کاظم برآبادی: زاینده‌رود، این رودخانه همیشه زنده تاریخ ایران این روزها، روزهای ناخوشی خود را می‌گذراند. آخرین قطرات آب رودخانه در دل زمین داغ اصفهان فرومی‌رود، پل‌ها و ابنیه باشکوه آن طعمه بی‌مسؤولیتی‌ها و سوء‌مدیریت‌ها می‌شود و سر زندگی آن برای همیشه به دست خشکسالی سپرده می‌شود. و وقتی که شنیده می‌شود زاینده‌رود در سخت‌ترین دوران خود تنها به محلی برای تعلیف دام‌ها تبدیل شده و صحنه چرای گوسفندان در آن به چشم می‌آید، مصداق همان ضرب‌المثلی است که می‌گوید: «گل بود به سبزه نیز آراسته شد».
رژه گوسفندان در زیباترین پل ایران
اینها همه در حالی است که زاینده‌رود شادی بخش اصفهانی‌ها و نصف‌جهانی‌ها اکنون به بستری برای چرای گوسفندان تبدیل شده تا شاید دامداران شرق اصفهان که دیگر در اثر خسارات خشکسالی راهی برای رفع احتیاجات دام‌های خود ندارند از زاینده‌رود بهره گیرند. این رودخانه که در گذشته بستری جاری و روان بود تا در نهایت دشت‌های فراوانی را سیراب کند اکنون تنها به بستری خشک تبدیل شده که تنها در گوشه‌هایی از آن علفزارهایی روییده است.گوسفندانی که در زاینده‌رود چرا می‌کنند از بخش جنوبی (پایینی) آن به سمت بالا در حال حرکت هستند، کیلومترها راه آمده‌اند تا در مرکز یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین شهرهای جهان و زیر پل‌های تاریخی علفی را بخورند که مدتی است به دلیل خشکسالی زاینده‌رود، از آن محرومند. چوپانان زیادی تا به حال از بستر زاینده‌رود برای سیر کردن شکم گوسفندانشان بهره برده‌اند اما حضورشان در زاینده‌رود خشک شده به نوعی شبیه گلایه کردن آنها از مدیرانی است که آنها را فراموش کرده‌اند. یکی از این چوپانان می‌گوید: متاسفانه خشکسالی خسارات زیادی را به روستاهای پایین دست زاینده‌رود وارد کرده در حدی که حتی آب مورد نیاز این گوسفندان را نیز دچار مشکل کرده است. وی تصریح کرد: متاسفانه اکنون تنها می‌توان آب مورد نیاز این حیوانات را از طریق آب فاضلابی که در رودخانه جاری است تامین کرد و به سبب همین امر تنها گله‌دار روستای دنارت اصفهان هستم که برای نگهداری این حیوانات تلاش زیادی می‌کنم. این گله‌دار اصفهانی در پاسخ به سؤال دیگر خبرنگار مهر که این گوسفندان چه میزان راه را برای رسیدن به این نقطه طی می‌کنند، گفت: حیوانات تشنه و گرسنه که تنها امیدشان بستر رودخانه است پس از چرا بیش از 10 کیلومتر راه را از پل غدیر اصفهان می‌پیمایند تا در نهایت پس از گذر از پل بزرگمهر و پس از آن پل تاریخی خواجو، پل چوبی، پل فردوسی و... در نزدیکی سی و سه پل به آب ناچیز موجود در گوشه و کنار بستر رودخانه برسند تا شاید اندکی سیراب شوند.
