انقلاب الکترونیک در اواسط دهه 90 میلادی و گسترش جهانی شبکه اینترنت تحولات بزرگی را در حوزه علوم کتابداری و حتی فرهنگ مطالعه در سطح جهان به همراه داشته است طوری که امروز با توجه به آمار ارائه شده، صنعت چاپ و نشر در برخی از کشورهای توسعه‌یافته رو به افول است و کتابخانه‌های عمومی سعی می‌کنند برای حفظ و نگهداری از صفحات وب راهکارهای مناسبی پیدا کنند. شرکت آمازون که فعالیت خود را در حوزه فروش کتاب از سال 1995 میلادی آغاز کرده است، پیش از آنکه نمونه‌ای از استراتژی موفقیت‌آمیز در استفاده از اینترنت در حوزه تبلیغ و بازاریابی برای کتاب باشد، نشان‌دهنده تغییر رویکرد علاقه‌مندان به کتاب و کتابخوانی در قرن حاضر است.
کتابخانه کنگره آمریکا
کتابخانه کنگره یک کتابخانه تحقیقاتی در آمریکا و قدیمی‌ترین مؤسسه فدرال در این کشور است که در 3 ساختمان در شهر واشنگتن دی‌سی قرار دارد. این کتابخانه که بزرگترین کتابخانه دنیا از نظر تعداد کتاب‌ها و قفسه‌هاست در سال 1800 به دستور جان آدامز، رئیس‌جمهور وقت آمریکا تأسیس شد. کتابخانه همزمان با انتقال پایتخت از فیلادلفیا به واشنگتن با مجموعه‌ای حاوی 3 هزار جلد کتاب و به ارزش 5 هزار دلار پایه‌گذاری شد و 14 سال بعد در جریان جنگ و به آتش کشیده شدن ساختمان کنگره توسط ارتش انگلستان خسارات فراوانی دید. در آن زمان تنها توماس جفرسون توانست با فروش کتابخانه شخصی خود که بیش از 6 هزار جلد کتاب داشت بخشی از کتاب‌های این کتابخانه را حفظ کند.
این کتابخانه بیش از 30 میلیون کتاب و اسناد چاپ شده به 470 زبان مختلف و 134 میلیون نسخه کتاب مرجع دارد که برای نگهداری آنها800 کیلومتر قفسه لازم است، همچنین بیش از ۵۸ میلیون نسخه دست‌نویس، بزرگترین مجموعه کتاب‌های کمیاب در آمریکای شمالی از جمله انجیل گوتنبرگ، یک‌میلیون نسخه از نشریات جهانی 3 قرن گذشته، 33 هزار جلد روزنامه آرشیو شده، 50 هزار حلقه میکروفیلم و بیش از 600 هزار کتاب مصور مخصوص کودکان دارد. این کتابخانه دارای بیشترین مقالات حقوقی، نقشه‌های جغرافیایی، نت‌های موسیقی و صفحات صوتی است. از سال 1870 به موجب قانون کپی‌رایت همه نویسندگانی که خواستار استفاده از این حق باشند، باید 2 نسخه از آثارشان را به این کتابخانه بفرستند. بدین ترتیب روزانه تقریبا 22 هزار عنوان کتاب جدید در ایالات متحده به این کتابخانه وارد می‌شود که تقریبا
10 هزار عنوان آن در هر روز به مجموعه دائمی کتابخانه اضافه می‌شود. بودجه کتابخانه در سال 2006 نزدیک به 604 میلیون دلار گزارش شده و این کتابخانه نزدیک به
4 هزار نفر را در استخدام دائم خود دارد.
کتابخانه کنگره پذیرای عموم مردم و گردشگران است اما استفاده از اتاق مطالعه و دسترسی به مجموعه‌های آن تنها برای کسانی که کارت عضویت داشته باشند مقدور است. در آمریکا هر فرد بالاتر از 18 سال می‌تواند با مراجعه به ساختمان مدیسن و ارائه کارت ملی به عضویت کتابخانه دربیاید، اما قوانین کتابخانه برای همه اعضا یکسان نیست. به عنوان مثال خروج کتاب از کتابخانه فقط برای اعضای کنگره آمریکا، قضات دیوانعالی، کارمندان کتابخانه یا کارمندان رسمی دولت مقدور است. همچنین برخی کتب هم مارک‌دار هستند، یعنی درخواست آنها به معنی آن است که فرد متقاضی به طور اتوماتیک تحت نظر قرار می‌گیرد. کتاب‌های ادیان مختلف از جمله کتاب‌های اسلامی از جمله کتب مارک‌دار محسوب می‌شوند.
