جلسه رئیس‌کل بانک مرکزی با مدیران عامل بانک‌ها روز گذشته در بانک مرکزی برگزار شد. در این جلسه عبدالناصر همتی ضمن تقدیر از عملکرد بانک‌ها در پرداخت 21 هزار میلیارد تومان تسهیلات معیشتی به 21 میلیون نفر از هموطنان، بر تداوم اعطای تسهیلات به واحدهای تولیدی آسیب‌دیده از کرونا تأکید کرد.
همتی در ادامه ضمن ارائه گزارشی از سفر اخیر خود به عراق، حجم قابل توجه صادرات به عراق و منابع ارزی حاصل از آن را فرصت خوبی برای کشور دانست و اعلام کرد: با مذاکرات و توافقات انجام شده با همتایان عراقی، بخش عمده کالاهای اساسی و دارو از این محل تأمین خواهد شد. وی همچنین به اقدامات مشابهی که در آینده برای بهره‌گیری از فرصت‌های دیگر کشورها برنامه‌ریزی شده است، اشاره کرد.
رئیس شورای پول و اعتبار همچنین با توجه به تکمیل و ابلاغ شیوه‌نامه مربوط به گواهی اعتبار مولد در شورای عالی بورس، از مدیران نظام بانکی خواست برای اجرایی شدن و گسترش بهره‌گیری از این ابزار در سال «جهش تولید» سرعت عمل به خرج دهند.
در این نشست همتی با توجه به فصل برداشت گندم، مشارکت فعال شبکه بانکی کشور و برنامه‌ریزی لازم به منظور تامین منابع مورد نیاز برای خرید گندم توسط بانک‌ها را خواستار شد.
رئیس‌کل بانک مرکزی همچنین بر تسریع و تسهیل شرایط توسط بانک‌ها در فرآیند پرداخت وام ازدواج و نیز اتخاذ تمهیدات مناسب و راهکارهای عملی برای همراهی در رفع مشکل مسکن هموطنان و افزایش عرضه مسکن تاکید کرد.
* همتی باز هم سیگنال داد
مهم‌ترین بخش سخنان همتی اما اشاره او به شرایط بورس و فرصت فراهم‌شده برای اصلاح ترازنامه بانک‌ها بود. رئیس‌کل بانک مرکزی ضمن تاکید بر اهمیت خروج بانک‌ها از بنگاهداری از طریق واگذاری اموال و دارایی‌های‌شان گفت: بانک‌ها با تداوم واگذاری سهام خود در شرایط فعلی بازار سرمایه می‌توانند ضمن کمک به تعمیق این بازار، در راستای اصلاح و کاهش ناترازی خود اقدام کنند. وی در ادامه بانک‌ها را به فراهم کردن امکان بهره‌مندی از شرایط مناسب این بازار برای افزایش سرمایه از محل صرف سهام به عنوان یک روش متداول و مرسوم در نظام مالی دنیا توصیه کرد.
رئیس‌کل بانک مرکزی پیش از این در تاریخ 12 اردیبهشت سال جاری طی یادداشتی از دستور خود به بانک‌ها برای عرضه شرکت‌های تحت تملک‌شان در بورس خبر داد. همتی در این باره نوشت: با توجه به اقبال مردم به حضور در بازار سرمایه، عرضه سهام شرکت‌های دولتی و بانک‌ها و تکمیل سهام شناور شرکت‌های بورسی از ضرورت‌های ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا و عمق بخشیدن به بازار سرمایه است. در راستاى اجرای ضوابط قانونی کاهش بنگاهدارى بانک‌ها، بخشنامه‌ای را درباره ضرورت واگذاری سهام شرکت‌های وابسته به بانک‌ها در بورس صادر کردم. نحوه اقدام و عملکرد بانک‌ها، شاخص مهم ارزیابی عملکرد مدیران بانک‌ها در همراهی با سیاست‌های اقتصادی دولت است.
* شوق رئیس کل از تنور داغ بورس
تاکید مجدد همتی بر فرصت مناسب بورس برای عرضه شرکت‌های تحت تملک بانک‌ها در بازار سرمایه، ریشه در ترازنامه نامتعادل اکثر بانک‌های کشور دارد. مسأله شکاف ترازنامه بانک‌های کشور بویژه از سال 93 به این سو تشدید شد؛ جایی که سیاست پولی کشور تحت تاثیر برداشت نادرست برخی دولتمردان از رابطه مولفه‌های پولی با یکدیگر و تحت عنوان «سالم‌سازی نقدینگی» به بیراهه رفت. پس از آغاز به کار دولت یازدهم، مردان اقتصادی دولت راهکار مدیریت نقدینگی و کنترل تورم را در افزایش «ضریب فزاینده» معرفی کردند. از همین رو دولت با کلیدواژه «سالم‌سازی نقدینگی» تلاش کرد از رهگذر کنترل حجم پایه پولی و افزایش ضریب فزاینده، هدفگذاری سالم‌سازی نقدینگی را محقق کند. اشتباه دولت در هدفگذاری «حجم پایه پولی» به جای «نرخ بهره» باعث شد عرضه فعالانه پایه پولی متوقف یا بسیار کند شود. این اتفاق منجر به ایجاد عطش شدید بانک‌ها برای کسب ذخایر در بازار بین بانکی شد. از همین رو بانک‌ها برای جبران کمبود ذخایر در بازار بین بانکی، وارد مسابقه مخرب نرخ بهره شدند. نتیجه این مسابقه مخرب، تشدید شکاف ترازنامه شبکه بانکی بود.
از همین رو تاکید چندباره همتی بر عرضه شرکت‌های زیرمجموعه بانک‌ها در بازار سرمایه و استفاده از فرصت اخیر هجوم نقدینگی به بازار بورس را می‌توان بهتر درک کرد. رئیس‌کل بانک مرکزی جریان بزرگ نقدینگی به سمت بازار سرمایه را فرصت بزرگی برای شبکه بانکی در رها شدن از شکاف ترازنامه‌ای می‌داند و از همین رو بانک‌ها را ملزم به عرضه دارایی‌های خود در این بازار کرده است. این اقدام علاوه بر اصلاح ترازنامه بانک‌ها، باعث کاهش خطر نقدینگی در شبکه بانکی می‌شود و نظام بانکی کشور را از شر دارایی‌های منجمد تا حدود زیادی رها می‌کند.
البته بانک‌های کشور هم در این میان به دنبال بهترین فرصت برای عرضه دارایی‌های خود هستند. شبکه بانکی کشور با ردیابی تمام شاخص‌های موثر بر بازار، در پی نقد کردن دارایی‌های خود در نقطه اوج بازار است. این موضوع می‌تواند یکی از دلایل تعلل بانک‌ها در اجرای دستور همتی در این زمینه باشد. با این حال به نظر می‌رسد روز موعود برای بانک‌ها هنوز از راه نرسیده است. تداوم ورود سرمایه به بازار بورس باعث جذاب ماندن این بازار می‌شود، از همین رو تا زمانی که جریان ورود نقدینگی به بازار سرمایه با قوت ادامه داشته باشد، روند عرضه دارایی‌های بانک‌ها در بورس چندان جدی نخواهد بود.