روس‌ها بعد از پایان بحران انرژی همواره به عنوان یک شریک غیرقابل اعتماد در مناسبات سیاسی اتحادیه اروپا شناخته می‌شوند. بحران گازی که بسیاري از آن به عنوان جنگ گاز نام می‌برند در سال 2003 میلادی و با وجود اختلافاتی که میان کی‌یف و مسکو بر سر پیروزی انقلاب نارنجی ایجاد شد به وجود آمد که تبعات آن تا 6 سال بعد یعنی سال 2009 میلادی نیز ادامه یافت. روسیه بزرگ‌ترین شریک انرژی اتحادیه اروپایی است و در حدود 40 درصد از گاز اتحادیه اروپا از منابع روسی تامین می‌شوند. منابع عظیم انرژی روسیه این کشور را به عنوان یک بازیگر مهم در عرصه سیاستگذاری انرژی جهان مبدل کرده است. روسیه امروز کشوری نیمه‌صنعتی است که به صادرات منابع طبیعی خود وابسته است اما این صادرات به هر بازاری و هر قیمتی برای روس‌ها که برای انتقال انرژی به اروپا منابع یکتایی دارند امکانپذیر نیست. خطوط انتقال محدود و مشتریان ثابت با سلیقه سیاسی مختلف باعث شده تار و پودی بی‌نظم در عرصه انتقال انرژی بین روسیه و اتحادیه اروپا ایجاد شود. اوکراین بعد از انقلاب نارنجی با تنوع سلیقه در نوع رابطه با روسیه رو‌به‌‌رو شد که در مقابل آن کرملین نیز با فراخواندن سفیر خود از کی‌یف و عدم اعزام یک سفیر جدید به این کشور بر تیرگی روابط خود با همسایه دیرینه‌اش افزود. مسأله پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا امری اجتناب‌ناپذیر است که بزودی و طی 10 سال آینده اتفاق خواهد افتاد. در این صورت ثبات سیاسی نسبی در این کشور می‌تواند بر آینده انتقال انرژی به اتحادیه اروپا تاثیر فراوانی بگذارد. اختلاف سليقه در نوع تعامل با روسیه بحرانی است که در میان 3 گروه سیاسی اوکراین وجود دارد و این مساله باعث شده هیچگاه کرملین و کی‌یف نتوانند طی 6 سال گذشته به نتیجه مطلوب و دائمی در عرصه انرژی دست یابند. در مقابل اروپا، بازار رو به رشد چین پیش روی روسیه است. اومسک به عنوان تنها میدان گازی روسیه که اکنون با توان 90 درصدی در حال فعالیت است، بیشترین پمپاژ گاز را به خطوط سراسری انتقال انرژی در اختیار دارد. سیبری غربی با توجه به نزدیکی به مرزهای چین اکنون به یکی از پروژه‌های آینده انتقال انرژی مبدل شده است. میدان‌های گازی اومسک و از آن مهم‌تر ساخالین برای آینده اژدهای خفته شرقی بسیار حائز اهمیت است.
خاباروفسک در 6 هزار کیلومتری مسکو یکی از شهر‌های بزرگ در شرق دور روسیه به شمار می‌رود که اقلیت قابل توجهی از چینی‌ها و مغول‌ها در این شهر سکونت دارند. این شهر در 20 مایلی مرز طولانی روسیه و چین واقع است. این شهر اکنون به عنوان یکی از محل‌های مهم سرمایه‌گذاری در مرزهای شرقی روسیه محسوب می‌شود و چینی‌ها حساب ویژه‌ای را درباره انتقال انرژی از طریق خطوط لوله در این منطقه باز کرده‌اند.
نکته قابل توجه که اکنون در رابطه با آینده انتقال انرژی روسیه به اروپا و چین حائز اهمیت است، آن است که روسیه دارای منابع عظیم گازی است که علاقه‌مند است تمام آن را صادر کند. مصرف داخلی در روسیه بسیار بالاست و یکی از برنامه‌های دولت کاهش این مصرف و صادرات این انرژی است. در برخی از بخش‌های روسیه پولی که مردم برای گاز مصرفی خود پرداخت می‌کنند عملا در قبال صادرات آن مجانی محسوب می‌شود که این مساله نگرانی‌های عظیمی را در میان صادرکننده ارشد که شرکتی دولتی است ایجاد کرده است.
صدور یکهزار متر مکعب گاز در برخی از بازار‌های جهانی مبلغی معادل 200 دلار است که این مسأله باعث شده گازپروم و شرکت‌های وابسته به کاهش مصرف داخلی و افزایش صادرات روی آورند.