کتابخانه کنگره بخش‌های مختلفی دارد از جمله بخش موسوم به حافظه آمریکایی که به عنوان یک منبع بایگانی صوتی و تصویری به صورت آنلاین در اختیار علاقه‌مندان است. برخورداری این بخش از سایت‌های ارزشمند علمی و پژوهشی، کتابخانه کنگره آمریکا را به یکی از بزرگترین منابع اطلاعاتی بویژه در حوزه فرهنگ و تاریخ کشورهای جهان بدل کرده است. وب‌سایت کتابخانه کنگره گنجینه‌ای از اطلاعات رایگان برای کابران در همه سنین است. داستان‌های آمریکایی برای کودکان روی سایت گذاشته شده و معلمان هم می‌توانند با مراجعه به صفحه آموزش، منابع درسی و مواد آموزشی دیگر را جست‌وجو کنند.
محققان هم می‌توانند از کاتالوگ آنلاین و سایت‌های سالن مطالعه استفاده کنند. وب‌سایت‌های«صفحه آموزش» و« امروز در تاریخ» به گونه‌ای طراحی شده‌اند که معلمان بتوانند در استفاده از مجموعه‌های «حافظه آمریکایی» برای تدریس تاریخ در کلاس درس از آنها استفاده کنند. به طور کلی کتابخانه آمریکا مدارس این کشور را موظف کرده تا به منظور توسعه فرهنگ کتابخوانی و آشنایی نسل جوان با این کتابخانه برخی از سرفصل‌های درسی خود را با برنامه‌های مختلف کتابخانه از جمله حافظه آمریکایی هماهنگ کنند. برنامه«سرگذشت افکار آمریکایی» نیز طرح دیگری است که توسط کنگره تصویب شده و کتابخانه کنگره با همکاری گروه آموزش و تحقیقات کارولینای غربی آن را به اجرا گذاشته است. این طرح که به بررسی فرهنگ فولکلور آمریکا می‌پردازد علاوه بر جمع‌آوری داستان‌های شفاهی و آثار ثبت و ضبط شده موسیقیدانان، نویسندگان و قصه‌گویان معروف آمریکایی از داستان‌های مردم عادی هم استقبال می‌کند. برنامه کتابخانه ملی دیجیتالی کتابخانه کنگره روی اینترنت قابل دسترس بوده و از همان اوایل تأسیس دنبال می‌شده است. در این طرح از اکتبر 2003 بیش از هشت و نیم میلیون نمونه از کلکسیون‌های کتابخانه به صورت همگانی و تمام وقت در اختیار کاربران قرار گرفته است. سایت مذکور که یکی از محبوب‌ترین بخش‌های دولت فدرال است، سالانه بیش از 2 بیلیون معامله را اداره می‌کند. بدین منظور برنامه‌های آموزش آنلاین با بهره‌گیری از منابع مقدماتی، اهداف حمایت‌کننده آموزشی، کارگاه‌های گروهی و طرح ایجاد یک کرسی مرجع آنلاین برای مربیان اجرا می‌شوند. در حال حاضر رئیس کتابخانه که در آمریکا با عنوان کتابدار کنگره شناخته می‌شود، جیمز بیلینگتون است.
