به همان اندازه که معرفی کابینه لبنان از سوی سعد حریری غیر منتظره و ناگهانی بود، استعفای وی و انصرافش از تشکیل کابینه امری محتمل و قابل پیش بینی بود. حریری در شرایطی پس از گذشت بیش از 70 روز فهرست اسامی کابینه خود را تقدیم رئیس‌جمهور این کشور کرد که مطالبات گروه‌ها و احزاب سیاسی برای تشکیل دولت رو به فزونی گذاشته بود و به نظر می‌رسید که لبنان بیش از این تاب تحمل وضعیت نابسامان و بی‌ثبات بی‌دولتی را نداشته باشد. با این حال کابینه پیشنهادی وی سر و صدای بسیاری به راه انداخت و نه تنها از بحران‌های حاکم بر این کشور کوچک خاورمیانه نکاست بلکه آنها را به نحوی محسوس تشدید کرد. هر چند که بعد از مدت‌ها کشمکش گروه‌هاى مختلف لبنانى بر سر ترکیب کابینه‌اى متشکل از 30 وزیر به شکل 15 وزیر براى اکثریت، 10 وزیر براى اپوزیسیون و 5 وزیر براى رئیس‌جمهور به توافق رسیده بودند، اما حریری عملا این فرمول را بی‌اثر کرد، چرا که وی باید در قالب این فرمول وزرای اپوزیسیون را با مشورت و صلاحدید خود آنها و نه با نظر شخص خویش انتخاب می‌کرد. در این میان بیشترین اختلاف با حزب‌الله و جریان آزاد ملی به رهبری میشل عون وجود داشت. در آخرین مرحله که تعیین سهمیه میشل‌عون بود بعد از مدت‌ها دوطرف نتوانستند به توافق برسند و سعد حریرى ترجیح داد بدون کسب موافقت جریان ملى آزاد به رهبرى میشل عون و دیگر گروه‌هاى اپوزیسیون، کابینه پیشنهادى خود را تقدیم رئیس‌جمهورى کند. پیش از این میشل‌عون از سعد حریری درخواست کرده بود که چند وزارتخانه مهم و استراتژیک را به جریان آزاد ملی اختصاص دهد و جبران باسیل، داماد میشل عون را نیز بر صدر وزارتخانه ارتباطات بگمارد. این 2 خواسته، درخواست‌هایی بودند که میشل‌عون درباره آنها حاضر به کوتاه آمدن نبود و حریری نیز عزمی جدی برای نپذیرفتن این درخواست‌ها داشت و در آخر نیز فهرست ارائه شده توسط حریری به میشل سلیمان، فهرستی بود که هیچ یک از مطالبات ژنرال میشل‌عون در آن منظور نشده بود. حریری بی‌تجربه، برخلاف پدرش که همواره سعی می‌کرد ملاحظات اپوزیسیون و دیگر گروه‌های لبنانی را در ترکیب کابینه اعمال کند، هیچ نظری از معارضان نخواسته بود و بی‌توجه به ملاحظات آنها کابینه را معرفی کرد. حریری پیش از آنکه خود را در قامت نخست وزیر لبنان ببیند که وظیفه‌اش تشکیل دولت وحدت ملی و حفظ انسجام داخلی است خویشتن را در هیبت رهبر جریان المستقبل و گروه 14 مارس می‌بیند که رسالتش حفظ منافع گروه و هم‌حزبی‌هایش است. از این رو ارائه این فهرست بدون مشورت با اپوزیسیون از جانب حریری چندان عجیب به نظر نمی‌رسد. از سوی دیگر آنچه موجبات تسهیل در ارائه چنین فهرستی به رئیس‌جمهور لبنان از جانب نخست وزیر مأمور را فراهم کرد، حمایت‌های وسیع خارجی از سعد حریری بود. حریری در حدود 70روزی که به رایزنی برای تشکیل کابینه لبنان مشغول بود، مکررا با عربستان سعودی بویژه شخص« خوجه»، سفیر سابق عربستان در لبنان در تماس بود. عبدالعزیز خوجه، وزیر اطلاع‌رسانی و فرهنگ عربستان و سفیر سابق این کشور در لبنان، از نفوذ بسیاری در این کشور کوچک خاورمیانه برخوردار است و توانایی بسیاری در تغییر معادلات حاکم بر لبنان دارد. حریری حتی در این مدت اندک 2بار شخصا و به منظور کسب تکلیف به عربستان سعودی سفر کرد که یکی از این سفرها حدود 2 روز پیش از معرفی اعضای کابینه بود و سعد حریری پس از بازگشت از این سفر و در شرایطی که کاملا به حمایت سعودی‌ها پشت‌گرم بود با حضور در کاخ بیت‌الدین کابینه پیشنهادی خود را به میشل سلیمان تقدیم کرد. در این مدت حدود 70 روز، سعد حریری، رهبر جریان المستقبل به جای اینکه وقت و زمان خود را به رایزنی با سران اپوزیسیون اختصاص دهد و بکوشد نظر آنها را در کابینه خود اعمال کند، با سفرای کشورهای خارجی در لبنان و در رأس آنها سفیر ایالات متحده به رایزنی می‌نشست. خانم میشل سایسون، سفیر آمریکا در لبنان که به تازگی جایگزین جفری فیلتمن، سفیر سابق آمریکا در لبنان شده است، از کسانی بود که بیشترین مشورت را در مسیر تشکیل کابینه به حریری جوان و بی‌تجربه ارائه کرد. از این رو و با توجه به اینکه سعد حریری نتوانسته بود رضایت دیگر گروه‌های لبنانی را در مسیر تشکیل کابینه جلب کند، پیشاپیش آشکار بود که میشل سلیمان، رئیس‌جمهور لبنان به این کابینه روی خوش نشان نخواهد داد. با تمام این احوال به نظر می‌رسد استعفای سعد حریری سناریویی از پیش تعیین شده بود و پیش از آن تمام بسترسازی‌ها به منظور رسیدن به این نقطه انجام شده بود. در حال حاضر سعد حریری مطمئن است از آنجا که اکثریت را در پارلمان در اختیار دارد بار دیگر از جانب رئیس‌جمهور مأمور تشکیل کابینه خواهد شد و در این مدت احتمالا از فرصتی به مراتب بیش از قبل برای تشکیل کابینه بهره خواهد برد. با این وجود تکروی‌های سعد حریری اگر کماکان استمرار پیدا کند، می‌تواند لبنان را وارد بحرانی عظیم کند. در کشوری که به سبب برخورداری از گروه‌ها و قومیت‌های متعدد و ساختار موزائیکی منحصربه‌فردش شهره خاص و عام است، هیچگونه ترکیبی جز دولت وحدت ملی نمی‌تواند راهگشا باشد؛ الگویی که اگر اندکی کم و زیاد شود می‌تواند عروس خاورمیانه را تا مرز انفجار پیش ببرد.
تأملی در تحولات لبنان بیروت در آستانه انفجار
به همان اندازه که معرفی کابینه لبنان از سوی سعد حریری غیر منتظره و ناگهانی بود، استعفای وی و انصرافش از تشکیل کابینه امری محتمل و قابل پیش بینی بود. حریری در شرایطی پس از گذشت بیش از 70 روز فهرست اسامی کابینه خود را تقدیم رئیس‌جمهور این کشور کرد که مطالبات گروه‌ها و احزاب سیاسی برای تشکیل دولت رو به فزونی گذاشته بود و به نظر می‌رسید که لبنان بیش از این تاب تحمل وضعیت نابسامان و بی‌ثبات بی‌دولتی را نداشته باشد. با این حال کابینه پیشنهادی وی سر و صدای بسیاری به راه انداخت و نه تنها از بحران‌های حاکم بر این کشور کوچک خاورمیانه نکاست بلکه آنها را به نحوی محسوس تشدید کرد. هر چند که بعد از مدت‌ها کشمکش گروه‌هاى مختلف لبنانى بر سر ترکیب کابینه‌اى متشکل از 30 وزیر به شکل 15 وزیر براى اکثریت، 10 وزیر براى اپوزیسیون و 5 وزیر براى رئیس‌جمهور به توافق رسیده بودند، اما حریری عملا این فرمول را بی‌اثر کرد، چرا که وی باید در قالب این فرمول وزرای اپوزیسیون را با مشورت و صلاحدید خود آنها و نه با نظر شخص خویش انتخاب می‌کرد. در این میان بیشترین اختلاف با حزب‌الله و جریان آزاد ملی به رهبری میشل عون وجود داشت. در آخرین مرحله که تعیین سهمیه میشل‌عون بود بعد از مدت‌ها دوطرف نتوانستند به توافق برسند و سعد حریرى ترجیح داد بدون کسب موافقت جریان ملى آزاد به رهبرى میشل عون و دیگر گروه‌هاى اپوزیسیون، کابینه پیشنهادى خود را تقدیم رئیس‌جمهورى کند. پیش از این میشل‌عون از سعد حریری درخواست کرده بود که چند وزارتخانه مهم و استراتژیک را به جریان آزاد ملی اختصاص دهد و جبران باسیل، داماد میشل عون را نیز بر صدر وزارتخانه ارتباطات بگمارد. این 2 خواسته، درخواست‌هایی