چهارمحال و بختیاری خودش بی‌آب است
خشکسالی تنها بخشی از تراژدی زاینده‌رود را رقم زده، آنچه باعث احتضار این رودخانه شده تاکید بر کشاورزی در زمین‌های حاشیه‌ای بستر رودخانه و دعوای مسؤولان چند استان همجوار بر سر آب این رودخانه است. فاز اول بحث و جدل بر سر خشکی این رودخانه از سوی مسؤولان استان اصفهان رقم خورد آنجا که کشاورزان چهارمحال و بختیاری را به استفاده از پمپ‌های قوی برای برداشت بیش از حد آب زاینده‌رود متهم کردند. چندی بعد با این استدلال که مسؤولان این استان جلوی ورود آب به اصفهان را می‌گیرند، ماجرا حالتی حیثیتی برای مقامات هر 2 استان پیدا کرد اما در حالی که بسیاری از هجمه‌های خبری علیه استان چهارمحال و بختیاری بود، استاندار این استان جلسه‌ای رسانه‌ای برگزار کرد و با بیان اینکه هم‌اکنون 33مترمکعب در ثانیه آب از استان
چهار محال و بختیاری خارج و به سمت اصفهان در حال جریان است، اعلام کرد: حال باید خود مسؤولان و مردم استان اصفهان بررسی کنند که این آب در کجا مصرف می‌شود! رجبعلی صادقی با بیان اینکه به غیر از استان اصفهان دیگر استان‌ها نیز با مشکل کم آبی مواجه هستند، اظهار داشت: استان چهارمحال و بختیاری بیشتر از استان اصفهان با مشکل خشکسالی روبه‌روست. وی شاهد این مدعا را 198 روستایی می‌داند که در محدوده چهارمحال و بختیاری قرار دارند و به‌رغم وجود 11 میلیارد مترمکعب آب در استان با تانکر آبرسانی می‌شوند و 3 شهرستان بحران آب دارند. وی با بیان اینکه این استان برای برداشت آب به صورت قانونی پیش رفته است، بیان داشت: این استان برای برداشت آب از وزارت نیرو تخصیص گرفته است و وزارت نیرو برای استان ما 80 میلیون مترمکعب اختصاص داده که در حال حاضر بیش از 50 میلیون متر مکعب آب تخصیصی وزارت نیرو را برداشت نکرده‌ایم، اما یک کارشناس مسائل آب در استان چهار محال و بختیاری متهم اصلی این پرونده را پمپاژ غیراصولی آب زاینده‌رود می‌داند و می‌گوید: پمپاژ آب زاینده‌رود به ارتفاعات در چهارمحال و بختیاری برای انجام امور کشاورزی توجیه اقتصادی ندارد، اما در هر صورت وضع ایجاد اشتغال در این استان اینگونه پمپاژها را توجیه می‌کند. به گفته روح‌الله باقری همه برداشت‌های آب در این استان بر‌اساس مجوز و مصوبه وزارت نیرو است و پمپاژ آب به ارتفاعات این استان نیز مجوز وزارت نیرو را دارد، البته ممکن است این پمپاژ توجیه اقتصادی نداشته باشد ولی جزو مصوبات وزارت نیرو است.
شالیکاری در کویر با آب زاینده‌رود
اما رئیس جهاد کشاورزی استان چهار محال و بختیاری از کشاورزی در این استان بر اساس همین آب پمپاژ شده دفاع می‌کند و با بیان اینکه میزان آب خروجی از زاینده‌رود بالادست به زاینده‌رود پایین دست تنها به پل سی پل و پل خواجوی اصفهان منحصر نمی‌شود بلکه بیشتر این آب در مزارع برنجکاری استان اصفهان مصرف می‌شود، اعلام می‌کند که اصفهانی‌ها هم از این آب برای کشاورزی و بویژه شالی برنج بهره می‌برند! سعادت‌الله عباسی می‌گوید: حجم برداشتی زیاد آب در استان اصفهان از این رودخانه و صرف آن در باغات، صیفی‌جات و برنجکاری موجب کاهش شدید آب و خشک شدن این رودخانه در مرکز شهر اصفهان شده است. او برای نخستین بار سهم هر استان را از آب برداشتی زاینده‌رود اینگونه اعلام می‌کند: 95 درصد آب زاینده‌رود توسط استان اصفهان برداشت می‌شود و تنها 5 درصد آب توسط چهار محال و بختیاری از آب زاینده‌رود برداشت می‌شود. این در حالی است که او حتی به اظهارات مسؤولان اصفهان مبنی بر اینکه در بالادست زاینده‌رود جلوی آب را بسته‌اند هم پاسخ می‌دهد و می‌گوید: ما قدرت این را نداریم که جلوی آب را بگیریم و این گفته هیچگونه منطقی ندارد.
جفا در حق تومار شیخ
در طول ادوار گذشته همواره تقسیم آب رودخانه‌زاینده‌رود، جهت کشاورزی برای مناطقی که از رودخانه زاینده‌رود مشروب می‌شدند، یکی از مشکلات اساسی بوده که برای حل آن شاه عباس اول، در دستوری از شیخ‌بهائی خواست که این امر را به صورت همه جانبه بررسی و این مشکل را مرتفع کندکه در نهایت شیخ بهایی با تدوین و تهیه توماری، نحوه تقسیم آب زاینده‌رود را برای کشاورزی مشخص کرد و بر اساس آن این مشکل حل شد، اما امروز جدای از سوء‌مدیریتی که در این حوزه وجود دارد، کشمکش میان مدیران چند استان، خشکسالی بی‌سابقه و سوء‌استفاده کشاورزان محلی از سفره‌های آب زیرزمینی باعث شده، تومار شیخ به فراموشی سپرده شود. استفاده از پمپ‌های عمیق و نیمه‌عمیق در استخراج آب‌های زیرزمینی در 4-3 دهه اخیر سبب شده که با توجه به وابستگی آب بیشتر چاه‌ها به رودخانه زاینده‌رود، در سهمیه برداشتی آب توسط کشاورزان تغییراتی ایجاد شود تغییراتی که به مرور نه تنها باعث از بین رفتن رودخانه می‌شوند بلکه یک حق طبیعی و خدادادی برای مردم ایران و حتی جهان را از بین می‌برند. زاینده‌رود این روزها روزه آب گرفته است
رژه گوسفندان در «زنده‌‌رود» اصفهان
کاظم برآبادی: زاینده‌رود، این رودخانه همیشه زنده تاریخ ایران این روزها، روزهای ناخوشی خود را می‌گذراند. آخرین قطرات آب رودخانه در دل زمین داغ اصفهان فرومی‌رود، پل‌ها و ابنیه باشکوه آن طعمه بی‌مسؤولیتی‌ها و سوء‌مدیریت‌ها می‌شود و سر زندگی آن برای همیشه به دست خشکسالی سپرده می‌شود. و وقتی که شنیده می‌شود زاینده‌رود در سخت‌ترین دوران خود تنها به محلی برای تعلیف دام‌ها تبدیل شده و صحنه چرای گوسفندان در آن به چشم می‌آید، مصداق همان ضرب‌المثلی است که می‌گوید: «گل بود به سبزه نیز آراسته شد».