کتابخانه بریتانیا
کتابخانه بریتانیا یکی از بزرگترین کتابخانه‌های جهان است که با دارا بودن بیش از 150 میلیون نسخه عنوان در رده اول تعداد منابع جهان برشمرده می‌شود. این کتابخانه که سالانه 3 میلیون نسخه کتاب به دارایی‌های آن افزوده می‌شود بیش از 8 میلیون تمبر را در مجموعه خود نگهداری می‌کند. برای نگهداری این تعداد کتاب،کتابخانه بریتانیا به بیش از 625 کیلومتر قفسه مجهز است که سالانه 12 کیلومتر نیز به آن افزوده می‌شود. گفته می‌شود اگر روزانه 5 نسخه از مجموعه‌های این کتابخانه را ملاحظه کنید، بیش از 80 هزار سال طول می‌کشد تا بتوانید از همه مجموعه‌های گنجینه کتابخانه بریتانیا دیدن کنید. این کتابخانه که به طور متوسط سالانه 5 میلیون نفر به آن مراجعه می‌کنند روزانه پذیرای 16 هزار نفر از کاربرانی است که به صورت حضوری یا آنلاین از سایت این کتابخانه استفاده می‌کنند. جمع‌آوری میراث کشور انگلستان و خریداری آنها از سراسر دنیا، ایجاد ارتباط فرهنگی با کشورها از جمله ایران که دارای سابقه‌ای کهن در ادبیات است و نیز آشنا کردن مردم با کشورهای دیگر از طریق راه‌اندازی نمایشگاه کتاب از جمله اهداف کتابخانه انگلستان است. بزرگترین تامین‌کننده منابع مالی این کتابخانه دولت است، به طوری که ۷۵ درصد کمک‌ها توسط دولت و باقی آن از راه فروش اطلاعات به روز، کمک‌های مردمی و نیز برگزاری نمایشگاه کتاب تامین می شود. مسؤولان این کتابخانه می‌گویند: از محصولاتی که سالانه به مجموعه این کتابخانه افزوده می‌شود تنها 5/2 درصد آن را کتاب تشکیل می‌دهد. این کتابخانه به دلیل گستردگی محصولات موجود در وب با مشکلات متعددی روبه‌رو است اما از آنجا که نمی‌توان آنها را به صورت کتاب منتشر کرد، فقط گزیده مطالب اینترنتی در کتابخانه ذخیره سازی می‌شود. دفتر مرکزی کتابخانه ملی انگلستان در شهر لندن قرار دارد ولی قسمت اعظم این کتابخانه به شمال بریتانیا منتقل شده و بیشتر آثار در کتابخانه بزرگی در شمال این کشور نگهداری می‌شود. همچنین این کتابخانه روزانه از ساعت 9:30 تا 20 پذیرای علاقه‌مندان است و در روزهای یکشنبه که روز تعطیل به حساب می‌آید، در صورت برگزاری نمایشگاه، عبور و مرور به داخل ساختمان آزاد است. گشتی در کتابخانه های دنیا
مطالعه در سالن های باشکوه
انقلاب الکترونیک در اواسط دهه 90 میلادی و گسترش جهانی شبکه اینترنت تحولات بزرگی را در حوزه علوم کتابداری و حتی فرهنگ مطالعه در سطح جهان به همراه داشته است طوری که امروز با توجه به آمار ارائه شده، صنعت چاپ و نشر در برخی از کشورهای توسعه‌یافته رو به افول است و کتابخانه‌های عمومی سعی می‌کنند برای حفظ و نگهداری از صفحات وب راهکارهای مناسبی پیدا کنند. شرکت آمازون که فعالیت خود را در حوزه فروش کتاب از سال 1995 میلادی آغاز کرده است، پیش از آنکه نمونه‌ای از استراتژی موفقیت‌آمیز در استفاده از اینترنت در حوزه تبلیغ و بازاریابی برای کتاب باشد، نشان‌دهنده تغییر رویکرد علاقه‌مندان به کتاب و کتابخوانی در قرن حاضر است.
کتابخانه کنگره آمریکا
کتابخانه کنگره یک کتابخانه تحقیقاتی در آمریکا و قدیمی‌ترین مؤسسه فدرال در این کشور است که در 3 ساختمان در شهر واشنگتن دی‌سی قرار دارد. این کتابخانه که بزرگترین کتابخانه دنیا از نظر تعداد کتاب‌ها و قفسه‌هاست در سال 1800 به دستور جان آدامز، رئیس‌جمهور وقت آمریکا تأسیس شد. کتابخانه همزمان با انتقال پایتخت از فیلادلفیا به واشنگتن با مجموعه‌ای حاوی 3 هزار جلد کتاب و به ارزش 5 هزار دلار پایه‌گذاری شد و 14 سال بعد در جریان جنگ و به آتش کشیده شدن ساختمان کنگره توسط ارتش انگلستان خسارات فراوانی دید. در آن زمان تنها توماس جفرسون توانست با فروش کتابخانه شخصی خود که بیش از 6 هزار جلد کتاب داشت بخشی از کتاب‌های این کتابخانه را حفظ کند.
