در کشور ما حدود 26 روز تعطیل رسمی اعلام شده که علاوه بر تعطیلی هفتگی که یک روز است، کل تعطیلات سالانه به 75 روز می‌رسد. این در حالی است که در کشورهای اروپایی و آمریکا حاصل جمع تعطیلات رسمی و آخر هفته به بیش از 110 روز می‌رسد، چرا که در این کشورها مردم از 2 روز تعطیلی آخر هفته استفاده می‌کنند. این همان جای خالی است که در محاسبه میزان تعطیلات ما در مقایسه با دیگر کشورها نادیده گرفته می‌شود. همین بی‌توجهی در محاسبه تعطیلات موجب شده طرح تعطیلی بیش از یک روز عید فطر، عید یک ماه روزه‌داری و بندگی، با موضع‌گیری‌های جدی مواجه شود.
انواع تعطیلات
تعطیلات رسمی از نظر منشأ به 4 گروه ملی، حکومتی، جهانی و مذهبی قابل تقسیم هستند. تعطیلات ملی
بر اساس گزینه‌های تاریخی – فرهنگی انتخاب می‌شود، به همین علت کشورهایی که قدمت تاریخی بیشتری دارند از این نوع تعطیلات هم بیشتر بهره‌مند می‌شوند. چین، ژاپن، ایتالیا و ایران بیش از دیگران تعطیلات ملی دارند.
تعطیلات مذهبی در کشورهای مذهبی فزون‌تر است. سوئد، نروژ، دانمارک، پرو و ایران بیشترین تعطیلات مذهبی را به خود اختصاص داده‌اند. تعطیلات حکومتی ارتباط نزدیکی با روش‌های حکومتی دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد کشورهایی که انقلاب‌های متعددی در آنها رخ داده است یا به تازگی حکومت و رژیم سیاسی جدید در آنها مستقر شده، تعطیلات حکومتی بیشتری دارند. پورتوریکو، کنگو، کوبا، شیلی و کلمبیا جزو کشورهایی هستند که بیشترین تعطیلات حکومتی را دارند.
تعطیلات جهانی بخشی از تعطیلات هستند که به یک مناسبت بین‌المللی انجام می‌شود و از نظر تعداد، اهمیت
3 گروه قبلی را ندارند. روز جهانی کارگر جزو این گروه است که البته در کشور ما جزو روزهای تعطیل قرار ندارد. از نظر تعداد روزهای تعطیل، تعطیلات مذهبی جایگاه نخست را در کشور ما از آن خود کرده است. تعطیلات مذهبی 15 روز از 26 روز تعطیل رسمی کشور ما را به خود اختصاص داده است در حالی که متوسط تعطیلات مذهبی در کشورهای دیگر معادل 26/3 روز در سال است. در 75 سال گذشته همواره تعطیلات مذهبی بیشترین سهم را در مجموع تعطیلات رسمی کشورمان از آن خود کرده و معمولا این سهم بین 50 تا 60 درصد کل تعطیلات رسمی کشور بوده است. تعطیلات حکومتی در ایران نیز 5 روز است، در صورتی که متوسط جهانی این گروه از تعطیلات 69/3 روز است. از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در ایران زمان زیادی نمی‌گذرد و جای تعجب ندارد که تعطیلات رسمی حکومتی در ایران نسبت به دیگر کشورها بیشتر است.
تعطیلات ملی
طبیعی است کشوری با قدمت تاریخی و تمدن کهن به غیر از تعطیلات حکومتی و مذهبی از تعطیلات ملی هم برخوردار باشد. در تحقیقی که توسط مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی انجام شده، تعداد تعطیلات ملی در ایران 5 روز محاسبه شده که کمی نسبت به متوسط جهانی آن که 17/5 روز است کمتر است، یعنی این نوع تعطیلی حدود 20 درصد تعطیلات رسمی را به خود اختصاص داده و در نهایت تعطیلات حکومتی که از نظر تعداد تقریبا معادل تعطیلات ملی است نیز حدود 20 درصد مابقی تعطیلات رسمی را به خود اختصاص داده‌اند، بنابراین در کشور ما 3 نوع تعطیلات وجود دارد و از تعطیلات جهانی خبری نیست.
