گروه اقتصادی: سقوط آزاد قیمت نفت، بالاخره تولیدکنندگان نفت خام در سراسر جهان را وادار به برگزاری نشستی برای کاهش تولید کرد. ساعت 8 شب پنجشنبه‌شب هفته گذشته به وقت تهران، نهمین نشست فوق‌العاده وزارتی کشورهای عضو و غیرعضو اوپک (اوپک پلاس) برگزار شد. در این نشست که به صورت «وبینار» برگزار شد و حدود 10 ساعت به طول انجامید، گام بزرگی برای حصول توافقی بزرگ برداشته شد. خروجی این جلسه مجازی به احتمال بسیار زیاد آغاز بزرگ‌ترین کاهش تولید نفت در تاریخ و همچنین گسترده‌ترین توافق نفتی جهان خواهد شد. البته تمام اینها منوط به همراهی کشورهای خارج از ائتلاف اوپک پلاس است که با توجه به تحولات اخیر بازار نفت و موضع این کشورها، حتمی به نظر می‌رسد.
* پنجشنبه تاریخی نفت
شامگاه پنجشنبه هفته گذشته جلسه مجازی وزیران نفت و انرژی کشورهای عضو ائتلاف اوپک و غیراوپک برگزار شد. فشار شدید قیمت پایین نفت روی اقتصاد تولیدکنندگان نفت خام، احتمال دستیابی به توافق را بالا نشان می‌داد. نشست وبینار اوپک پلاس در نهایت حدود ساعت 8 شامگاه پنجشنبه هفته گذشته به وقت تهران آغاز شد. بیژن زنگنه، وزیر نفت هم در تهران و از طریق ویدئوکنفرانس در این جلسه حضور داشت. جلسه مجازی اوپک پلاس پس از حدود 10 ساعت رایزنی وزرای نفتی در سحرگاه روز جمعه به پایان رسید. پس از پایان این نشست، زنگنه در گفت‌وگو با شانا اظهار کرد: همان‌طور که در گفت‌وگوی زنده با خبر ۲۱ شبکه یک سیما گفتم، توافق برای کاهش روزانه ۱۰میلیون بشکه‌ای تولیدکنندگان عضو و غیرعضو اوپک حاصل و قرار شد دیگر تولیدکنندگان نفت جهان نیز به این توافق بپیوندند. وی افزود: توافق برای کاهش روزانه ۱۰ میلیون بشکه در بازه زمانی نخست (از یکم ماه مه تا پایان ژوئن ۲۰۲۰) 2 ماهه است، در بازه زمانی دوم یعنی از یکم ماه جولای تا پایان ۳۱ دسامبر سال ۲۰۲۰ میلادی عرضه روزانه نفت ۸ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت، سپس در بازه زمانی سوم از یکم ژانویه ۲۰۲۱ تا آوریل ۲۰۲۲ نیز کاهش عرضه روزانه ۶ میلیون بشکه نفت خواهد بود. وزیر نفت با بیان اینکه این تصمیم 2 ساله خواهد بود و برای نخستین‌بار در تاریخ اوپک، تصمیمی 2 ساله اتخاذ می‌شود، تصریح کرد: این جزو بی‌سابقه‌ترین ارقام کاهش تولید در تاریخ اوپک و غیراوپک هست. وی با اشاره به اینکه همکاری دیگر کشورهای تولیدکننده نفت مانند آمریکا، کانادا و برزیل به این توافق برای کاهش تولید افزوده می‌شود، اظهار کرد: مشکلات اندکی هم در طول مذاکرات ۱۰ ساعت و ۳۰ دقیقه‌ای وجود داشت، البته برخی تفاهم‌ها نیاز به زمان دارد. زنگنه گفت: قرار شد بحث‌ها و گفت‌وگوها ادامه یابد، ۲۲ کشور توافق داشتند اما مکزیک نکات و نگرانی‌هایی داشت که بررسی آنها نیازمند زمان بود و قرار شد دوباره با این کشور مذاکره شود تا قضیه به سرانجام برسد.
* مکزیک امضا نکرد
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، بخشی از متن بیانیه نهمین نشست فوق‌العاده وزارتی کشورهای عضو و غیرعضو اوپک به شرح زیر است: در این نشست به نمایندگان کشورهای آرژانتین، کلمبیا، اکوادور، مصر، اندونزی، نروژ، ترینیداد و توباگو و رئیس مجمع بین‌المللی انرژی خوشامد گفته شد. در این نشست کشورهای تولیدکننده عضو و غیرعضو اوپک حاضر در توافقنامه همکاری (Declaration of Cooperation)، تداوم تعهد خود را به این توافقنامه با هدف دستیابی و پایدار نگه داشتن بازار باثبات نفت، به منظور تامین منافع متقابل کشورهای تولیدکننده، اقتصاد کارآمد، تضمین عرضه منظم برای مصرف‌کنندگان و بازگشت سرمایه مطمئن برای سرمایه‌گذاران تایید کردند.