این کتابخانه بیش از 30 میلیون کتاب و اسناد چاپ شده به 470 زبان مختلف و 134 میلیون نسخه کتاب مرجع دارد که برای نگهداری آنها800 کیلومتر قفسه لازم است، همچنین بیش از ۵۸ میلیون نسخه دست‌نویس، بزرگترین مجموعه کتاب‌های کمیاب در آمریکای شمالی از جمله انجیل گوتنبرگ، یک‌میلیون نسخه از نشریات جهانی 3 قرن گذشته، 33 هزار جلد روزنامه آرشیو شده، 50 هزار حلقه میکروفیلم و بیش از 600 هزار کتاب مصور مخصوص کودکان دارد. این کتابخانه دارای بیشترین مقالات حقوقی، نقشه‌های جغرافیایی، نت‌های موسیقی و صفحات صوتی است. از سال 1870 به موجب قانون کپی‌رایت همه نویسندگانی که خواستار استفاده از این حق باشند، باید 2 نسخه از آثارشان را به این کتابخانه بفرستند. بدین ترتیب روزانه تقریبا 22 هزار عنوان کتاب جدید در ایالات متحده به این کتابخانه وارد می‌شود که تقریبا
10 هزار عنوان آن در هر روز به مجموعه دائمی کتابخانه اضافه می‌شود. بودجه کتابخانه در سال 2006 نزدیک به 604 میلیون دلار گزارش شده و این کتابخانه نزدیک به
4 هزار نفر را در استخدام دائم خود دارد.
کتابخانه کنگره پذیرای عموم مردم و گردشگران است اما استفاده از اتاق مطالعه و دسترسی به مجموعه‌های آن تنها برای کسانی که کارت عضویت داشته باشند مقدور است. در آمریکا هر فرد بالاتر از 18 سال می‌تواند با مراجعه به ساختمان مدیسن و ارائه کارت ملی به عضویت کتابخانه دربیاید، اما قوانین کتابخانه برای همه اعضا یکسان نیست. به عنوان مثال خروج کتاب از کتابخانه فقط برای اعضای کنگره آمریکا، قضات دیوانعالی، کارمندان کتابخانه یا کارمندان رسمی دولت مقدور است. همچنین برخی کتب هم مارک‌دار هستند، یعنی درخواست آنها به معنی آن است که فرد متقاضی به طور اتوماتیک تحت نظر قرار می‌گیرد. کتاب‌های ادیان مختلف از جمله کتاب‌های اسلامی از جمله کتب مارک‌دار محسوب می‌شوند.
کتابخانه کنگره بخش‌های مختلفی دارد از جمله بخش موسوم به حافظه آمریکایی که به عنوان یک منبع بایگانی صوتی و تصویری به صورت آنلاین در اختیار علاقه‌مندان است. برخورداری این بخش از سایت‌های ارزشمند علمی و پژوهشی، کتابخانه کنگره آمریکا را به یکی از بزرگترین منابع اطلاعاتی بویژه در حوزه فرهنگ و تاریخ کشورهای جهان بدل کرده است. وب‌سایت کتابخانه کنگره گنجینه‌ای از اطلاعات رایگان برای کابران در همه سنین است. داستان‌های آمریکایی برای کودکان روی سایت گذاشته شده و معلمان هم می‌توانند با مراجعه به صفحه آموزش، منابع درسی و مواد آموزشی دیگر را جست‌وجو کنند.