تعطیلات غیررسمی
اسفند سال 1384 بود که مرکز پژوهش‌های مجلس طرحی را در پی درخواست یکی از نمایندگان عضو کمیسیون فرهنگی مجلس برای ساماندهی میزان تعطیلات رسمی کشور ارائه داد که با مخالفت دولت مواجه شد. از طرف دیگر برخی نمایندگان سابق مثل ابراهیم کارخانه‌ای، نماینده دوره هفتم مجلس شورای اسلامی معتقد است، مجموع تعطیلات آخر هفته و تعطیلات رسمی کشور ما در مقایسه با دیگر کشورها که 2 روز تعطیلات آخر هفته دارند، زیاد نیست و افزایش یک یا 2 روز به تعطیلی عید فطر خللی در برنامه‌ریزی‌های کشور ایجاد نمی‌کند. وی
در این باره می‌گوید:« چیزی که بیشتر از تعطیلات رسمی زیان‌آور است، تعطیلات غیررسمی است که به واسطه تعطیلات نوروز با آن مواجه می‌شویم. تعطیلات رسمی نوروز 4 روز است اما كشور 20 روز متاثر از نوروز است و عملا از 20 اسفند تا 20 فروردین کشور در وضعیت خاصی از تعطیلات قرار می‌گيرد؛ نه تصمیم مهمی گرفته می‌شود، نه پاسخگویی صورت می‌گیرد و نه اقدام موثری انجام می‌شود و تمام فعالیت‌ها در جهت مواجهه با آن تعطیلات شکل می‌گیرد». او در ادامه می‌افزاید:
«تعطیلات غیررسمی مشکلی است که مختص به دولت نهم و دهم نیست و دولت‌های قبلی نیز با آن مواجه بوده‌اند و متاسفانه در طرح ساماندهی تعطیلات کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. افزودن یک یا 2 روز به تعطیلی عید فطر مشکلی در برنامه‌ریزی کشور ایجاد نمی‌کند. با طرح موضوع کاهش یا ساماندهی تعطیلات نوروزی، این امر مقابله با فرهنگ ایرانی و باستانی تعبیر می‌شود به همین علت طرح‌هایی که در زمینه کاهش تعطیلات ارائه شده بر تعطیلات مذهبی متمرکز شده است».
کار مفید
بسیاری از هواداران کاهش تعطیلات معتقد هستند تعطیلات رسمی و غیررسمی و پیش‌بینی شده و پیش‌بینی نشده خسارات فراوانی بر اقتصاد کشور وارد می‌کند. از طرفی عده‌اي از مردم زمان کار مفید در ایران را پایین‌ترین زمان ممکن نسبت با دیگر کشورها می‌دانند. در تحقیقي که توسط شرکت تحقیقاتی«مرکر» اروپا انجام گرفته است، میزان تعطیلات، میزان کار روزانه، نرخ بیکاری، تولید ناخالص ملی و رتبه رقابت جهانی کشورها مقایسه شده و از افزایش بهره‌وری در استفاده از تعطیلات متعادل خبر می‌دهد و می‌نویسد:« تعداد روزهای تعطیل در کشورهای اروپایی به طور میانگین 4/34 روز اعلام شده است که در مقایسه با
25 روز در ایالات متحده بالاتر است. کارکنان در لیتوانی با 41 روز تعطیلی بالاترین تعداد روز تعطیل را دارند و فرانسه و فنلاند در رتبه دوم با 40 روز تعطیلی هستند. بررسی آمار کشورهایی از جمله بلژیک، هلند و لوکزامبورگ در تولید ناخالص داخلی نشان می‌دهد که بازدهی کاری این کشورها نسبت به آمریکا فراتر رفته است؛ با اینکه این کشورها با
28 و 30 روز، تعطیلی بیشتری نسبت به آمریکا داشته ولي طبق محاسبات تقریبا 2 درصد بازدهی بالاتری دارند. در واقع می‌توان این نتیجه را برداشت کرد که تعداد روزهای تعطیل متعادل و مناسب می‌تواند به مراتب به بهره‌وری بالای کشورها کمک کند و آمریکا با اینکه در تکنولوژی و حجم تولیدات در رتبه نخست قرار دارد باز هم با بیکاری 4/9 درصدی و عدم نشاط در بین مردم خود مواجه است». اما این مشکل در کشور ما چهره دیگری به خود می‌گیرد و آن پایین بودن بهره‌وري کاری است و باید صنوف مختلف و دولت براي افزایش میزان بهره‌وری کارکنان خود چاره‌ای بیندیشند تا کارشناسان همیشه تعطیلات را نشانه نروند.
