فخر‌جهان‌مصطفی

حجت‌الاسلام علیرضا پناهیان

طبیب عاشق؛ چهره حقیقی پیامبر

یک آیه مهمی در قرآن در توصیف پیامبر وجود دارد که خوب است برای معرفی پیامبر به جهانیان از این آیه استفاده کرد. باید این آیه را جهانی کرد تا مردم دنیا چهره حقیقی پیامبر را بشناسند. خداوند در آیه 128 سوره توبه می‌فرماید: لَقَدْ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رَءُوفٌ رَحِیمٌ؛ به یقین، رسولی از خود شما به سوی‌تان آمد که رنج‌های شما بر او سخت است؛ از شدت علاقه‌ای که به سعادت شما انسان‌ها دارد، اشتیاق شدیدی به [هدایت] شما دارد و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است! 

در آیه دیگری، خداوند خطاب به پیامبر می‌فرماید: مَا أَنْزَلْنَا عَلَیْکَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى؛ ما قرآن را بر تو نازل نکردیم که اینقدر خودت را برای هدایت خلق به مشقت و زحمت بیندازی. اینقدر غصه بخوری برای انسان‌ها. از این دست تعابیر در قرآن زیاد داریم که نشان می‌دهد پیامبر چقدر دلسوز انسان بوده و چقدر به انسان‌ها عشق داشته و خود را برای سعادت و خوشبختی انسان‌ها به رنج و زحمت می‌انداخته است. تازه خداوند در انتهای آیه 128 سوره توبه می‌فرماید این احساسی که پیامبر به عموم مردم دارد، جدا از احساسی است که به مومنین دارد و به آنها نهایت عشق و عطوفت و مهر و رافت را نثار می‌کند. ما باید پیامبر را اینگونه به دنیا معرفی کنیم، دنیا بداند این چهره حقیقی پیامبر است. 

ما اگر پیامبر عزیز اسلام را به عنوان فردی که عاشق انسان‌هاست به دنیا معرفی کنیم، نگاه مردم جهان به رسول خدا اصلاح و تبلیغات مسموم کم‌اثرتر خواهد شد. باید داستان‌های عشق‌ورزی‌ها و مهربانی‌های پیامبر را به گوش جهانیان برسانیم. این را بدانند که پیامبر ما قبل از رسیدن به نبوت، از شدت رفتار اخلاقی و متواضعانه، ملقب شده بودند به امین. به گونه‌ای از رفتار حضرت، مهر و مروت و فتوت می‌تراوید که او را پیش از 40 سالگی و پیش از رسیدن به نبوت اینگونه با لقب «امین» ستایش می‌کردند. 

این یک حقیقت تاریخی است که جهانیان باید بدانند که در صدر اسلام هر گاه کسی به پیامبر ایمان می‌آورد، به محض ایمان آوردن، در خود احساس علاقه شدید به رسول خدا می‌کرد. این عشق به رسول خدا از علامت‌های ایمان است. شخص خود را به یکباره عاشق رسول خدا می‌دید؛ این هدیه‌ای بود از طرف خدا. عشق به رسول خدا، هدیه خداوند است به هر انسانی که دل در گرو رسول خدا داشته باشد. 

یک موضوع دیگری که درباره پیامبر ما کمتر مطرح شده است و مردم دنیا باید آن را بدانند، مظلومیت رسول خداست. پیامبر ما مظلوم‌ترین پیامبر خداست، چنانکه خودشان فرمودند: ما أُوذِی نَبِی مِثْلَ مَا أُوذِیتُ؛ هیچ پیامبری به اندازه‌ای که من مورد اذیت و آزار قرار گرفتم، اذیت نشد. پیامبر بالاترین ظلم‌ها را نه فقط از کفار، بلکه از منافقین و اطرافیان دید اما در برابر این ظلم‌ها بالاترین مداراها را به خرج داد. یکی از جلوه‌های مظلومیت پیامبر، ظلم به اهل‌بیت و فرزندان ایشان است که اوج آن در جریان ظلم به اباعبدالله‌الحسین(ع) نمایان است. هنوز که هنوز است در ایام اربعین 20 میلیون نفر از دلدادگان رسول خدا در کربلا گرد هم می‌آیند تا برای ظلمی که بر فرزند ایشان، امام حسین علیه‌السلام روا شده، گریه و عزاداری کنند. 

