گروه سیاسی: تراژدی سیاست خارجی روحانی با تصویب قطعنامه 3 کشور اروپایی توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وارد مرحله جدید خود شد تا ایده‌های مذاکراتی دولت بیش از هر زمان دیگری با بن‌بست خارجی مواجه شود.
به گزارش «وطن امروز»، سیاست خارجی دولت روحانی و تعریف او از مرکزیت جهان در طول 7 سال گذشته از مهم‌ترین نکات محل بحث در فضای سیاسی کشور بود. حدفاصل تعریف آمریکا به عنوان کدخدایی که تصمیمات باقی دولت‌ها نیز بدون اجازه آن اخذ نمی‌شود تا توصیف به مزاحمی که کم شدن شرش از سر برجام مسأله‌ای مسرت‌بخش است، 5 سال بود. در چنین فضایی یافتن یک پیش‌فرض ثابت از حقیقت مناسبات جهانی در منظومه فکری دولت روحانی امری محال است. اردیبهشت 97 و پس از خروج یکباره دولت آمریکا از برجام بود که حسن روحانی در واکنش به این اقدام گفت: از این لحظه، توافق برجام بین ایران و 5 کشور است و از این لحظه توافق 1+5، یک را از دست داده است؛ در این شرایط ما باید منتظر آن باشیم که 5 کشور بزرگ جهانی نسبت به این توافق چگونه عمل می‌کنند. روحانی که خود تجربه شکست مذاکرات سعدآباد را در کارنامه داشت و علت این شکست را در عدم توافق با آمریکا به عنوان کدخدا یافته بود به یکباره در تغییر موضعی آشکار، به دفاع از ادامه توافق هسته‌ای با 3 کشور اروپایی پرداخت و گفت: خوشحال هستم که یک موجود مزاحم از برجام خارج شده است. پس از این اظهارات رئیس‌جمهور، رسانه‌های اصلاح‌طلب نیز با پیگیری خط برجام بدون آمریکا، شروع به ترسیم مواهبی کردند که در سایه ادامه تعهدات به اروپایی‌ها محقق خواهد شد. ایده برجام اروپایی البته با هشدار رهبر حکیم انقلاب نیز همراه بود. ایشان در بخشی از سخنان خود در دانشگاه فرهنگیان با اشاره به این مسأله فرمودند: من به این 3 کشور هم اعتماد ندارم و می‌گویم به اینها هم اعتماد نکنید. اگر می‌خواهید قراردادی ببندید، تضمین واقعی و عملی بگیرید والا فردا اینها هم همان کار امروز آمریکا را به شیوه دیگری خواهند کرد. با همه این اوصاف اما جایگاه حیثیتی برجام برای دولت روحانی باعث شد او زنده نگه داشتن این توافق ولو بدون دستیابی به هیچ مزیت و آورده‌ای را بهتر از تغییر مسیر خود بداند و حتی با مطرح کردن یک منطق اخلاقی از آن به عنوان «یک پیروزی اخلاقی»(!) در فضای جهانی یاد کرد و گفت: ما در برجام عهدشکنی نکرده‌ایم. در اجلاس شانگهای 2 نفر از سران دنیا گفتند که شما پیروزی بزرگ سیاسی و اخلاقی را در تاریخ به دست آوردید. ایده و هدف تعریفی دولت از توافق هسته‌ای با همه سیال بودن آن و فراز و نشیبی که از یک توافق برای حل مشکلات تا یک پیروزی اخلاقی طی کرد، با اقدام اخیر 3 دولت اروپایی در تکمیل پازل سیاسی آمریکا به آخرین نقطه ممکن خود رسید. به‌گونه‌ای که اگر تا چندی پیش مقامات و رسانه‌های دولتی تلاش داشتند با بزرگ‌نمایی کوچک‌ترین گشایش‌های برجامی، کماکان برای آن مشروعیت‌سازی کنند اقدام 3 کشور اروپایی حاضر در برجام برای تمدید تحریم‌هایی که قرار بود مهرماه سال جاری لغو شود نشان از کنار رفتن پرده‌ها از تقسیم وظایف میان آمریکا و تروئیکای اروپا دارد. به گونه‌ای که پس از توئیت هفته گذشته ظریف که در آن از اروپایی‌ها به عنوان همدستان دشمنان برجام یاد کرده بود، بریتانیا، فرانسه و آلمان با انتشار بیانیه‌ای از تبعات رفع تحریم‌های تسلیحاتی ایران ابراز نگرانی کردند و نوشتند: «3 کشور اروپایی به اجرای کامل قطعنامه ۲۲۳۱ که از طریق آن برجام در سال ۲۰۱۵ تایید شد، متعهد هستند. با این حال، معتقدیم که رفع برنامه‌ریزی‌شده تحریم تسلیحات متعارف سازمان ملل در اکتبر آینده که توسط قطعنامه ۲۲۳۱ مقرر شده، برای ثبات و امنیت منطقه‌ای تبعات بزرگی خواهد داشت. ما یادآوری می‌کنیم که تحریم‌های اتحادیه اروپایی بر صادرات سلاح‌های متعارف و فناوری موشکی، تا ۲۰۲۳ برقرار باقی خواهند ماند». تصورات سینوسی دولت از تعریف اروپا به عنوان مجموعه کشورهایی که تحت هدایت کدخدای جهانی هستند به سمت تعریف آنها به عنوان جایگزینی مطلوب در فقدان مزاحم اصلی برجام یعنی آمریکا، بار دیگر به نقطه صفر بازگشته است و این بار اقدام ظریف در تعریف کردن اروپا به عنوان همدستان دشمنان برجام حکایت از پایان یافتن مجموعه تصورات متناقضی دارد که در طول 7 سال گذشته باعث بی‌ثمرسازی دستاوردهای کشورمان شده است. حالا اروپا بیش از هر زمان دیگری، حتی در برهه‌ای که روحانی در صدر تیم مذاکره‌کننده سعدآباد قرار داشت به‌عنوان بخشی از پازل سیاست‌های تغییرناپذیر آمریکا در مواجهه با ایران شناخته می‌شود.