محققان هم می‌توانند از کاتالوگ آنلاین و سایت‌های سالن مطالعه استفاده کنند. وب‌سایت‌های«صفحه آموزش» و« امروز در تاریخ» به گونه‌ای طراحی شده‌اند که معلمان بتوانند در استفاده از مجموعه‌های «حافظه آمریکایی» برای تدریس تاریخ در کلاس درس از آنها استفاده کنند. به طور کلی کتابخانه آمریکا مدارس این کشور را موظف کرده تا به منظور توسعه فرهنگ کتابخوانی و آشنایی نسل جوان با این کتابخانه برخی از سرفصل‌های درسی خود را با برنامه‌های مختلف کتابخانه از جمله حافظه آمریکایی هماهنگ کنند. برنامه«سرگذشت افکار آمریکایی» نیز طرح دیگری است که توسط کنگره تصویب شده و کتابخانه کنگره با همکاری گروه آموزش و تحقیقات کارولینای غربی آن را به اجرا گذاشته است. این طرح که به بررسی فرهنگ فولکلور آمریکا می‌پردازد علاوه بر جمع‌آوری داستان‌های شفاهی و آثار ثبت و ضبط شده موسیقیدانان، نویسندگان و قصه‌گویان معروف آمریکایی از داستان‌های مردم عادی هم استقبال می‌کند. برنامه کتابخانه ملی دیجیتالی کتابخانه کنگره روی اینترنت قابل دسترس بوده و از همان اوایل تأسیس دنبال می‌شده است. در این طرح از اکتبر 2003 بیش از هشت و نیم میلیون نمونه از کلکسیون‌های کتابخانه به صورت همگانی و تمام وقت در اختیار کاربران قرار گرفته است. سایت مذکور که یکی از محبوب‌ترین بخش‌های دولت فدرال است، سالانه بیش از 2 بیلیون معامله را اداره می‌کند. بدین منظور برنامه‌های آموزش آنلاین با بهره‌گیری از منابع مقدماتی، اهداف حمایت‌کننده آموزشی، کارگاه‌های گروهی و طرح ایجاد یک کرسی مرجع آنلاین برای مربیان اجرا می‌شوند. در حال حاضر رئیس کتابخانه که در آمریکا با عنوان کتابدار کنگره شناخته می‌شود، جیمز بیلینگتون است.
کتابخانه بریتانیا
کتابخانه بریتانیا یکی از بزرگترین کتابخانه‌های جهان است که با دارا بودن بیش از 150 میلیون نسخه عنوان در رده اول تعداد منابع جهان برشمرده می‌شود. این کتابخانه که سالانه 3 میلیون نسخه کتاب به دارایی‌های آن افزوده می‌شود بیش از 8 میلیون تمبر را در مجموعه خود نگهداری می‌کند. برای نگهداری این تعداد کتاب،کتابخانه بریتانیا به بیش از 625 کیلومتر قفسه مجهز است که سالانه 12 کیلومتر نیز به آن افزوده می‌شود. گفته می‌شود اگر روزانه 5 نسخه از مجموعه‌های این کتابخانه را ملاحظه کنید، بیش از 80 هزار سال طول می‌کشد تا بتوانید از همه مجموعه‌های گنجینه کتابخانه بریتانیا دیدن کنید. این کتابخانه که به طور متوسط سالانه 5 میلیون نفر به آن مراجعه می‌کنند روزانه پذیرای 16 هزار نفر از کاربرانی است که به صورت حضوری یا آنلاین از سایت این کتابخانه استفاده می‌کنند. جمع‌آوری میراث کشور انگلستان و خریداری آنها از سراسر دنیا، ایجاد ارتباط فرهنگی با کشورها از جمله ایران که دارای سابقه‌ای کهن در ادبیات است و نیز آشنا کردن مردم با کشورهای دیگر از طریق راه‌اندازی نمایشگاه کتاب از جمله اهداف کتابخانه انگلستان است. بزرگترین تامین‌کننده منابع مالی این کتابخانه دولت است، به طوری که ۷۵ درصد کمک‌ها توسط دولت و باقی آن از راه فروش اطلاعات به روز، کمک‌های مردمی و نیز برگزاری نمایشگاه کتاب تامین می شود. مسؤولان این کتابخانه می‌گویند: از محصولاتی که سالانه به مجموعه این کتابخانه افزوده می‌شود تنها 5/2 درصد آن را کتاب تشکیل می‌دهد. این کتابخانه به دلیل گستردگی محصولات موجود در وب با مشکلات متعددی روبه‌رو است اما از آنجا که نمی‌توان آنها را به صورت کتاب منتشر کرد، فقط گزیده مطالب اینترنتی در کتابخانه ذخیره سازی می‌شود. دفتر مرکزی کتابخانه ملی انگلستان در شهر لندن قرار دارد ولی قسمت اعظم این کتابخانه به شمال بریتانیا منتقل شده و بیشتر آثار در کتابخانه بزرگی در شمال این کشور نگهداری می‌شود. همچنین این کتابخانه روزانه از ساعت 9:30 تا 20 پذیرای علاقه‌مندان است و در روزهای یکشنبه که روز تعطیل به حساب می‌آید، در صورت برگزاری نمایشگاه، عبور و مرور به داخل ساختمان آزاد است. ارسال نظر
پربیننده