ما باید از مظلومیت‌های پیامبر بیشتر بگوییم، چرا که عده‌ای می‌خواهند با برجسته کردن جنگ‌های پیامبر، اسلام را دین شمشیر معرفی و چهره‌ای خشن از پیامبر ترسیم کنند. چگونه این حرف را می‌زنند در حالی ‌که این مساله را مطرح نمی‌کنند که پیامبر با دشمنی بشدت شقی و قسی‌القلب مواجه بود، اگرنه ما پیامبر را مهربان‌ترین شخص عالم امکان می‌دانیم. 

مهربانی پیامبر، یهودیان و مسیحیان را هم در بر می‌گرفت، در آغاز اسلام با پیروان سایر ادیان بر مبنای رحمت و مهربانی و احترام به کرامت انسانی رفتار می‌کردند. هیچ‌گاه کسی را مجبور به اسلام آوردن نکردند و دست به شمشیر نبردند، مگر برای پس زدن یک دشمن وحشی و سنگدل. این تصویر حقیقی پیامبر است که باید به دنیا ارائه شود. 

یک نکته‌ای را هم دوست دارم بیان کنم و آن هم این است که اگر مردم مغرب‌زمین، اجازه توهین به پیامبر را بدهند، دیگر هیچ پیامبری از توهین و تمسخر مصون نخواهد بود. کسانی که برای پیامبر اسلام احترام قائل نیستند، طبیعتا به پیامبران سایر ادیان نیز توهین خواهند کرد. معتقدان به همه ادیان باید در برابر این توهین‌ها بایستند و اجازه ندهند به ساحت پیامبر اسلام بی‌حرمتی شود. 

جدا از این حرف‌ها، من می‌دانم قطعا مردم فهیم فرانسه با هیچ‌کدام از این بی‌احترامی‌ها به پیامبر موافق نیستند. مردم فرهیخته فرانسه چند سالی است بشدت علیه ظلم‌های قدرت‌های استکباری و فرهنگ فسادبرانگیز هالیوودی قیام کرده‌اند. رئیس‌جمهور فرانسه در بین مردمش تنهاست و محبوبیتی ندارد. مردم فرهیخته این کشور با رئیس‌جمهوری که او را از خودشان نمی‌دانند، همراه نیستند. 

شاید مردم فرانسه از برخی اقدامات کسانی که در لباس اسلام موجبات آزار و اذیت را فراهم کرده‌اند، ناراحت باشند اما حساب این افراد را از حساب مسلمانان جدا می‌دانند. مردم مسیحی و مومن فرانسه اهل توهین به پیامبران الهی نیستند و هتاکان به ساحت انبیا یک گروه اقلیت هستند. حتی بسیاری از کسانی که در فرانسه متدین نیستند و کاری به انبیای الهی ندارند با این اقدام توهین‌آمیز مخالفند، چرا که توهینی که شد، توهین به فردی بود که دعوت‌کننده به اخلاق و معنویت بوده است؛ قطعا توهین به چنین کسی توهین به اخلاق‌مداری و معنویت است. 

ما همان‌طور که حساب صهیونیست‌های کودک‌کش را از پیروان راستین دین یهود جدا می‌کنیم و همان‌طور که جنایت‌های مسیحیان در بسیاری از جنگ‌ها را از حضرت مسیح و آیین مسیح جدا می‌دانیم، مردم مغرب هم باید بدانند رفتارهای ناپسند عده‌ای به ظاهر مسلمان، نباید به حساب اسلام گذاشته شود. اینکه معتقدان به یک دین و مکتب و فکر به همه آموزه‌های آن دین عمل نکنند، امری است طبیعی. شما چقدر در طول تاریخ دیده‌اید کسانی که خود را طرفدار آزادی و دموکراسی معرفی کرده‌اند و دقیقا عکس آن عمل کرده‌اند؟ کسانی که خود را طرفدار عدالت معرفی کرده‌اند و دقیقا عکس آن عمل کرده‌اند؟ این یک امر طبیعی است. هستند کسانی که نام مسلمانی را یدک می‌کشند اما نسبتی با تعالیم اسلام ندارند. 

همان‌طور که مقام معظم رهبری فرمودند، جوانان فرانسه برای شناخت اسلام به منابع اصلی رجوع کنند و برای فهم آموزه‌های اصلی پیامبر خدا، به تربیت‌یافتگان ناب مکتب پیامبر رجوع کنند، تا عینیت و جلوه تمام‌عیار آموزه‌های اصیل و ناب پیامبر را بشناسند که اگر این کار را بکنند، قطعا دلداده روش و منش رسول و عزیز و حبیب خدا، حضرت محمد مصطفی(ص) خواهند شد. 