با توجه به بنیان‌های کنونی و اجماع درباره چشم‌انداز بازارهای جهانی نفت خام، کشورهای شرکت‌کننده در این نشست برای کاهش تولید موافقت کردند. بر این اساس، توافق برای مجموع کاهش تولید روزانه ۱۰ میلیون بشکه‌ای کشورهای عضو و غیرعضو اوپک از یکم ماه مه سال ۲۰۲۰ میلادی (12 اردیبهشت‌ماه سال جاری) برای یک بازه زمانی اولیه به مدت 2 ماه آغاز می‌شود که پایان این بازه ۳۰ ژوئن امسال (10 تیر سال جاری) خواهد بود، سپس برای یک بازه زمانی ۶ ماهه دیگر از یکم جولای (11 تیر‌ماه سال جاری) تا ۳۱ دسامبر سال ۲۰۲۰ (11 دی‌ماه سال جاری) کاهش عرضه روزانه 8 میلیون بشکه خواهد بود و سپس در بازه زمانی سوم از یکم ژانویه ۲۰۲۱ (12 دی‌ماه سال جاری) تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۲ (10 اردیبهشت‌ماه سال بعد) به مدت ۱۶ ماه نیز کاهش عرضه روزانه ۶ میلیون بشکه می‌شود. خط پایه و مبنای محاسبه تولید برای تولید همه کشورهای حاضر در این توافق جز عربستان و روسیه ماه اکتبر سال ۲۰۱۸ میلادی خواهد بود، در حالی که مبنای محاسبه تولید برای روسیه و عربستان روزانه ۱۱ میلیون بشکه در نظر گرفته شد. مهلت این توافق امضا شده تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۲ میلادی (10 اردیبهشت‌ماه سال بعد) خواهد بود، با این حال تمدید این توافق در دسامبر ۲۰۲۱ میلادی (11 آذر تا 11 دی‌ماه سال جاری) بررسی خواهد شد.
* سهم کشورها از کاهش تولید
بر اساس این توافق، ۲۰ کشور تصمیم گرفتند ۲۳ درصد از تولید خود را کاهش دهند. بر اساس این توافق البته ایران، ونزوئلا و لیبی از این توافق مستثنا هستند. ارقام نشان می‌دهد عربستان و روسیه هر کدام بیش از 5/2 میلیون بشکه از تولید خود را کاهش می‌دهند و حدود 5/8 میلیون بشکه در روز نفت تولید می‌کنند. بعد از آنها عراق بیش از یک میلیون بشکه از تولید خود را کاهش می‌دهد و 6/3 میلیون بشکه نفت در روز را از چاه‌های نفت بیرون می‌کشد. امارات به عنوان کشور بعدی که باید ۷۲۲ هزار بشکه از تولید خود را کم کند معرفی شده که بر این اساس تولیدش به 44/2 میلیون بشکه در روز می‌رسد. کویت هم قرار است ۶۴۱ هزار بشکه نفت کمتری تولید کند و 16/2 میلیون بشکه نفت به بازار برساند. در رتبه‌های بعدی نیجریه، مکزیک، قزاقستان، آنگولا و الجزایر قرار دارند که قرار است به ترتیب ۴۱۷، ۴۰۰، ۳۹۰، ۳۴۸ و ۲۱۴ هزار بشکه از تولید روزانه نفت خود کم کنند. سایر کشورها نیز که تولید روزانه نفت آنها کمتر از یک میلیون بشکه در روز است عددی بین 1/2 تا ۲۳ هزار بشکه از تولید خود را کم می‌کنند. در مجموع تولید اوپک که در حال حاضر ۲۶ میلیون و ۶۸۳ هزار بشکه در روز است با کاهشی بیش از ۶ میلیون بشکه‌ای به 5/20 میلیون بشکه می‌رسد. کشورهای غیراوپکی حاضر در توافق نیز که 1/17 میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کردند، حالا با این توافق حدود ۴ میلیون بشکه از نفت خود را از بازار خارج می‌کنند و تولیدشان به 2/13 میلیون بشکه خواهد رسید. این اعداد نشان می‌دهد تولید 8/43 میلیون بشکه‌ای اوپک پلاس به 8/33 میلیون بشکه در روز کاهش پیدا می‌کند.
* آمریکا در دوراهی؛ کاهش تولید یا ادامه بحران؟
در همین راستا قرار بود نشستی با حضور 20 اقتصاد بزرگ جهان (G20) راس ساعت 18:30 روز گذشته به وقت ایران به صورت ویدئوکنفرانس برگزار شود. در این نشست که بسیاری از کشورهای نفتی از جمله عربستان هم جزو آن هستند، سایر تولیدکنندگان نفت جهان از جمله آمریکا و کانادا هم موضع نهایی خود را تعیین می‌کنند. در این میان آمریکا که پیش‌تر اصرار بر کاهش تولید داشته و در همین راستا هم در بالاترین سطوح با سران روس و سعودی خواستار فریز نفتی شده بود، مجبور به همراهی با توافق اوپک و سهیم شدن در فریز نفتی است، چراکه پذیرش فریز نفتی از سوی اوپک پلاس بدون همراهی دیگر تولیدکنندگان از جمله آمریکا عملا به معنی تقدیم 2 دستی بازار نفت به رقیب است که البته غیرممکن بودن چنین اتفاقی از پیش مشخص است. در چنین شرایطی آمریکا مجبور به همراهی با فریز نفتی است. همین معادله البته درباره دیگر تولیدکنندگان نفت همچون کانادا و نروژ هم برقرار است.