عید فطر نیمه‌تعطیل
عید فطر یکی از 4 عید اسلامی است که در همه کشورهای اسلامی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. مثلا در اردن براي عید فطر 5 روز، در ترکیه 9 روز و در مالزی 3 روز تعطیل رسمی برقرار است. البته در مالزی علاوه بر این 3روز، 7 روز تعطیلی غیررسمی وجود دارد و در این روزها بانک‌ها و مراکز اقتصادی مهم تعطیل نیست. کشور ما کوتاه‌ترین تعطیلات عید سعید فطر را در میان کشورهای مسلمان دارد. البته در سال 1385 تعطیلی 3 روزه عید فطر را تجربه کردیم اما منتقدان دولت با غیرکارشناسی خواندن آن موجب شدند که دیگر ما چنین تجربه‌ای نداشته باشیم. خیلی‌ها وارد شدن آسیب اقتصادی به کشور را دلیل انتقاد خود به تعطیلات 3 روزه عید فطر آن سال خواندند. این در حالی بود که موافقان این تعطیلات معتقد بودند ادامه این روند می‌توانست ایرادهای احتمالی را در سال‌های بعد کاهش دهد. بعد از این تعطیلی 3 روزه،
80 نفر از نمایندگان مجلس طی نامه‌ای که مستقیما به ریاست جمهوری ارسال کردند، خواستار کاهش میزان تعطیلات شدند. یکی از اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس در این‌باره می‌گوید:« تعطیلات کشور ما زیاد است و باید کاهش پیدا کند. باید تلاش کنیم تا بهره‌وری را افزایش دهیم و یکی از راه‌های افزایش بهره‌وری، کاهش تعطیلات است. سال گذشته طرحی را نمایندگان مجلس ارائه دادند که تعطیلات عیدفطر 3 روز باشد که این موضوع با مخالفت کمیسیون اجتماعی مجلس مواجه شد. کمیسیون اجتماعی مجلس با تعطیلی 2 روزه عیدفطر آن هم به صورت مشروط موافق است». با توجه به اینکه در کشورهای اروپایی مردم 2 روز تعطیلات هفتگی دارند و عملا تعطیلی ما از اروپاییان 50 روز کمتر است، افزایش تعطیلی مذهبی فراملی‌ای مثل عید سعید فطر خللی به اقتصاد ما وارد نخواهد کرد. به یاد آوریم روزهای سی‌ام ماه رمضانی را که در ظهر آن عید فطر اعلام می‌شود و عملا ایرانی‌ها عیدی ندارند. متاسفانه کشور در چنین سال‌هایی شاهد بی‌نظمی فراوانی بوده که خسارات فراوانی اعم از اجتماعی و اقتصادی به کشور وارد کرده است. چه می‌شود اگر به طرح‌هایی مثل تعطیلی از 29 رمضان تا 2 شوال بیشتر توجه شود؟
اینها به معنی تایید تعطیلی‌های مکرر در جامعه نیست اما امتناع از توجه به بعد فرهنگی این ایام نمی‌تواند مشکل بهره‌وری 20 دقیقه‌ای کارمندان در روز را جبران کند. تعطيلات اروپايي‌ها بيشتر از ايران است
عید فطر چند روز تعطیل باشد؟
در کشور ما حدود 26 روز تعطیل رسمی اعلام شده که علاوه بر تعطیلی هفتگی که یک روز است، کل تعطیلات سالانه به 75 روز می‌رسد. این در حالی است که در کشورهای اروپایی و آمریکا حاصل جمع تعطیلات رسمی و آخر هفته به بیش از 110 روز می‌رسد، چرا که در این کشورها مردم از 2 روز تعطیلی آخر هفته استفاده می‌کنند. این همان جای خالی است که در محاسبه میزان تعطیلات ما در مقایسه با دیگر کشورها نادیده گرفته می‌شود. همین بی‌توجهی در محاسبه تعطیلات موجب شده طرح تعطیلی بیش از یک روز عید فطر، عید یک ماه روزه‌داری و بندگی، با موضع‌گیری‌های جدی مواجه شود.