اما نکته‌ای که در این میان نباید از نظر دور داشت نحوه استفاده روس‌ها از درآمدی است که از صدور انرژی به دست می‌آورند. جمهوری تومسک به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده گاز روسیه و به همین ترتیب بزرگ‌ترین صادرکننده انرژی در مجموعه مناطق فدرال کماکان با بحران مالی برای توسعه منطقه‌ای رو به رو است و کندی روند احیا و نوسازی دلیلی جز سیاست‌های دولت مرکزی ندارد. 90 درصد درآمد حاصله از تولید و صدور گاز در این منطقه هزینه جنگ و حفظ امنیت در جمهوری‌های اینگوش و چچنستان می‌شود.
دولت منطقه بارها اعتراضاتی نسبت به این اقدامات به دولت کرملین ارائه کرده است اما به نظر می‌رسد بحران‌های منطقه‌ای در داخل سرزمین فدرال کماکان نیازمند صرف پول‌های هنگفت برای حفظ امنیت باشد.
اتحادیه اروپایی با توجه به این داده‌ها می‌داند که راهی جز روسیه برای انتقال سریع و ارزان انرژی ندارد زیرا باید در نظر داشت که روسیه بزرگ‌ترین خریدار گاز ترکمنستان است و شرکت گازپروم فعالیت‌های گسترده‌ای را در این کشور انجام می‌دهد. خط لوله ناباکو که آمریکا از آن حمایت می‌کند با کمبود منابع مالی و از آن مهم‌تر با فقر منابع انرژی برای پمپاژ رو به رو است. سال 2025 عملا گازی در خزر وجود ندارد که از ناباکو به اروپا منتقل شود و اختلافات سیاسی در منطقه خاورمیانه به قدری عمیق به نظر می‌رسد که احتمال تامین منابع جایگزین غیرواقعی به نظر می‌رسد. با توجه به توضیحات فوق، روسیه و اروپا به عنوان همسایگان وابسته به یکدیگر باید به دنبال راه‌حلی عملی برای کاهش تنش‌های سیاسی باشند. روس‌ها به بازار اروپا نیازمندند زیرا رشد سریع چین خطری قابل توجه برای مسکو نیز محسوب می‌شود. نباید فراموش کرد باراک اوباما در آخرین سخنرانی‌اش گفت: چین و آمریکا آینده جهان را می‌سازند.
روسیه و اروپا تلاش برای شراکت مطمئن
روس‌ها بعد از پایان بحران انرژی همواره به عنوان یک شریک غیرقابل اعتماد در مناسبات سیاسی اتحادیه اروپا شناخته می‌شوند. بحران گازی که بسیاري از آن به عنوان جنگ گاز نام می‌برند در سال 2003 میلادی و با وجود اختلافاتی که میان کی‌یف و مسکو بر سر پیروزی انقلاب نارنجی ایجاد شد به وجود آمد که تبعات آن تا 6 سال بعد یعنی سال 2009 میلادی نیز ادامه یافت. روسیه بزرگ‌ترین شریک انرژی اتحادیه اروپایی است و در حدود 40 درصد از گاز اتحادیه اروپا از منابع روسی تامین می‌شوند. منابع عظیم انرژی روسیه این کشور را به عنوان یک بازیگر مهم در عرصه سیاستگذاری انرژی جهان مبدل کرده است. روسیه امروز کشوری نیمه‌صنعتی است که به صادرات منابع طبیعی خود وابسته است اما این صادرات به هر بازاری و هر قیمتی برای روس‌ها که برای انتقال انرژی به اروپا منابع یکتایی دارند امکانپذیر نیست. خطوط انتقال محدود و مشتریان ثابت با سلیقه سیاسی مختلف باعث شده تار و پودی بی‌نظم در عرصه انتقال انرژی بین روسیه و اتحادیه اروپا ایجاد شود. اوکراین بعد از انقلاب نارنجی با تنوع سلیقه در نوع رابطه با روسیه رو‌به‌‌رو شد که در مقابل آن کرملین نیز با فراخواندن سفیر خود از کی‌یف و عدم اعزام یک سفیر جدید به این کشور بر تیرگی روابط خود با همسایه دیرینه‌اش افزود. مسأله پیوستن اوکراین به اتحادیه اروپا امری اجتناب‌ناپذیر است که بزودی و طی 10 سال آینده اتفاق خواهد افتاد. در این صورت ثبات سیاسی نسبی در این کشور می‌تواند بر آینده انتقال انرژی به اتحادیه اروپا تاثیر فراوانی بگذارد. اختلاف سليقه در نوع تعامل با روسیه بحرانی است که در میان 3 گروه سیاسی اوکراین وجود دارد و این مساله باعث شده هیچگاه کرملین و کی‌یف نتوانند طی 6 سال گذشته به نتیجه مطلوب و دائمی در عرصه انرژی دست یابند. در مقابل اروپا، بازار رو به رشد چین پیش روی روسیه است. اومسک به عنوان تنها میدان گازی روسیه که اکنون با توان 90 درصدی در حال فعالیت است، بیشترین پمپاژ گاز را به خطوط سراسری انتقال انرژی در اختیار دارد. سیبری غربی با توجه به نزدیکی به مرزهای چین اکنون به یکی از پروژه‌های آینده انتقال انرژی مبدل شده است. میدان‌های گازی اومسک و از آن مهم‌تر ساخالین برای آینده اژدهای خفته شرقی بسیار حائز اهمیت است.
