مهدی زرین نام: بزرگ‌ترین رود ایران و شاهرگ حیاتی استان خوزستان این روزها در حال تبدیل شدن به رودی خشکیده و کم‌رمق است که بر اثر بی‌توجهی متولیان رسیدگی به آن با مشکلات عدیده‌ای دست و پنجه نرم می‌کند. کارون تنها رودخانه قابل کشتیرانی ایران است که به آب‌های بین‌المللی و اقیانوس‌های جهانی مرتبط است، یعنی از یک طرف در خرمشهر از راه مصب خود به اروندرود که رودخانه‌های دجله و فرات از کشور عراق نیز به آن می‌ریزند وصل می‌شود و از طرف دیگر خود، یعنی رودخانه بهمنشیر به خلیج‌فارس مربوط و از آن طریق به اقیانوس هند مرتبط می‌شود. با این وجود این رودخانه هم از لحاظ حیات و زیست‌محیطی و هم از نظر آلودگی و کمبود آب با مشکل مواجه شده است به طوری که هرمز محمودی‌راد، مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان در گفت‌وگویی درباره مشکلات آن می‌گوید: رودخانه کارون وضعیت مناسبی ندارد زیرا آبی به آن معنا در این رودخانه نیست و این شرایط نامساعد در حالی است که با توجه به ساختار شهر و ورود فاضلا‌ب‌های صنعتی، خانگی و زهاب کشاورزی به این رودخانه آلودگی آن نیز تشدید شده است. این نکته را دلاور نجفی، معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز تاکید دارد که نیمی از آب رودخانه کارون فاضلاب است و این مسأله باعث ایجاد وضعیت نامناسبی در منطقه شده است. وی چندی پیش با بیان اینکه میزان آب عبوری در رودخانه کارون ۸۰ تا ۹۰ مترمکعب در ثانیه است، ادامه می‌دهد: نصف این آب، فاضلاب است؛ در واقع بین ۴۰ تا ۵۰ مترمکعب فاضلاب به کارون وارد می‌شود. این در حالی است که بروز مشکلات در کارون با عملیاتی شدن و اتمام ساخت سد روی کارون بیشتر به چشم می‌خورد به طوری که محمودی‌راد معتقد است وزارت نیرو با عنوان مدیریت آب و ساخت سد، رودخانه کارون را با وضعیت نامطلوبی روبه‌رو کرده است. محمودی‌راد با اشاره به پایین بودن دپی آب (میزان عبور آب بر ثانیه) این رودخانه می‌گوید: در 2 سال گذشته خشکسالی بیشتر شده است، از سوی دیگر وزارت نیرو تحت عنوان مدیریت آب سدهایی را ایجاد کرده اما با توجه به مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی، ملزم به پرداخت حق آب زیست‌محیطی بوده است زیرا پوشش‌های گیاهی منطقه و جانوران نیز باید سهمی از آب داشته باشند. با این وجود معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به اینکه با وزارت نیرو مکاتباتی در این زمینه صورت گرفته است، افزود: پیگیری کردیم که وزارت نیرو آب را از سد شهید عباس‌پور و سد کارون ۳ به رودخانه کارون رها کند. وی با بیان اینکه وزارت نیرو در حال بررسی موضوع است، تأکید کرد: این کار باید قبل از شروع بارش‌های جدید انجام شود.
آلودگی آب و نابودی جانوران
بر اثر کم‌آبی و خشکسالی‌های اخیر گونه‌های مختلف جانوری که در رودخانه کارون حیات داشتند به ورطه نابودی کشانده شده‌اند و اثرات ناشی از آلودگی و ورود فاضلاب‌ها نیز این روند را افزایش داده است. وجود کارخانه‌ها و واحدهای صنعتی که فاضلاب و پساب خود را به رودخانه سرازیر می‌کنند در کنار فاضلاب خانگی مشکلات کارون را چند برابر کرده است. دلاور نجفی درباره مرگ و میر آبزیان می‌گوید: در این زمینه هنوز بررسی دقیقی انجام نداده‌ایم اما بدون شک آبزیان در این رودخانه با مشکل مواجه هستند و آلودگی‌ها بر حیاتشان اثرگذار است. نجفی به نحوه مقابله با آلودگی در رودخانه کارون اشاره می‌کند و معتقد است یا باید میزان آلودگی را در واحد حجم آب کاهش داد یا اینکه میزان آب رودخانه را افزایش دهیم؛ ضمن اینکه افزایش آب نیز از طریق آب سدهای بالادست امکان دارد.