انواع تعطیلات
تعطیلات رسمی از نظر منشأ به 4 گروه ملی، حکومتی، جهانی و مذهبی قابل تقسیم هستند. تعطیلات ملی
بر اساس گزینه‌های تاریخی – فرهنگی انتخاب می‌شود، به همین علت کشورهایی که قدمت تاریخی بیشتری دارند از این نوع تعطیلات هم بیشتر بهره‌مند می‌شوند. چین، ژاپن، ایتالیا و ایران بیش از دیگران تعطیلات ملی دارند.
تعطیلات مذهبی در کشورهای مذهبی فزون‌تر است. سوئد، نروژ، دانمارک، پرو و ایران بیشترین تعطیلات مذهبی را به خود اختصاص داده‌اند. تعطیلات حکومتی ارتباط نزدیکی با روش‌های حکومتی دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد کشورهایی که انقلاب‌های متعددی در آنها رخ داده است یا به تازگی حکومت و رژیم سیاسی جدید در آنها مستقر شده، تعطیلات حکومتی بیشتری دارند. پورتوریکو، کنگو، کوبا، شیلی و کلمبیا جزو کشورهایی هستند که بیشترین تعطیلات حکومتی را دارند.
تعطیلات جهانی بخشی از تعطیلات هستند که به یک مناسبت بین‌المللی انجام می‌شود و از نظر تعداد، اهمیت
3 گروه قبلی را ندارند. روز جهانی کارگر جزو این گروه است که البته در کشور ما جزو روزهای تعطیل قرار ندارد. از نظر تعداد روزهای تعطیل، تعطیلات مذهبی جایگاه نخست را در کشور ما از آن خود کرده است. تعطیلات مذهبی 15 روز از 26 روز تعطیل رسمی کشور ما را به خود اختصاص داده است در حالی که متوسط تعطیلات مذهبی در کشورهای دیگر معادل 26/3 روز در سال است. در 75 سال گذشته همواره تعطیلات مذهبی بیشترین سهم را در مجموع تعطیلات رسمی کشورمان از آن خود کرده و معمولا این سهم بین 50 تا 60 درصد کل تعطیلات رسمی کشور بوده است. تعطیلات حکومتی در ایران نیز 5 روز است، در صورتی که متوسط جهانی این گروه از تعطیلات 69/3 روز است. از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در ایران زمان زیادی نمی‌گذرد و جای تعجب ندارد که تعطیلات رسمی حکومتی در ایران نسبت به دیگر کشورها بیشتر است.
تعطیلات ملی
طبیعی است کشوری با قدمت تاریخی و تمدن کهن به غیر از تعطیلات حکومتی و مذهبی از تعطیلات ملی هم برخوردار باشد. در تحقیقی که توسط مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی انجام شده، تعداد تعطیلات ملی در ایران 5 روز محاسبه شده که کمی نسبت به متوسط جهانی آن که 17/5 روز است کمتر است، یعنی این نوع تعطیلی حدود 20 درصد تعطیلات رسمی را به خود اختصاص داده و در نهایت تعطیلات حکومتی که از نظر تعداد تقریبا معادل تعطیلات ملی است نیز حدود 20 درصد مابقی تعطیلات رسمی را به خود اختصاص داده‌اند، بنابراین در کشور ما 3 نوع تعطیلات وجود دارد و از تعطیلات جهانی خبری نیست.