***

عرفا و حکمای اسلامی، پیامبر را «قافله‌سالار سالکان الی‌الله» می‌دانند و به همین خاطر وجود نورانی پیامبر گرامی اسلام، حتی بعد از حیات‌شان، یک جایگاه ویژه نزد عارفان دارد. البته این نوع نگاه عارفان به پیامبر، مأخوذ از خود قرآن است. خدا در قرآن یکجا به پیامبر می‌فرماید: ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا کَافَّهً لِلنَّاسِ. این کافه یعنی کفایت‌کننده. یعنی ‌ای پیامبر ما، تو برای همه بشریت، چه در گذشته و چه حال و چه آینده کافی هستی. در آیه دیگر خدا می‌فرماید: و ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَهً لِلْعالَمینَ؛ تو را نفرستادیم مگر اینکه برای همه عوالم رحمت باشی. اینجا دیگر فقط بحث بشریت و انسانیت نیست، بحث همه عوالم است. یعنی پیامبر رحمت است برای ملکوتیان، جبروتیان و لاهوتیان. این دو آیه در فهم جایگاه پیامبر بسیار مهم است. 

علاوه بر این آیات، در حدیثی پیامبر می‌فرمایند: اول ما خلق‌الله نوری؛ نخستین چیزی که خدا خلق کرد، نور من بود. همین است که عرفا معتقدند پیامبر گرامی اسلام، اول و آخر جهان خلقت است. یعنی آغاز خلقت و آفرینش با وجود مقدس ایشان گره خورده است. این احادیث و آیات، جان‌مایه سخنان عارفان بوده است. 

اما درباره مسائلی که اخیرا در جهان ایجاد شده، باید بگویم اولا افراطی‌گری همیشه و همه جا بوده است و این امر مختص به دین اسلام نیست. امیرمومنان حدیثی دارد که مفهوم آن این است: عالم شخصی است که قدرها و اندازه‌ها را بداند. کسی که قدر و اندازه را نداند اصلا عالم نیست. کسی که عقلانیت ندارد و قدر و اندازه را نمی‌داند، جاهل است. اگر کسی علم به قرآن و حدیث داشته باشد اما عقلانیت نداشته باشد، عالم نیست. ما در خود جهان اسلام مشکلاتی داریم که باید رفع شود. ما باید معرفت‌مان به خدا و رسول خدا و قرآن را افزایش دهیم. امیرالمومنین فرمود: معْرِفَهُ‌الله عَزَّ وَ جَلَّ مَعْرِفَتِی بِالنُّورَانِیهِ؛ هر کس به نورانیت، به معرفت من رسید، به معرفت خدا رسیده است. این عنصر معرفت باید در جهان اسلام رشد کند. متاسفانه خود شخصیت پیامبر در جهان اسلام بدرستی شناخته نشده است. 

اما نکته‌ای که باید درباره اهانت‌های انجام شده به ایشان بگویم این است که اقتضای نور، ظلمت است. هر جا نور باشد، ظلمت هم هست. وجود گرامی پیامبر اسلام، نور محض است، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم در کنار این نور محض، ظلمتی نباشد. نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم این نور، دشمن نداشته باشد. این اقتضای نور است که ظلمت در کنار آن باشد و همان‌طور که گفتم مهم‌ترین و بهترین راه مواجهه با این اهانت‌ها افزایش معرفت خودمان است به حقیقت شخصیت وجود عزیز و نازنین پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌و‌آله.

ذوقی چنان ندارد بی‌معرفت جهانی/ در علم و معرفت کوش ‌ای عقل آسمانی 

در کارگاه هستی با معرفت گذر کن/ تا پرده‌ها برافتد از صورت نهانی

***

سالگرد ولادت نبی‌ الله الاعظم حضرت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه و‌ آله و هفته وحدت را به همه مسلمانان جهان تبریک عرض می‌کنم. هیچ دینی از ادیان موجود همچون اسلام از عقلانیت و وحیانیت، از دنیا و آخرت و از مادیت و معنویت سخن نمی‌گوید و این نگاه جامع‌نگری است که تمدن سعادتمند بشری را به ارمغان می‌آورد. 

اسلام دین جامع و کامل و هدایتگر در مسیر سعادت دنیوی و اخروی انسان‌هاست. 

اسلام با اومانیسم غربی که خدای سبحان را به حاشیه می‌راند مخالف است و بر کرامت و عزت انسان باور دارد. اسلام با عقلانیت خودبنیاد که به شکاکیت و نسبی‌گرایی می‌انجامد و وحی الهی را به حاشیه می‌راند مخالف است و بر عقل استدلالگر و منطقی تاکید دارد. اسلام با سکولاریزم مخالف است؛ چون دین مبین اسلام، دنیاگرایی و نفی آخرت را نمی‌پذیرد و مروج دنیایی برای آخرت است. 

استعمارگران دنیا با همین اندیشه جامع مخالفند و لذا به هر وسیله‌ای تمسک می‌کنند تا اسلام‌ستیزی را رواج دهند و توده مردم را اسلام‌گریز سازند. 

این استعمارگران، گاهی با ساختن داعش و گاهی با توهین به نبی گرامی اسلام و به بهانه آزادی بیان به دنبال اسلام‌هراسی هستند، در حالی که تبصره ۲ ماده ۱۹ حقوق بشر با اینگونه آزادی‌های معارض با اخلاق بشری مخالفت می‌کند. 

باید از رئیس‌جمهور فرانسه پرسید: چطور طرح پرسش از هولوکاست، مصداق آزادی بیان نیست و جرم تلقی می‌شود و لکن توهین به رسول اعظم، آزادی بیان است؟!!

اهل بصیرت بارها گفته‌اند به اسناد غربی از جمله سند ۲۰۳۰ نمی‌توان اعتماد کرد چون اینها شعارهای زیبا می‌دهند و جوامع را در اسناد زیبا به تور می‌اندازند و سپس در تعیین مصادیق کار دیگری می‌کنند و با بازی‌های زبانی «ویتگنشتاین» شهید قاسم سلیمانی، مجاهد و امنیت‌ساز را تروریست می‌شمارند و در صحنه دیگر جدیدترین سلاح‌های نظامی خود را به داعش می‌دهند. دنیای امروز فریبنده‌ترین عصر خود را می‌گذراند. غرب مدرن استعمارگر، شعارهای زیبایی مثل عدالت، آزادی، حقوق زنان و کودکان را سر می‌دهد اما بیشترین تجاوز به عنف و بیشترین کودک‌کشی و بیشترین ظلم به مردم و بیشترین اختناق و استبداد را به همراه دارد. 

مسلمانان جهان باید بدانند که اگر در این زمان، وحدت و اخوت در مسیر تمدن نوین اسلامی را نپذیرند، در آینده‌ای نه‌چندان دور و بیش از پیش، تبدیل به جوامعی مقلد، منفعل و برده استعمارگران و عقب‌مانده و ذلیل و فقیر خواهند شد و وقتی استعمارگران، انرژی و منابع زیرزمینی و دریایی کشورهای اسلامی را به تاراج بردند آنگاه مانند دستمال کهنه دورانداختنی با اینها رفتار خواهند کرد. 

مسلمانان غیر از توجه به توطئه استعمارگران باید به نکته دیگری هم بصیرت داشته باشند و آن عبارت از تهدید شیعیان انگلیسی و سنی‌های صهیونیستی است که در لباس اسلام به دنبال تفرقه‌سازی و ضربه زدن به اخوت و وحدت اسلامی هستند و اجازه گام برداشتن در مسیر تمدن نوین اسلامی را نمی‌دهند.

***

حجت‌الاسلام سیدعباس موسوی‌مطلق، استاد حوزه علمیه در گفت‌وگو با «وطن امروز»، در پاسخ به این پرسش که کدام ویژگی شخصیتی پیامبر را عنصر اصلی زندگی نبوی می‌دانید، گفت: آنچه از قرآن و روایات فهمیده می‌شود این است که یکی از مهم‌ترین خصوصیاتی که پیامبر گرامی اسلام دارا بودند و خداوند متعال ایشان را به خاطر همین خصوصیت ستوده‌اند، «خلق عظیم» است؛ انک لعلی خلق عظیم. حجت‌الاسلام موسوی‌مطلق در ادامه به تعریف و تعیین مصادیق خلق عظیم پرداخت و اظهار داشت: خلق عظیم یعنی به معنای حقیقی متخلق به اخلاق الهی شدن. تبلور خلق عظیم در صفاتی چون ادب، سخا و حسن خلق بروز پیدا می‌کند. در همین باره روایتی از امام صادق علیه‌السلام نقل شده است که از ایشان سوال می‌کنند که «خلق عظیم» چیست؟ «الله عزوجل یحب مکارم الاخلاق و کان فیما خاطب‌الله تعالى نبیه (صلی‌الله علیه و آله و سلم) ان قال یا محمد: «وَ إِنَّکَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِیمٍ» قال السخاء و حسن الخلق. امام صادق در این حدیث، سخا و حسن خلق را همان «خلق عظیم» می‌نامند. احادیث دیگری هم هست که به تعریف مکارم اخلاق می‌پردازد و مصادیق آن را مشخص می‌کند. مکارم اخلاقی که تشکیل دهنده «خلق عظیم» پیامبر است. به چند نمونه از آن اشاره می‌کنم. پیامبر اکرم(ص) فرمود:‌ ای علی، ۳ چیز است که از مکارم اخلاق در دنیا و آخرت است: با کسی که از تو بریده بپیوندی، به کسی که تو را محروم کند عطا کنی و کسی را که به تو بدی کرده ببخشی. در روایت دیگری این صفات را بهترین اخلاق در دنیا و آخرت شمرده‌اند. 

