فریبرز دولت‌آبادی *
زبان، آداب و رسوم، آیین‌ها و مراسمی که شکل نمایشی دارند از جمله آثار ناملموس یا میراث معنوی هر کشوری محسوب می‌شوند.
براین اساس آیین‌نامه‌ای مبنی بر ثبت میراث معنوی درسال گذشته از سوی سازمان میراث فرهنگی تنظیم شده و به تصویب هیات دولت رسید و پیرو آن مراسم نوروز به عنوان نخستین اثر ناملموس کشور به ثبت ملی رسید. هم اکنون حداقل 35 اثر ثبت شده ملی در این حوزه وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به نیمه شعبان،ورزش پهلوانی، مراسم پیرشالیار و قالی‌شویان کاشان اشاره کرد.
در سال گذشته 2 پرونده «نوروز» و «ردیف موسیقی سنتی ایران» نیز به دفتر مرکزی یونسکو در پاریس فرستاده شد و بر اساس هماهنگی‌های انجام شده قرار است در اجلاس مهر امسال، این 2 پرونده بررسی و به عنوان اولین و دومین اثر میراث ناملموس ایران در فهرست میراث جهانی ثبت شود. البته پرونده نوروز با کشورهای هند، تاجیکستان، ترکیه و... مشترک است ولي پرونده ردیف‌های سنتی ایران مختص كشورمان است.
ورزش‌های پهلوانی، تعزیه، پرده‌خوانی، مهارت‌های بافت فرش عشایری فارس، مهارت بافت فرش کاشان، خیمه شب بازی و موسیقی بخشی خراسان شمالی نیز در فهرست آثاری قرار دارند که بزودی برای ثبت جهانی به دفتر یونسکو ارسال خواهند شد.
ثبت آثار ناملموس یا میراث معنوی در عرصه بین‌المللی حاصل مطالعاتی است که با هدف حفاظت از این آثار در کنوانسیون 2003 انجام شد و مورد پذیرش کشورهای عضو از جمله ایران قرار گرفت. ثبت میراث معنوی در حوزه بین‌المللی باعث آشنایی سایر ملل با این گنجینه‌های بزرگ فرهنگی و تاریخی می‌شود و مردم سایر کشورها نیز می‌توانند از این میراث و ارزش‌ها استفاده کرده و از آن لذت ببرند. ثبت ملی آثار ناملموس از 2 جنبه بسیار حائز اهمیت است، نخست آنکه برای ثبت یک اثر ابتدا باید آن را به طور کامل شناسایی و مستندسازی کرد که این امر منجر به شناسایی کامل و جامع اثر می‌شود و از سوی دیگر هنگامی که یک اثر ثبت می‌شود باید از آن حفاظت کرد. این امر در شرایطی که متاسفانه درحال حاضر بسیاری از آثار ناملموس کشور ما از بین رفته یا تحریف شده‌اند بسیار حائز اهمیت است.
اگرچه حفاظت از آثار تاریخی(مانند ابنیه تاریخی) تعریف و فرآیند مشخص و کم و بیش آشنایی دارد اما برای حفظ میراث معنوی نیاز به پژوهش و بررسی بیشتر و گسترده‌تری وجود دارد و قبل از هر چیز باید مشخص شود آنچه درباره هر اثر در حال وقوع است به نوعی یا تخریب و تحریف اثر است و یا باعث غنا و رونق و اشاعه آن می‌شود.
* کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری «نوروز» و «ردیف موسیقی سنتی» در انتظار ثبت جهانی
فریبرز دولت‌آبادی *
زبان، آداب و رسوم، آیین‌ها و مراسمی که شکل نمایشی دارند از جمله آثار ناملموس یا میراث معنوی هر کشوری محسوب می‌شوند.
براین اساس آیین‌نامه‌ای مبنی بر ثبت میراث معنوی درسال گذشته از سوی سازمان میراث فرهنگی تنظیم شده و به تصویب هیات دولت رسید و پیرو آن مراسم نوروز به عنوان نخستین اثر ناملموس کشور به ثبت ملی رسید. هم اکنون حداقل 35 اثر ثبت شده ملی در این حوزه وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به نیمه شعبان،ورزش پهلوانی، مراسم پیرشالیار و قالی‌شویان کاشان اشاره کرد.
در سال گذشته 2 پرونده «نوروز» و «ردیف موسیقی سنتی ایران» نیز به دفتر مرکزی یونسکو در پاریس فرستاده شد و بر اساس هماهنگی‌های انجام شده قرار است در اجلاس مهر امسال، این 2 پرونده بررسی و به عنوان اولین و دومین اثر میراث ناملموس ایران در فهرست میراث جهانی ثبت شود. البته پرونده نوروز با کشورهای هند، تاجیکستان، ترکیه و... مشترک است ولي پرونده ردیف‌های سنتی ایران مختص كشورمان است.
ورزش‌های پهلوانی، تعزیه، پرده‌خوانی، مهارت‌های بافت فرش عشایری فارس، مهارت بافت فرش کاشان، خیمه شب بازی و موسیقی بخشی خراسان شمالی نیز در فهرست آثاری قرار دارند که بزودی برای ثبت جهانی به دفتر یونسکو ارسال خواهند شد.
ثبت آثار ناملموس یا میراث معنوی در عرصه بین‌المللی حاصل مطالعاتی است که با هدف حفاظت از این آثار در کنوانسیون 2003 انجام شد و مورد پذیرش کشورهای عضو از جمله ایران قرار گرفت. ثبت میراث معنوی در حوزه بین‌المللی باعث آشنایی سایر ملل با این گنجینه‌های بزرگ فرهنگی و تاریخی می‌شود و مردم سایر کشورها نیز می‌توانند از این میراث و ارزش‌ها استفاده کرده و از آن لذت ببرند. ثبت ملی آثار ناملموس از 2 جنبه بسیار حائز اهمیت است، نخست آنکه برای ثبت یک اثر ابتدا باید آن را به طور کامل شناسایی و مستندسازی کرد که این امر منجر به شناسایی کامل و جامع اثر می‌شود و از سوی دیگر هنگامی که یک اثر ثبت می‌شود باید از آن حفاظت کرد. این امر در شرایطی که متاسفانه درحال حاضر بسیاری از آثار ناملموس کشور ما از بین رفته یا تحریف شده‌اند بسیار حائز اهمیت است.
اگرچه حفاظت از آثار تاریخی(مانند ابنیه تاریخی) تعریف و فرآیند مشخص و کم و بیش آشنایی دارد اما برای حفظ میراث معنوی نیاز به پژوهش و بررسی بیشتر و گسترده‌تری وجود دارد و قبل از هر چیز باید مشخص شود آنچه درباره هر اثر در حال وقوع است به نوعی یا تخریب و تحریف اثر است و یا باعث غنا و رونق و اشاعه آن می‌شود.
* کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری ارسال نظر
پربیننده