سارا شکری: سینمای ایران در سالی که گذشت با فراز و نشیب‌های زیادی مواجه شد. اکران فیلم‌های نوروزی بدون حاشیه و با تدبیر آغاز شد و در گروه‌های مختلف تقسیم‌بندی شد و در نهایت «رسوایی» مسعود ده‌نمکی، «تهران 1500» بهرام عظیمی، «حوض نقاشی» مازیار میری، «قاعده تصادف» بهنام بهزادی و «رژیم طلایی» رضا سبحانی بر پرده سینماها رفت. فیلم سینمایی «رسوایی» با محدودیت اکران در برخی از شهرها مواجه شد اما به فروش میلیاردی نائل شد و جالب بود که در شهر مذهبی مشهد این فیلم مورد اقبال قرار گرفت. فیلم
«تهران 1500» با تکنیک انیمیشن سه‌بعدی ساخته شد و مورد توجه قرار گرفت اما «حوض نقاشی» آنگونه که باید نتوانست مخاطب را با خود همراه کند و به فروش چندانی دست نیافت. دو فیلم دیگر «قاعده تصادف» و
«رژیم طلایی» نیز در جذب مخاطب ناموفق عمل کردند.
انتخابات و مشارکت‌ها و تکذیب‌ها
انتخابات شورای شهر و انتخابات ریاست جمهوری دو موضوع سیاسی - اجتماعی بود که برجامعه سینمایی کشور سایه افکند. در دوره اخیر انتخابات شورای شهر تعداد هنرمندانی که علاقه‌مند به حضور در این شورا بودند، بیشتر شد و بسیاری از هنرمندان برای حضور در انتخابات این حوزه ثبت نام کردند و تعدادی از آنها در نیمه راه انصراف خود را اعلام کردند. همچنین تعدد نامزدهای انتخاباتی ریاست جمهوری باعث شد رقابتی میان سینماگران شکل بگیرد تا فیلم‌های انتخاباتی کاندیداها را بسازند. در روزهای تب‌وتاب انتخابات فیلمی از حضور گسترده هنرمندان در یکی از جلسات انتخاباتی یکی از کاندیداها منتشر شد و حضور فیلمسازان در آن جلسه باعث شد بازار تکذیب ساخت فیلم برای برخی از کاندیداها داغ شود و بالاخره سازندگان آثار با پخش فیلم‌ها از رسانه ملی و فضای مجازی مشخص شدند و هنرمندانی چون مجید برزگر، محمدحسین لطیفی، بهروز شعیبی، منوچهر شاهسواری، حسین شمقدری و تعدادی از مستندسازان جوان در ساخت فیلم نامزدهای انتخابات مشارکت داشتند.
رسوایی صنفی
نکته حایز اهمیت در نیمه اول سال وضعیت خانه سینما بود، هیاتی 7 نفره از بهمن ماه سال 91 متشکل از نمایندگان خانه سینما و نمایندگان وزارت ارشاد و یک نماینده از دفتر رئیس‌جمهور اساسنامه خانه سینما را مورد بررسی قرار دادند و در نهایت تیرماه ایرادات حقوقی اساسنامه با حضور مشاور حقوقی سازمان سینمایی و وکیل خانه سینما برطرف شد و 12 اختلاف روی اساسنامه وجود داشت که روی 10 مورد به توافق رسیدند. اشکالات اساسنامه برطرف شد و قرار بود خانه سینما بازگشایی شود اما به نظر می‌رسید اراده‌ای برای بازگشایی خانه سینما از سوی نمایندگان این نهاد وجود نداشت. خانه سینما خبر اول رسانه‌ها بود، اهمیت بازگشایی آن باعث شد در دفتر رئیس‌جمهور دولت دهم جلسه‌ای برگزار شود و رئیس‌جمهور وقت دستور صریح برای بازگشایی خانه سینما داد. جواد شمقدری رئیس سازمان سینمایی هم هیاتی برای بازگشایی خانه سینما در نظر گرفت. برخی صنوف مراحل قانونی خود را در وزارت ارشاد طی می‌کردند و مهدی عظیمی‌میرآبادی، معاون فعالیت‌های وقت به تمام صنوف فرصتی 72 ساعته داد تا در این فرصت مدارک لازم را برای ثبت قانونی به وزارت ارشاد ببرند اما هیچیک از صنوف حاضر نشدند مراحل قانونی را طی کنند این درحالی است که طبق اساسنامه تنظیم شده که به امضای نمایندگان خانه سینما و وزارت ارشاد رسید تنها صنوف قانونی می‌توانند در مجمع عمومی خانه سینما حاضر شوند ایرادی که باعث شد مجمع عمومی 20 اسفندماه خانه سینما غیرقانونی باشد و همین امر باعث شد تا نمایندگان اعضا که در مجمع عمومی حضور داشتند نتوانند هیات مدیره جدید برای خانه سینما انتخاب کنند. با وجود اینکه اراده محکمی برای بازگشایی خانه سینما