عدم لایروبی رودخانه کارون
به دنبال بروز خشکسالی در 2 سال متوالی در استان خوزستان و بی‌توجهی چندین ساله درباره لایروبی این رودخانه، جزیره‌هایی از دل آن سر برآورده است که بی‌شک ادامه چنین اتفاقی باعث نابودی کامل رودخانه خواهد شد. این جزیره‌ها در چند ماه گذشته به شکل خطرناک و نگران‌کننده‌ای در حال افزایش و گسترش هستند و مسؤولان امر در استان خوزستان تاکنون تنها به برگزاری جلسات در این‌باره بسنده کرده و راهکار عملی و عملیات اجرایی خاصی برای نجات‌بخشی این رودخانه از خود نشان نداده‌اند، این در حالی است که از سال‌ها پیش همواره مسؤولان استانی بویژه سازمان آب و برق استان خوزستان به عنوان مسؤول اصلی این رودخانه بر لایروبی رودخانه کارون تاکید داشته‌اند. در میان این جزایر نهال‌های کوچکی از درختان رشد کرده‌اند که رشد و بزرگ شدن آنها باعث می‌شود حفر و نابود کردن این جزیره بشدت با مشکل مواجه شود ضمن اینکه این درختان باعث جذب بیشتر خاک و شن می‌شوند و به جزیره استحکام می‌بخشند. با این وجود معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به اینکه سازمان محیط‌زیست در زمینه آلودگی و کم‌آبی می‌تواند اعلام‌نظر کند، می‌گوید: لایروبی رودخانه کارون برعهده محیط‌زیست نیست و وزارت نیرو باید در این زمینه وارد عمل شود. بنابر این شواهد در صورت نادیده گرفته شدن این قبیل مشکلات در رودخانه کارون زمانی نخواهد گذشت که شاهد نابودی بزرگ‌ترین رودخانه کشور باشیم و این تنها عزم مسؤولان را می‌طلبد که با برنامه‌ریزی دقیق مشکلات را یک به یک حل و فصل کنند. کارون و رنجی که می‌برد
مهدی زرین نام: بزرگ‌ترین رود ایران و شاهرگ حیاتی استان خوزستان این روزها در حال تبدیل شدن به رودی خشکیده و کم‌رمق است که بر اثر بی‌توجهی متولیان رسیدگی به آن با مشکلات عدیده‌ای دست و پنجه نرم می‌کند. کارون تنها رودخانه قابل کشتیرانی ایران است که به آب‌های بین‌المللی و اقیانوس‌های جهانی مرتبط است، یعنی از یک طرف در خرمشهر از راه مصب خود به اروندرود که رودخانه‌های دجله و فرات از کشور عراق نیز به آن می‌ریزند وصل می‌شود و از طرف دیگر خود، یعنی رودخانه بهمنشیر به خلیج‌فارس مربوط و از آن طریق به اقیانوس هند مرتبط می‌شود. با این وجود این رودخانه هم از لحاظ حیات و زیست‌محیطی و هم از نظر آلودگی و کمبود آب با مشکل مواجه شده است به طوری که هرمز محمودی‌راد، مدیرکل محیط‌زیست استان خوزستان در گفت‌وگویی درباره مشکلات آن می‌گوید: رودخانه کارون وضعیت مناسبی ندارد زیرا آبی به آن معنا در این رودخانه نیست و این شرایط نامساعد در حالی است که با توجه به ساختار شهر و ورود فاضلا‌ب‌های صنعتی، خانگی و زهاب کشاورزی به این رودخانه آلودگی آن نیز تشدید شده است. این نکته را دلاور نجفی، معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز تاکید دارد که نیمی از آب رودخانه کارون فاضلاب است و این مسأله باعث ایجاد وضعیت نامناسبی در منطقه شده است. وی چندی پیش با بیان اینکه میزان آب عبوری در رودخانه کارون ۸۰ تا ۹۰ مترمکعب در ثانیه است، ادامه می‌دهد: نصف این آب، فاضلاب است؛ در واقع بین ۴۰ تا ۵۰ مترمکعب فاضلاب به کارون وارد می‌شود. این در حالی است که بروز مشکلات در کارون با عملیاتی شدن و اتمام ساخت سد روی کارون بیشتر به چشم می‌خورد به طوری که محمودی‌راد معتقد است وزارت نیرو با عنوان مدیریت آب و ساخت سد، رودخانه کارون را با وضعیت نامطلوبی روبه‌رو کرده است. محمودی‌راد با اشاره به پایین بودن دپی آب (میزان عبور آب بر ثانیه) این رودخانه می‌گوید: در 2 سال گذشته خشکسالی بیشتر شده است، از سوی دیگر وزارت نیرو تحت عنوان مدیریت آب سدهایی را ایجاد کرده اما با توجه به مطالعات ارزیابی زیست‌محیطی، ملزم به پرداخت حق آب زیست‌محیطی بوده است زیرا پوشش‌های گیاهی منطقه و جانوران نیز باید سهمی از آب داشته باشند. با این وجود معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به اینکه با وزارت نیرو مکاتباتی در این زمینه صورت گرفته است، افزود: پیگیری کردیم که وزارت نیرو آب را از سد شهید عباس‌پور و سد کارون ۳ به رودخانه کارون رها کند. وی با بیان اینکه وزارت نیرو در حال بررسی موضوع است، تأکید کرد: این کار باید قبل از شروع بارش‌های جدید انجام شود.