بودند که میشل‌عون درباره آنها حاضر به کوتاه آمدن نبود و حریری نیز عزمی جدی برای نپذیرفتن این درخواست‌ها داشت و در آخر نیز فهرست ارائه شده توسط حریری به میشل سلیمان، فهرستی بود که هیچ یک از مطالبات ژنرال میشل‌عون در آن منظور نشده بود. حریری بی‌تجربه، برخلاف پدرش که همواره سعی می‌کرد ملاحظات اپوزیسیون و دیگر گروه‌های لبنانی را در ترکیب کابینه اعمال کند، هیچ نظری از معارضان نخواسته بود و بی‌توجه به ملاحظات آنها کابینه را معرفی کرد. حریری پیش از آنکه خود را در قامت نخست وزیر لبنان ببیند که وظیفه‌اش تشکیل دولت وحدت ملی و حفظ انسجام داخلی است خویشتن را در هیبت رهبر جریان المستقبل و گروه 14 مارس می‌بیند که رسالتش حفظ منافع گروه و هم‌حزبی‌هایش است. از این رو ارائه این فهرست بدون مشورت با اپوزیسیون از جانب حریری چندان عجیب به نظر نمی‌رسد. از سوی دیگر آنچه موجبات تسهیل در ارائه چنین فهرستی به رئیس‌جمهور لبنان از جانب نخست وزیر مأمور را فراهم کرد، حمایت‌های وسیع خارجی از سعد حریری بود. حریری در حدود 70روزی که به رایزنی برای تشکیل کابینه لبنان مشغول بود، مکررا با عربستان سعودی بویژه شخص« خوجه»، سفیر سابق عربستان در لبنان در تماس بود. عبدالعزیز خوجه، وزیر اطلاع‌رسانی و فرهنگ عربستان و سفیر سابق این کشور در لبنان، از نفوذ بسیاری در این کشور کوچک خاورمیانه برخوردار است و توانایی بسیاری در تغییر معادلات حاکم بر لبنان دارد. حریری حتی در این مدت اندک 2بار شخصا و به منظور کسب تکلیف به عربستان سعودی سفر کرد که یکی از این سفرها حدود 2 روز پیش از معرفی اعضای کابینه بود و سعد حریری پس از بازگشت از این سفر و در شرایطی که کاملا به حمایت سعودی‌ها پشت‌گرم بود با حضور در کاخ بیت‌الدین کابینه پیشنهادی خود را به میشل سلیمان تقدیم کرد. در این مدت حدود 70 روز، سعد حریری، رهبر جریان المستقبل به جای اینکه وقت و زمان خود را به رایزنی با سران اپوزیسیون اختصاص دهد و بکوشد نظر آنها را در کابینه خود اعمال کند، با سفرای کشورهای خارجی در لبنان و در رأس آنها سفیر ایالات متحده به رایزنی می‌نشست. خانم میشل سایسون، سفیر آمریکا در لبنان که به تازگی جایگزین جفری فیلتمن، سفیر سابق آمریکا در لبنان شده است، از کسانی بود که بیشترین مشورت را در مسیر تشکیل کابینه به حریری جوان و بی‌تجربه ارائه کرد. از این رو و با توجه به اینکه سعد حریری نتوانسته بود رضایت دیگر گروه‌های لبنانی را در مسیر تشکیل کابینه جلب کند، پیشاپیش آشکار بود که میشل سلیمان، رئیس‌جمهور لبنان به این کابینه روی خوش نشان نخواهد داد. با تمام این احوال به نظر می‌رسد استعفای سعد حریری سناریویی از پیش تعیین شده بود و پیش از آن تمام بسترسازی‌ها به منظور رسیدن به این نقطه انجام شده بود. در حال حاضر سعد حریری مطمئن است از آنجا که اکثریت را در پارلمان در اختیار دارد بار دیگر از جانب رئیس‌جمهور مأمور تشکیل کابینه خواهد شد و در این مدت احتمالا از فرصتی به مراتب بیش از قبل برای تشکیل کابینه بهره خواهد برد. با این وجود تکروی‌های سعد حریری اگر کماکان استمرار پیدا کند، می‌تواند لبنان را وارد بحرانی عظیم کند. در کشوری که به سبب برخورداری از گروه‌ها و قومیت‌های متعدد و ساختار موزائیکی منحصربه‌فردش شهره خاص و عام است، هیچگونه ترکیبی جز دولت وحدت ملی نمی‌تواند راهگشا باشد؛ الگویی که اگر اندکی کم و زیاد شود می‌تواند عروس خاورمیانه را تا مرز انفجار پیش ببرد.
ارسال نظر
پربیننده