وجود داشت اما هیات مدیره خانه سینما با همراهی تعدادی از همفکرانشان جلوی خانه سینما تحصن کرده و اعتراض خود را به خیابان کشاندند و جریان بازگشایی خانه سینما را به تیتر اول خبرگزاری‌ها و بنگاه‌های خبری معاند تبدیل کردند. در آخرین روزهای دولت دهم اعضای شورایعالی سینما استعفای خود را اعلام کردند تا دولت جدید بتواند براحتی اعضای شورایعالی سینما را که یکی از شورا‌های مهم در عرصه سینماست، انتخاب کنند اما تا به امروز که این گزارش منتشر می‌شود رئیس سازمان سینمایی با وعده و وعید ترکیبی مناسب و متخصص را برای شورایعالی سینما معرفی نکرده است. با تغییر دولت و ریاست جمهوری حسن روحانی، علی جنتی که استانداری خراسان و معاونت بین‌الملل وزارت ارشاد و سفارت ایران در کویت را تجربه کرده بود زمام امور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را برعهده گرفت. با آمدن او به عرصه فرهنگ بدون برگزاری تشریفات لازم برای بازگشایی خانه سینما که حکم تعطیلی آن صادر شده بود، خانه سینما در مراسمی همزمان با روز ملی سینما بازگشایی شد. او قبل از گشایش خانه سینما مراسمی را در دیدار با هنرمندان برگزار کرد که در آن دیدار هیچ صندلی برای جواد شمقدری، رئیس سازمان سینمایی در تالار وحدت در نظر گرفته نشد. جنتی به سرعت رئیس سازمان سینمایی خود حجت‌الله ایوبی را در تاریخ 4 شهریورماه باحکمی به اهالی فرهنگ و هنر معرفی کرد. حضور صنوف قانونی و تشکیل خانه سینمای ایرانیان باعث شد «علی جنتی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه مراسم تودیع و معارفه روسای سازمان حج و زیارت در جمع خبرنگاران درباره خانه سینما بگوید: درباره این موضوع بارها صحبت شده، با همه سینماگران و گروه‌های مختلف نیز نشست‌ها و گفت‌و‌گوهایی برگزار کرده‌ام و اکنون نیز رئیس سازمان سینمایی تعیین شده و به وی واگذار کرده‌ام تا برخی اختلاف سلیقه‌ها درباره خانه سینما را از میان بردارد تا دوباره بازگشایی شود.
وی گفت: خانه سینما جایگاه و پاتوقی برای تمام سینماگران و هنرمندان هنر هفتم است که در آن به تبادل تجربه و نظر می‌پردازند و در نهایت این خانه باز می‌شود، از این رو مهم نیست یک یا دو خانه سینما داشته باشیم. اما پس از این اظهار نظر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی فرهاد توحیدی، رئیس هیات مدیره خانه سینما در اظهارنظری گفت: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مسائل مربوط به سینما را به آقای ایوبی واگذار کردند و از نظر ما موضوع کاملا روشن است؛ از نظر حیطه کار صنفی، خانه سینما یکی بیشتر نمی‌تواند وجود داشته باشد. خانه سینمایی که حدود 20 سال قبل تأسیس شد و با بی‌تدبیری در دولت دهم به دست معاونت سینمایی بسته شد. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه آیین افتتاح استودیوی موزه موسیقی (7شهریورماه) در جمع خبرنگاران اظهار کرد: روز گذشته صحبت‌هایی با گروه‌های مختلف پیرامون خانه سینما داشتیم و من همه آنها را به همراهی، انسجام و حل اختلاف سلیقه دعوت کردم. او ادامه داد: آنها باید در یک مرکز یعنی خانه سینما که هم‌اکنون تعطیل شده، جمع شوند، چراکه این خانه پایگاهی برای همه آنها محسوب می‌شود. در عین حال، من این مساله را دور از ذهن ندانستم که ممکن است این دوستان به توافق نرسند و این موضوع به این معنا نیست که قرار است 2 خانه سینما داشته باشیم. جنتی اظهار کرد: بعضی‌ها به این موضوع انتقاد کرده‌اند که وقتی نهادی را ثبت کردیم، نمی‌شود نهاد دیگری با این عنوان فعالیت کند. جنتی از ابتدای حضورش با اظهار نظر درباره مسائلی که آگاهی دقیقی از آن نداشت جو سینمای ایران را برهم ریخت؛ از فعالیت دو خانه سینما و لغو مجوز موسسه سینمایی مقاومت گرفته تا این اواخر اظهارنظر او درباره فیلم «رستاخیز» در حاشیه جلسه هیات دولت که حاشیه‌ساز شد. البته اظهارات او با وجود فایل صوتی از سوی مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تکذیب شد. او درباره فیلم رستاخیز گفته بود: «بسیاری از علما فیلمنامه آن را تایید کردند و برخی مراجع همچون آیت‌الله‌العظمی سیستانی متن آن را مورد تایید قرار دادند و نمایندگانش بخشی از هزینه‌های این فیلم را تامین کردند. در واقع هیچ تحریفی در فیلم صورت نگرفته است». حجت‌الله ایوبی با دریافت حکم از سوی وزیر ارشاد تاکید کرد که اتاق فکر تشکیل می‌دهد همچنین صحبت از کوچک‌سازی و چابک‌سازی در سازمان سینمایی کرد که آن را با ادغام دو معاونت فعالیت‌ها و آثار به انجام رساند. تغییرات مدیریتی در سازمان سینمایی انجام شد و اکثر مدیرانی که در سازمان سینمایی منصوب شدند از فعالان سینما نیستند. ایوبی از مدیران میانی سازمان صدا و سیما و از فعالان عرصه تئاتر و موسیقی برای سکانداری بخش‌های مختلف سازمان سینمایی بهره گرفت.
رسوایی اسکاربازی دلال‌ها!
در دولت تدبیر و امید در شرایطی فیلم «گذشته» اصغر فرهادی به اسکار معرفی شد که همه کارشناسان بین‌الملل معتقد بودند هیچ شانسی برای «گذشته» وجود ندارد اما مدیران تصمیم گرفتند فیلمی که هیچ نشانه‌ای از ایران و ایرانی ندارد به آکادمی اسکار معرفی شود در شرایطی که «دربند» در میان فیلم‌هایی که به آکادمی معرفی شده بودند توانسته بود نظر بسیاری از جشنواره‌ها را به خود جلب کند.
بودجه سینما
علی جنتی نتوانست افزایش چندانی در بودجه سینما بدهد و در لایحه بودجه پیشنهادی امور سینمایی دولت برای سال 93 نسبت به بودجه مصوب سال 92 تنها 5 درصد افزایش دیده شد. درحالی که نرخ تورم بیش از 30 درصد است.
رسوایی جشنواره
رئیس سازمان سینمایی علیرضا رضاداد، مشاور ارشد خود را به عنوان دبیر جشنواره سی و دوم معرفی کرد تا با تجربه‌ای که در برگزاری مهم‌ترین رویداد سینمایی دارد، جشنواره‌ای با کیفیت برگزار کند اما متاسفانه این اتفاق رخ نداد و در ابتدا هیات انتخاب فیلمی که توانست جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را به خود اختصاص دهد (شیار 143) انتخاب نکرد، فیلم «چ» آنگونه که شایسته بود مورد توجه قرار نگرفت و جوایز بهترین فیلم و بهترین کارگردانی به فیلم «چ» داده نشد، از سوی دیگر به رغم تجربه دبیر، فیلمی که در هیچ رشته‌ای در بخش مستند کاندیدا نشده بود جایزه دریافت کرد(!) و مجتبی میرطهماسب جایزه ویژه هیات داوران را دریافت کرد. همچنین در بند 6 در بخش «مقررات عمومی» مقررات و فراخوان سی و دومین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر که شامل 11 بند است، اینگونه مرقوم شده است: «هیچ جایزه‌ای در بخش رقابتی به طور هم‌ارزش میان 2 یا چند اثر تقسیم نمی‌شود.» اما در بخش بهترین فیلم جایزه هم ارز به دو فیلم اهدا شد. انتقاد از عملکرد جشنواره فیلم فجر، نمایش برخی از آثار سینمایی و دورشدن این جشنواره از انقلاب، ایوبی را وادار به واکنش کرد. وی منتقدان را به ضد انقلاب بودن متهم کرد. سالی که گذشت سال پر تنشی برای سینمای ایران بود و تغییر در سطح مدیریت ـ آنگونه که اهالی سینما در مصاحبه‌های متعدد به آن اذعان داشتند ـ هم نتوانست سینمای ایران را برعکس شعارهایی که داده می‌شد به آرامش برساند. تصمیمات شتابزده و بدون فکر که از آن جمله می‌توان به اجرای طرح سلام سینما در آستانه جشنواره فیلم فجر اشاره کرد باعث می‌شود سینمای ایران به ثبات لازم و آرامش نرسد و بیش از گذشته از منویات رهبری در حوزه سینما دور شود.