آلودگی آب و نابودی جانوران
بر اثر کم‌آبی و خشکسالی‌های اخیر گونه‌های مختلف جانوری که در رودخانه کارون حیات داشتند به ورطه نابودی کشانده شده‌اند و اثرات ناشی از آلودگی و ورود فاضلاب‌ها نیز این روند را افزایش داده است. وجود کارخانه‌ها و واحدهای صنعتی که فاضلاب و پساب خود را به رودخانه سرازیر می‌کنند در کنار فاضلاب خانگی مشکلات کارون را چند برابر کرده است. دلاور نجفی درباره مرگ و میر آبزیان می‌گوید: در این زمینه هنوز بررسی دقیقی انجام نداده‌ایم اما بدون شک آبزیان در این رودخانه با مشکل مواجه هستند و آلودگی‌ها بر حیاتشان اثرگذار است. نجفی به نحوه مقابله با آلودگی در رودخانه کارون اشاره می‌کند و معتقد است یا باید میزان آلودگی را در واحد حجم آب کاهش داد یا اینکه میزان آب رودخانه را افزایش دهیم؛ ضمن اینکه افزایش آب نیز از طریق آب سدهای بالادست امکان دارد.
عدم لایروبی رودخانه کارون
به دنبال بروز خشکسالی در 2 سال متوالی در استان خوزستان و بی‌توجهی چندین ساله درباره لایروبی این رودخانه، جزیره‌هایی از دل آن سر برآورده است که بی‌شک ادامه چنین اتفاقی باعث نابودی کامل رودخانه خواهد شد. این جزیره‌ها در چند ماه گذشته به شکل خطرناک و نگران‌کننده‌ای در حال افزایش و گسترش هستند و مسؤولان امر در استان خوزستان تاکنون تنها به برگزاری جلسات در این‌باره بسنده کرده و راهکار عملی و عملیات اجرایی خاصی برای نجات‌بخشی این رودخانه از خود نشان نداده‌اند، این در حالی است که از سال‌ها پیش همواره مسؤولان استانی بویژه سازمان آب و برق استان خوزستان به عنوان مسؤول اصلی این رودخانه بر لایروبی رودخانه کارون تاکید داشته‌اند. در میان این جزایر نهال‌های کوچکی از درختان رشد کرده‌اند که رشد و بزرگ شدن آنها باعث می‌شود حفر و نابود کردن این جزیره بشدت با مشکل مواجه شود ضمن اینکه این درختان باعث جذب بیشتر خاک و شن می‌شوند و به جزیره استحکام می‌بخشند. با این وجود معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به اینکه سازمان محیط‌زیست در زمینه آلودگی و کم‌آبی می‌تواند اعلام‌نظر کند، می‌گوید: لایروبی رودخانه کارون برعهده محیط‌زیست نیست و وزارت نیرو باید در این زمینه وارد عمل شود. بنابر این شواهد در صورت نادیده گرفته شدن این قبیل مشکلات در رودخانه کارون زمانی نخواهد گذشت که شاهد نابودی بزرگ‌ترین رودخانه کشور باشیم و این تنها عزم مسؤولان را می‌طلبد که با برنامه‌ریزی دقیق مشکلات را یک به یک حل و فصل کنند. ارسال نظر
پربیننده