امام صادق(ع) نیز در این باره فرموده‌اند: مکارم اخلاق از مختصات سرشتی انبیای الهی است که اگر آنها را در خود یافتید، خدا را شکر کنید، اگرنه آنها را از خدا خواسته و برای به دست آوردن‌شان تلاش کنید و آنها ۱۰ صفتند: یقین، قناعت، صبر، شکر، بردباری، حسن خلق، سخاوت، مروت، غیرت و شجاعت. 

حجت‌الاسلام موسوی‌مطلق در ادامه خاطرنشان کرد: البته نکته‌ای را که در اینجا باید تاکید کنم این است که نباید احادیث را محدود فهمید و محدود تفسیر کرد. این را باید بدانیم که اخلاق پیامبر اکرم فقط در لبخند زدن، غذا خوردن، عطر زدن و لباس پوشیدن نیست، بلکه از جمله اخلاق‌های آن حضرت مبارزه با جهل، ظلم، بی‌عدالتی، رانت‌خواری، تبعیض و فساد نیز است. اگر کسی بخواهد «خلق عظیم» را بشناسد و به آن متخلق شود، باید همه این ابعاد را بشناسد و سعی کند به قدر توان این جامعیت را در خود پیاده کند. 

حجت‌الاسلام موسوی‌مطلق در بخش دیگری از سخنان خود، عامل اصلی پیشرفت دین اسلام و جهانی شدن آن را همین خلق عظیم پیامبر معرفی کرد و گفت: همین خلق عظیم پیامبر عظیم‌الشأن اسلام بود که سبب گرایش مردم به دین شد، در واقع خلق عظیم پیامبر، دین عظیم اسلام را نمایش داد.

این استاد اخلاق در ادامه به یکی از تجلیات خلق عظیم پیامبر اشاره کرد و گفت: یک نمونه از جلوات خلق عظیم پیامبر در جریان عفو عمومی مکه قابل مشاهده است. وقتی که یکی از صحابه پرچم سپاه اسلام را به دست گرفته بود و فریاد می‌زد امروز روز خون ریختن و انتقام است، خبر که به پیامبر رسید، دستور دادند پرچم را از او بگیرند. پیامبر پرچم را به دست امیرالمومنین علی علیه‌السلام داد و فرمود این شعار را فریاد بزنند: الیوم یوم المرحمه؛ امروز روز رحمت است. روز مهربانی است. وقتی هم که پیامبر در برابر مردم مکه قرار گرفت، مردمی که سالیان سال پیامبر و اصحاب ایشان را اذیت و آزار کرده بودند، به جای انتقام و مجازات، همه را عفو کرد و یک فرمان عفو عمومی صادر فرمود. همین رفتار بود که باعث شد «یدخلون فی دین‌الله افواجا» مردم گروه گروه به دین وارد شدند. این حسن خلق پیامبر، رمز موفقیت پیامبر در تبلیغ دین بوده است. پیامبر عظیم‌الشأن اسلام هزارها معجزه و کرامت داشته است که بعد از قرآن مهم‌ترین و باعظمت‌ترین آنها حسن خلق آن بزرگوار است. 

حجت‌الاسلام موسوی‌مطلق در پایان وجود پیامبر برای امت اسلام را لطف خدای متعال دانست و گفت: این لطف و منت بزرگ خدا بر ما بوده که چنین شخصیت و چنین اسوه و الگویی را برای ما قرار داده است. باید توجه داشته باشیم که تعریف و توصیف پیامبر به این علت است که ما نیز به این خصوصیات متخلق شویم. قرآن فرموده است: و لقد کان لکم فی رسول‌الله اسوه حسنه. پیامبر را باید اسوه خود قرار دهیم، و شکرگزار باشیم که این چنین اسوه‌ای را خدا نصیب ما کرده است که اسوه حسنه است. جامعه امروز ما نیازمند اخذ خصایص نبوی است؛ خصایصی چون صبور بودن تا حدی که به مخالفان هم محبت و انفاق می‌کرد، شکور بودن، شفقت و دلسوزی، انصاف و ادب در گفتار و کردار.