تعطیلات غیررسمی
اسفند سال 1384 بود که مرکز پژوهش‌های مجلس طرحی را در پی درخواست یکی از نمایندگان عضو کمیسیون فرهنگی مجلس برای ساماندهی میزان تعطیلات رسمی کشور ارائه داد که با مخالفت دولت مواجه شد. از طرف دیگر برخی نمایندگان سابق مثل ابراهیم کارخانه‌ای، نماینده دوره هفتم مجلس شورای اسلامی معتقد است، مجموع تعطیلات آخر هفته و تعطیلات رسمی کشور ما در مقایسه با دیگر کشورها که 2 روز تعطیلات آخر هفته دارند، زیاد نیست و افزایش یک یا 2 روز به تعطیلی عید فطر خللی در برنامه‌ریزی‌های کشور ایجاد نمی‌کند. وی
در این باره می‌گوید:« چیزی که بیشتر از تعطیلات رسمی زیان‌آور است، تعطیلات غیررسمی است که به واسطه تعطیلات نوروز با آن مواجه می‌شویم. تعطیلات رسمی نوروز 4 روز است اما كشور 20 روز متاثر از نوروز است و عملا از 20 اسفند تا 20 فروردین کشور در وضعیت خاصی از تعطیلات قرار می‌گيرد؛ نه تصمیم مهمی گرفته می‌شود، نه پاسخگویی صورت می‌گیرد و نه اقدام موثری انجام می‌شود و تمام فعالیت‌ها در جهت مواجهه با آن تعطیلات شکل می‌گیرد». او در ادامه می‌افزاید:
«تعطیلات غیررسمی مشکلی است که مختص به دولت نهم و دهم نیست و دولت‌های قبلی نیز با آن مواجه بوده‌اند و متاسفانه در طرح ساماندهی تعطیلات کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد. افزودن یک یا 2 روز به تعطیلی عید فطر مشکلی در برنامه‌ریزی کشور ایجاد نمی‌کند. با طرح موضوع کاهش یا ساماندهی تعطیلات نوروزی، این امر مقابله با فرهنگ ایرانی و باستانی تعبیر می‌شود به همین علت طرح‌هایی که در زمینه کاهش تعطیلات ارائه شده بر تعطیلات مذهبی متمرکز شده است».
کار مفید
بسیاری از هواداران کاهش تعطیلات معتقد هستند تعطیلات رسمی و غیررسمی و پیش‌بینی شده و پیش‌بینی نشده خسارات فراوانی بر اقتصاد کشور وارد می‌کند. از طرفی عده‌اي از مردم زمان کار مفید در ایران را پایین‌ترین زمان ممکن نسبت با دیگر کشورها می‌دانند. در تحقیقي که توسط شرکت تحقیقاتی«مرکر» اروپا انجام گرفته است، میزان تعطیلات، میزان کار روزانه، نرخ بیکاری، تولید ناخالص ملی و رتبه رقابت جهانی کشورها مقایسه شده و از افزایش بهره‌وری در استفاده از تعطیلات متعادل خبر می‌دهد و می‌نویسد:« تعداد روزهای تعطیل در کشورهای اروپایی به طور میانگین 4/34 روز اعلام شده است که در مقایسه با
25 روز در ایالات متحده بالاتر است. کارکنان در لیتوانی با 41 روز تعطیلی بالاترین تعداد روز تعطیل را دارند و فرانسه و فنلاند در رتبه دوم با 40 روز تعطیلی هستند. بررسی آمار کشورهایی از جمله بلژیک، هلند و لوکزامبورگ در تولید ناخالص داخلی نشان می‌دهد که بازدهی کاری این کشورها نسبت به آمریکا فراتر رفته است؛ با اینکه این کشورها با
28 و 30 روز، تعطیلی بیشتری نسبت به آمریکا داشته ولي طبق محاسبات تقریبا 2 درصد بازدهی بالاتری دارند. در واقع می‌توان این نتیجه را برداشت کرد که تعداد روزهای تعطیل متعادل و مناسب می‌تواند به مراتب به بهره‌وری بالای کشورها کمک کند و آمریکا با اینکه در تکنولوژی و حجم تولیدات در رتبه نخست قرار دارد باز هم با بیکاری 4/9 درصدی و عدم نشاط در بین مردم خود مواجه است». اما این مشکل در کشور ما چهره دیگری به خود می‌گیرد و آن پایین بودن بهره‌وري کاری است و باید صنوف مختلف و دولت براي افزایش میزان بهره‌وری کارکنان خود چاره‌ای بیندیشند تا کارشناسان همیشه تعطیلات را نشانه نروند.