خاباروفسک در 6 هزار کیلومتری مسکو یکی از شهر‌های بزرگ در شرق دور روسیه به شمار می‌رود که اقلیت قابل توجهی از چینی‌ها و مغول‌ها در این شهر سکونت دارند. این شهر در 20 مایلی مرز طولانی روسیه و چین واقع است. این شهر اکنون به عنوان یکی از محل‌های مهم سرمایه‌گذاری در مرزهای شرقی روسیه محسوب می‌شود و چینی‌ها حساب ویژه‌ای را درباره انتقال انرژی از طریق خطوط لوله در این منطقه باز کرده‌اند.
نکته قابل توجه که اکنون در رابطه با آینده انتقال انرژی روسیه به اروپا و چین حائز اهمیت است، آن است که روسیه دارای منابع عظیم گازی است که علاقه‌مند است تمام آن را صادر کند. مصرف داخلی در روسیه بسیار بالاست و یکی از برنامه‌های دولت کاهش این مصرف و صادرات این انرژی است. در برخی از بخش‌های روسیه پولی که مردم برای گاز مصرفی خود پرداخت می‌کنند عملا در قبال صادرات آن مجانی محسوب می‌شود که این مساله نگرانی‌های عظیمی را در میان صادرکننده ارشد که شرکتی دولتی است ایجاد کرده است.
صدور یکهزار متر مکعب گاز در برخی از بازار‌های جهانی مبلغی معادل 200 دلار است که این مسأله باعث شده گازپروم و شرکت‌های وابسته به کاهش مصرف داخلی و افزایش صادرات روی آورند.
اما نکته‌ای که در این میان نباید از نظر دور داشت نحوه استفاده روس‌ها از درآمدی است که از صدور انرژی به دست می‌آورند. جمهوری تومسک به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده گاز روسیه و به همین ترتیب بزرگ‌ترین صادرکننده انرژی در مجموعه مناطق فدرال کماکان با بحران مالی برای توسعه منطقه‌ای رو به رو است و کندی روند احیا و نوسازی دلیلی جز سیاست‌های دولت مرکزی ندارد. 90 درصد درآمد حاصله از تولید و صدور گاز در این منطقه هزینه جنگ و حفظ امنیت در جمهوری‌های اینگوش و چچنستان می‌شود.
دولت منطقه بارها اعتراضاتی نسبت به این اقدامات به دولت کرملین ارائه کرده است اما به نظر می‌رسد بحران‌های منطقه‌ای در داخل سرزمین فدرال کماکان نیازمند صرف پول‌های هنگفت برای حفظ امنیت باشد.
اتحادیه اروپایی با توجه به این داده‌ها می‌داند که راهی جز روسیه برای انتقال سریع و ارزان انرژی ندارد زیرا باید در نظر داشت که روسیه بزرگ‌ترین خریدار گاز ترکمنستان است و شرکت گازپروم فعالیت‌های گسترده‌ای را در این کشور انجام می‌دهد. خط لوله ناباکو که آمریکا از آن حمایت می‌کند با کمبود منابع مالی و از آن مهم‌تر با فقر منابع انرژی برای پمپاژ رو به رو است. سال 2025 عملا گازی در خزر وجود ندارد که از ناباکو به اروپا منتقل شود و اختلافات سیاسی در منطقه خاورمیانه به قدری عمیق به نظر می‌رسد که احتمال تامین منابع جایگزین غیرواقعی به نظر می‌رسد. با توجه به توضیحات فوق، روسیه و اروپا به عنوان همسایگان وابسته به یکدیگر باید به دنبال راه‌حلی عملی برای کاهش تنش‌های سیاسی باشند. روس‌ها به بازار اروپا نیازمندند زیرا رشد سریع چین خطری قابل توجه برای مسکو نیز محسوب می‌شود. نباید فراموش کرد باراک اوباما در آخرین سخنرانی‌اش گفت: چین و آمریکا آینده جهان را می‌سازند.
ارسال نظر
پربیننده