۱۹/آبان/۱۴۰۵
|
۲۳:۵۸

نجوا

دعای روز دوازدهم ماه مبارک رمضان اللهم زینی فیه بالستر و العفاف واسترنی فیه بلباس القنوع والکفاف واحملنی فیه علی العدل والانصاف و آمنی فیه من کل ما اخاف بعصمتک یا عصمه الخائفین. خدایا زینت ده مرا در آن با پوشش و پاکدامنی و بپوشانم در آن جمله قناعت و خودداری وادارم نما در آن بر عدل و انصاف و آسوده‌ام دار در آن از هر چیز که می‌ترسم به نگاهداری خودت ای نگه‌دار ترسندگان. چیزی که در وجدان هر مرد و زنی هست، مسأله عفت است ولی چیز‌هایی هست که مقدمه و وسیله آن است [مثل حجاب که باید در هر زمان حفظ شود]مثالی عنوان می‌کنم: اگر گفته شود: زمانی بود که مردم توصیه می‌کردند با قناعت و در آن زمان قناعت خیلی خوب بود اما حالا مردم می‌گویند قناعت بد است، قدیم قناعت خوب بود حالا بد است! جواب این است که (شما باید توجه داشته باشید که) مقصود از قناعت چیست؟ قناعت یعنی چه؟ قناعت نقطه مقابل طمع است، قانع‌باش به آنچه که خودداری و دست طمع و ذلت پیش دیگری دراز مکن. این کار دیروز خوب بود، امروز هم خوب است. اینها خیال می‌کنند قدیم که می‌گفتند قناعت، یعنی به کم بساز، کمی از مال حلال را بگیر و بقیه را به دریا بریز! نه، قناعت نقطه مقابل طمع است. می‌گوید به مال خودت بساز و به مال دیگری چشم نداشته باش. وجدان انسانی در تمام زمان‌ها این‌طور حکم می‌کرده که شخص خودش را خوار و ذیل نکند. تمام چیز‌هایی که می‌گویند قضاوت مردم درباره آنها در زمان‌های مختلف فرق می‌کند، مربوط به خوب و بد‌های واقعی نیست، مربوط به وسائل خوب و بد است. قضاوت مردم درباره وسائل خوب و بد عوض می‌شود ولی درباره خوب و بعد عوض نمی‌شود. اسلام و نیاز‌های زمان ج 1 ص 402 قيمت واقعي جوهر اگر در خلاب افتد،‌ همچنان نفیس است و غبار اگر به فلک رسد، همان خسیس. استعداد بی‌تربیت دریغ است و تربیت نامستعد ضایع. خاکستر نسبی عالی دارد که آتش جوهر علوی‌ست ولیکن چون به نفس خود هنری ندارد، با خاک برابر است و قیمت شکر نه از نی است که آن خود خاصیت وی است. چو کنعان را طبیعت بی‌هنر بود پیمبرزادگی قدرش نیفزود هنر بنمای اگر داری نه گوهر گل از خار است و ابراهیم از آذر سعدي خونابه می‌جوشد از دلم تاریخ ما هستیم، آنها را که دوست داریم جزو تاریخ شخصی زندگی خود ‌و در نتیجه تاریخ جهان می‌کنیم و آنهایی را که دوست نداریم از تاریخ بیرون می‌رانیم. هر آدم خوب، تاریخ را زیباتر می‌کند، تاریخ را عاشق‌تر می‌کند، گویی که جمعی از آدم‌های خوب می‌توانند یک موزه تاریخی نورانی را پدید آورند. به قول روانپزشک معاصر «یونگ» تاریخ چیزی به جز تک‌تک ما نیست و هر کاری که می‌کنیم گویی حکمی برای تاریخ صادر کرده‌ایم. یاد اکبر رادی عزیز می‌افتم که گویا یکی از مسؤولان آزارش داده بود و رادی در پاسخ فقط به او گفته بود: «کاری نکن که یقه‌ات را بگیرم و در پیچ تاریخ جاودانت کنم و در یکی از نمایشنامه‌هایم برای ابدباقی بمانی.» آن نمایشنامه نوشته شد و من هر بار «شب روی سنگفرش خیس» را می‌خوانم، در پیچ تاریخ آن مسؤول را می‌بینم که رادی برای ابد با 4میخ قلم آنجا آویزانش کرده است و نه راه پس دارد و نه پیش... . آقای نویسنده از دنیا رفته است اما آن مسؤول زنده است و تا ابد هر کس آن نمایش را می‌خواند گویی که چراغی از زندگی او خاموش می‌شود. يکی مثل او است، حقیر و جاه‌طلب و خود گم‌کرده... و رادی با تاریخ شخصی زندگی‌اش، او را جاودانه و جهانی می‌کند. یکی دیگر هم شیرین است و گرم... و گرمای ظهر تابستان، سنش از تاریخ کوچک‌تر است اما مهربان است و به تاریخ کمک می‌کند که زیباتر شود، حتی با یک سلام، یک پیامک، یک زنگ یا حتی سکوتی احترام‌آمیز... او چراغ‌هایی را در تاریخ روشن می‌کند، این یعنی نشانه‌ای که انگار دنیا روشن‌تر می‌شود. بیهوده نیست که رسول ما (ص) فرمود: «هر کس یک نفر را نجات دهد، گویی که همه جهان را نجات داده و هر کس که یک نفر را از بین ببرد، گویی که جهان را نابود کرده است». پس ما یعنی زمان ما، «ما» یعنی «تاریخ ما». برای فرزندانمان چه تاریخی را به ارث می‌گذاریم؟ ما چگونه هستیم؟ از آنها که چراغ روشن می‌کنند یا چراغ‌های زندگی دیگران را خاموش؟ چند روز پیش صبح زود، پیامکی به دستم رسید با این مضمون: «خانم یثربی شما را به این ماه سوگند که لطفا مرا برای ابد فراموش کنید.» هنوز طرف را فراموش نکرده بودم که پیام دیگری به دستم رسید: «خانم از شعر زیبایی که برایم فرستاده بودید ممنونم، خوشحالم کرد.» من نه آن فرد اولی را فراموش می‌کنم چون خودش هرگز نخواسته بود که فراموش شود و مدام پیامک‌هایی می‌فرستاد و مثلا یک کلمه می‌گفت و می‌گفت با آن «جمله بساز» ! و نفر دوم را چون شعری که فقط برای خودم گفته بودم، او را خوشحال کرد. اما در نمایشنامه‌های من مثل زنده‌یاد رادی، اولی در پیچ تاریخ، مفلوک می‌ماند، جاه‌طلبی که از آدم‌ها به عنوان سکو استفاده می‌کند و دومی کسی منبع شعر، خوبی، الهام ... این است فرق ما آدم‌ها. تاریخ را چگونه می‌سازیم؟ انتخاب با ما است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده