
شروین طاهری: میگویند مجرم همیشه به محل وقوع جرم بازمیگردد. اما آیا این درباره هیات آمریکایی که این هفته وارد کوالالامپور شده است، صدق میکند؟
منظور هیات بزرگ وکلای شرکت بوئینگ است که به گفته برخی منابع خبری محلی، پس از ناپدیدشدن پرواز MH370 هواپیمایی مالزی،
سر و کلهشان با چمدانهای سیاه در پایتخت این کشور پیدا شده است. چمدانهایی که شاید قرار است در لابیهای دستگاههای دولتی و قضایی مالزی جای خالی جعبه سیاه بوئینگ 777 ناپدید شده در دریای چین یا اقیانوس هند را پر کنند. از همان وقتی که جان برنان، رئیس آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) سراسیمه و بدون شواهد کافی وارد ماجرای رازآمیز مفقودشدن بوئینگ مالزیایی شد و با «مشکوک خواندن» ماجرا از خودش ردپا به جا گذاشت تا امروز که سرنخهای بسیار آشنا برای مخاطبان هالیوود، رد پرواز MH370 را تا قلمرو طالبان- این متحد روزهای بیسوژگی کاخ سفید- در پاکستان و افغانستان آشکار میسازند، شاهد اهمیت این داستان برای آمریکاییها بودهایم. به گفته مقامات محلی 25 کشور در جستوجوی هواپیمای مالزیایی کمک میکنند حتی تاجیکستان و بنگلادش. اما از جمعهشب گذشته تا امروز دقیقترین و علمیترین دیدگاهها و تحقیقات کارشناسانه درباره سرنوشت آن را فقط و فقط از جانب ایالات متحده شنیدهایم. در واقع بزرگترین سرنخهای پرواز اسرارآمیز توسط موسسات آمریکایی به طرف مالزیایی اهدا شده است، مثل خاموششدن ترانسپاندر (دستگاه ارسال سیگنال خودکار هواپیما که موقعیت و وضعیت آن را در نقاط فاقد رادار اعلام میکند) هواپیما به شیوه دستی که در نتیجه احتمال دستداشتن یک فرد مسلط به کار با لوازم ناوبری بوئینگ در تغییر مسیر هواپیما که همان خلبان آن باشد را مطرح کرد، همچنین ظن تروریستی بودن واقعه و ربودهشدن و تغییر جهت طیاره از مسیر اصلیاش (کوالالامپور مالزی) به شرق و ادامه پرواز بعد از تغییر مسیر تا 4 ساعت، اینها همه و همه یافتههای آمریکایی هستند که در اختیار هیات جستوجوگر، هواپیمایی مالزی یا وزارت دفاع این کشور جنوب شرقی آسیا قرار گرفتهاند. اما چرا با اینکه سرنوشت این هواپیما برای ایالات متحده چنین مهم است هیچ خبری از طرف آمریکایی دخیل در ماجرا یعنی شرکت بوئینگ نیست؟ چرا مادر عروس (بوئینگ 777) و سازنده و دانایکل اسرار آن، بزرگترین شرکت هوا- فضای جهان که سهچهارم هواپیماهای تجاری دنیا را میسازد و 170 هزار خدمه در 70 کشور از جمله خود مالزی دارد، چند کلام سخن نمیگوید؟ چرا هیچ مسؤولیتی درباره گمشدن یک غول پرنده با گنجایش 300 مسافر را به عهده نمیگیرد و چرا وقتی نخستوزیر مالزی به دلداری بستگان و بازماندگان مسافران چینی، تایوانی، مالزیایی، ایرانی و حتی آمریکایی میپردازد، «جیمز مک نرنی» مدیرعامل بوئینگ از مقرش در شیکاگو هیچ واکنشی نشان نمیدهد؟ بعد ناگهان خبردار میشویم هیاتی از وکلای کارکشته را برای لابیکردن در مالزی و منصرفکردن این کشور از شکایت اعزام کرده است.
دیروز فلوید وایزنر، وکیل خطوط هوایی مالزی اعلام کرد این شرکت قصد دارد بهخاطر از دسترس خارجشدن و از دست دادن هواپیمای خود از بوئینگ ادعای خسارت کند. وایزنر میگوید غرامتی که این شرکت باید به بستگان مسافران پرواز MH370 بپردازد نیم میلیارد دلار برآورد میشود که بوئینگ به خاطر نقصی که در سامانه ناوبری هواپیمای مزبور پیش آمده باید این خسارت را بپردازد. البته او گفته شاید شرکت رولز رویس، شریک بوئینگ در ساخت موتور و برخی تجهیزات دیگر این مدل نیز مورد شکایت قرار بگیرد.
حالا بوئینگ یک لشکرکشی حقوقی-سیاسی در کوالالامپور به راه انداخته تا احتمالا با پرداخت رشوه، عمده خسارت نیم میلیارد دلاری را به گردن مردم مالزی بیندازد. علاوه بر این بوئینگ از سرنوشت هواپیما اظهار بیاطلاعی میکند و مقامات آمریکایی با ابهامزایی درباره سرنوشت هواپیمای مالزیایی سعی میکنند مسؤولیت سقوط یا مفقودشدنش را به گردن ترورریستها بیندازند تا غرامتی دامن
بیست و هشتمین شرکت ثروتمند جهان را نگیرد.
اما آیا واقعا میتوان باور کرد بزرگترین شرکت هوا- فضا و ناوبری هوایی جهان که تازه در آخرین اطلاعیهاش اعلام کرده از امکانات دولتی آمریکا هم برای یافتن پرنده ناپدید شده بهرهمیبرد، هیچ گونه ارتباط رادیویی و مغناطیسی با تجهیزات پیشرفته ارتباطی تعبیه شده برای یک فروند بوئینگ
777 پیشرفته برقرار نکرده است؟ آیا میتوان باور کرد که چنین کشتی پرنده عظیمی تنها با فشردن یک دکمه در فضا غیب شده و از دسترس
خارج شود؟
اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود. عمده مسافران پرواز مزبور چینی بودهاند و بعید است دولت چین مثل مالزی کوتاه بیاید. این هفته چین نهتنها از نحوه عملکرد دولت مالزی در عملیات جستوجوی هواپیما انتقاد کرده بلکه بوئینگ و رولزرویس را هم به همان شدت مورد پرسش قرار داده است و این شاید به معنای از دست رفتن دومین
بازار بزرگ بوئینگ باشد.