رژه گوسفندان در زیباترین پل ایران
اینها همه در حالی است که زاینده‌رود شادی بخش اصفهانی‌ها و نصف‌جهانی‌ها اکنون به بستری برای چرای گوسفندان تبدیل شده تا شاید دامداران شرق اصفهان که دیگر در اثر خسارات خشکسالی راهی برای رفع احتیاجات دام‌های خود ندارند از زاینده‌رود بهره گیرند. این رودخانه که در گذشته بستری جاری و روان بود تا در نهایت دشت‌های فراوانی را سیراب کند اکنون تنها به بستری خشک تبدیل شده که تنها در گوشه‌هایی از آن علفزارهایی روییده است.گوسفندانی که در زاینده‌رود چرا می‌کنند از بخش جنوبی (پایینی) آن به سمت بالا در حال حرکت هستند، کیلومترها راه آمده‌اند تا در مرکز یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین شهرهای جهان و زیر پل‌های تاریخی علفی را بخورند که مدتی است به دلیل خشکسالی زاینده‌رود، از آن محرومند. چوپانان زیادی تا به حال از بستر زاینده‌رود برای سیر کردن شکم گوسفندانشان بهره برده‌اند اما حضورشان در زاینده‌رود خشک شده به نوعی شبیه گلایه کردن آنها از مدیرانی است که آنها را فراموش کرده‌اند. یکی از این چوپانان می‌گوید: متاسفانه خشکسالی خسارات زیادی را به روستاهای پایین دست زاینده‌رود وارد کرده در حدی که حتی آب مورد نیاز این گوسفندان را نیز دچار مشکل کرده است. وی تصریح کرد: متاسفانه اکنون تنها می‌توان آب مورد نیاز این حیوانات را از طریق آب فاضلابی که در رودخانه جاری است تامین کرد و به سبب همین امر تنها گله‌دار روستای دنارت اصفهان هستم که برای نگهداری این حیوانات تلاش زیادی می‌کنم. این گله‌دار اصفهانی در پاسخ به سؤال دیگر خبرنگار مهر که این گوسفندان چه میزان راه را برای رسیدن به این نقطه طی می‌کنند، گفت: حیوانات تشنه و گرسنه که تنها امیدشان بستر رودخانه است پس از چرا بیش از 10 کیلومتر راه را از پل غدیر اصفهان می‌پیمایند تا در نهایت پس از گذر از پل بزرگمهر و پس از آن پل تاریخی خواجو، پل چوبی، پل فردوسی و... در نزدیکی سی و سه پل به آب ناچیز موجود در گوشه و کنار بستر رودخانه برسند تا شاید اندکی سیراب شوند.
چهارمحال و بختیاری خودش بی‌آب است
خشکسالی تنها بخشی از تراژدی زاینده‌رود را رقم زده، آنچه باعث احتضار این رودخانه شده تاکید بر کشاورزی در زمین‌های حاشیه‌ای بستر رودخانه و دعوای مسؤولان چند استان همجوار بر سر آب این رودخانه است. فاز اول بحث و جدل بر سر خشکی این رودخانه از سوی مسؤولان استان اصفهان رقم خورد آنجا که کشاورزان چهارمحال و بختیاری را به استفاده از پمپ‌های قوی برای برداشت بیش از حد آب زاینده‌رود متهم کردند. چندی بعد با این استدلال که مسؤولان این استان جلوی ورود آب به اصفهان را می‌گیرند، ماجرا حالتی حیثیتی برای مقامات هر 2 استان پیدا کرد اما در حالی که بسیاری از هجمه‌های خبری علیه استان چهارمحال و بختیاری بود، استاندار این استان جلسه‌ای رسانه‌ای برگزار کرد و با بیان اینکه هم‌اکنون 33مترمکعب در ثانیه آب از استان
چهار محال و بختیاری خارج و به سمت اصفهان در حال جریان است، اعلام کرد: حال باید خود مسؤولان و مردم استان اصفهان بررسی کنند که این آب در کجا مصرف می‌شود! رجبعلی صادقی با بیان اینکه به غیر از استان اصفهان دیگر استان‌ها نیز با مشکل کم آبی مواجه هستند، اظهار داشت: استان چهارمحال و بختیاری بیشتر از استان اصفهان با مشکل خشکسالی روبه‌روست. وی شاهد این مدعا را 198 روستایی می‌داند که در محدوده چهارمحال و بختیاری قرار دارند و به‌رغم وجود 11 میلیارد مترمکعب آب در استان با تانکر آبرسانی می‌شوند و 3 شهرستان بحران آب دارند. وی با بیان اینکه این استان برای برداشت آب به صورت قانونی پیش رفته است، بیان داشت: این استان برای برداشت آب از وزارت نیرو تخصیص گرفته است و وزارت نیرو برای استان ما 80 میلیون مترمکعب اختصاص داده که در حال حاضر بیش از 50 میلیون متر مکعب آب تخصیصی وزارت نیرو را برداشت نکرده‌ایم، اما یک کارشناس مسائل آب در استان چهار محال و بختیاری متهم اصلی این پرونده را پمپاژ غیراصولی آب زاینده‌رود می‌داند و می‌گوید: پمپاژ آب زاینده‌رود به ارتفاعات در چهارمحال و بختیاری برای انجام امور کشاورزی توجیه اقتصادی ندارد، اما در هر صورت وضع ایجاد اشتغال در این استان اینگونه پمپاژها را توجیه می‌کند. به گفته روح‌الله باقری همه برداشت‌های آب در این استان بر‌اساس مجوز و مصوبه وزارت نیرو است و پمپاژ آب به ارتفاعات این استان نیز مجوز وزارت نیرو را دارد، البته ممکن است این پمپاژ توجیه اقتصادی نداشته باشد ولی جزو مصوبات وزارت نیرو است.
شالیکاری در کویر با آب زاینده‌رود
اما رئیس جهاد کشاورزی استان چهار محال و بختیاری از کشاورزی در این استان بر اساس همین آب پمپاژ شده دفاع می‌کند و با بیان اینکه میزان آب خروجی از زاینده‌رود بالادست به زاینده‌رود پایین دست تنها به پل سی پل و پل خواجوی اصفهان منحصر نمی‌شود بلکه بیشتر این آب در مزارع برنجکاری استان اصفهان مصرف می‌شود، اعلام می‌کند که اصفهانی‌ها هم از این آب برای کشاورزی و بویژه شالی برنج بهره می‌برند! سعادت‌الله عباسی می‌گوید: حجم برداشتی زیاد آب در استان اصفهان از این رودخانه و صرف آن در باغات، صیفی‌جات و برنجکاری موجب کاهش شدید آب و خشک شدن این رودخانه در مرکز شهر اصفهان شده است. او برای نخستین بار سهم هر استان را از آب برداشتی زاینده‌رود اینگونه اعلام می‌کند: 95 درصد آب زاینده‌رود توسط استان اصفهان برداشت می‌شود و تنها 5 درصد آب توسط چهار محال و بختیاری از آب زاینده‌رود برداشت می‌شود. این در حالی است که او حتی به اظهارات مسؤولان اصفهان مبنی بر اینکه در بالادست زاینده‌رود جلوی آب را بسته‌اند هم پاسخ می‌دهد و می‌گوید: ما قدرت این را نداریم که جلوی آب را بگیریم و این گفته هیچگونه منطقی ندارد.
جفا در حق تومار شیخ
در طول ادوار گذشته همواره تقسیم آب رودخانه‌زاینده‌رود، جهت کشاورزی برای مناطقی که از رودخانه زاینده‌رود مشروب می‌شدند، یکی از مشکلات اساسی بوده که برای حل آن شاه عباس اول، در دستوری از شیخ‌بهائی خواست که این امر را به صورت همه جانبه بررسی و این مشکل را مرتفع کندکه در نهایت شیخ بهایی با تدوین و تهیه توماری، نحوه تقسیم آب زاینده‌رود را برای کشاورزی مشخص کرد و بر اساس آن این مشکل حل شد، اما امروز جدای از سوء‌مدیریتی که در این حوزه وجود دارد، کشمکش میان مدیران چند استان، خشکسالی بی‌سابقه و سوء‌استفاده کشاورزان محلی از سفره‌های آب زیرزمینی باعث شده، تومار شیخ به فراموشی سپرده شود. استفاده از پمپ‌های عمیق و نیمه‌عمیق در استخراج آب‌های زیرزمینی در 4-3 دهه اخیر سبب شده که با توجه به وابستگی آب بیشتر چاه‌ها به رودخانه زاینده‌رود، در سهمیه برداشتی آب توسط کشاورزان تغییراتی ایجاد شود تغییراتی که به مرور نه تنها باعث از بین رفتن رودخانه می‌شوند بلکه یک حق طبیعی و خدادادی برای مردم ایران و حتی جهان را از بین می‌برند. ارسال نظر
پربیننده