصلا علاقه‌مند نبود که من به دنبال موسیقی بروم و بشدت مخالف موسیقی بود و آن را حرام می‌دانست. در خانواده ما تا قبل از نوجوانی اصلا رادیو وجود نداشت. پدرم اگر متوجه می‌شد که رشته موسیقی را دنبال می‌کنم هزار مشکل برایم ایجاد می‌کرد. به همین خاطر دور از چشم او موسیقی را ادامه دادم و برای اینکه متوجه نشود با نام مستعار سیاوش بیدکانی به فعالیت پرداختم. خوشبختانه به خاطر تربیت خانوادگی راهم را درست رفتم و نتیجه‌اش برایم بسیار خوب بود و خیلی هم راضی هستم.
به هر حال پدرم وقتی که فهمید جوان هستم و ازدواج کرده‌ام و اختیاراتی از خود دارم و راهي را که انتخاب کردم راه درستی است و باید بروم، می‌گفت راه درست و خداپسندانه را برو و وقتی که علاقه شدید مرا دید، رضایت داد.
بزرگ‌ترین آرزوی خصوصی و هنری‌ام این است که همه مردم خوب و خوش باشند و هر کس به هر چه که می‌خواهد برسد و از آزادی‌هایشان استفاده کرده و مزاحم هم نباشند.خوب زندگی کردن و آرامش داشتن همیشه آرزوی من برای مردم بوده است و همیشه هر چیز خوبی را که در هر جای دنیا دیدم به خودم گفتم کاشکی مملکت من هم این چیزها را داشت و آرزوی هنری‌ام، اینکه هنرم را هر چه بهتر و با کیفیت بالایی بتوانم ارائه بدهم و آرزوی دیگرم این است که همه دنیا موسیقی و زبان ما را بشناسند و حس کنند چون هنر از ارائه کردن ظرایف و نکات ریز به دست می‌آید. زیبایی، نکات ریز و ظرایفی در آن هست و کسی که با این ظرایف دارد زندگی می‌کند همانطور نکته‌سنج، ظریف احوال و ظریف فکر است و به همین دلایل هنرمندان حساس‌ترند.
برگرفته از کتاب «سروش مردم» ارسال نظر
پربیننده