عید فطر نیمه‌تعطیل
عید فطر یکی از 4 عید اسلامی است که در همه کشورهای اسلامی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. مثلا در اردن براي عید فطر 5 روز، در ترکیه 9 روز و در مالزی 3 روز تعطیل رسمی برقرار است. البته در مالزی علاوه بر این 3روز، 7 روز تعطیلی غیررسمی وجود دارد و در این روزها بانک‌ها و مراکز اقتصادی مهم تعطیل نیست. کشور ما کوتاه‌ترین تعطیلات عید سعید فطر را در میان کشورهای مسلمان دارد. البته در سال 1385 تعطیلی 3 روزه عید فطر را تجربه کردیم اما منتقدان دولت با غیرکارشناسی خواندن آن موجب شدند که دیگر ما چنین تجربه‌ای نداشته باشیم. خیلی‌ها وارد شدن آسیب اقتصادی به کشور را دلیل انتقاد خود به تعطیلات 3 روزه عید فطر آن سال خواندند. این در حالی بود که موافقان این تعطیلات معتقد بودند ادامه این روند می‌توانست ایرادهای احتمالی را در سال‌های بعد کاهش دهد. بعد از این تعطیلی 3 روزه،
80 نفر از نمایندگان مجلس طی نامه‌ای که مستقیما به ریاست جمهوری ارسال کردند، خواستار کاهش میزان تعطیلات شدند. یکی از اعضای کمیسیون اجتماعی مجلس در این‌باره می‌گوید:« تعطیلات کشور ما زیاد است و باید کاهش پیدا کند. باید تلاش کنیم تا بهره‌وری را افزایش دهیم و یکی از راه‌های افزایش بهره‌وری، کاهش تعطیلات است. سال گذشته طرحی را نمایندگان مجلس ارائه دادند که تعطیلات عیدفطر 3 روز باشد که این موضوع با مخالفت کمیسیون اجتماعی مجلس مواجه شد. کمیسیون اجتماعی مجلس با تعطیلی 2 روزه عیدفطر آن هم به صورت مشروط موافق است». با توجه به اینکه در کشورهای اروپایی مردم 2 روز تعطیلات هفتگی دارند و عملا تعطیلی ما از اروپاییان 50 روز کمتر است، افزایش تعطیلی مذهبی فراملی‌ای مثل عید سعید فطر خللی به اقتصاد ما وارد نخواهد کرد. به یاد آوریم روزهای سی‌ام ماه رمضانی را که در ظهر آن عید فطر اعلام می‌شود و عملا ایرانی‌ها عیدی ندارند. متاسفانه کشور در چنین سال‌هایی شاهد بی‌نظمی فراوانی بوده که خسارات فراوانی اعم از اجتماعی و اقتصادی به کشور وارد کرده است. چه می‌شود اگر به طرح‌هایی مثل تعطیلی از 29 رمضان تا 2 شوال بیشتر توجه شود؟
اینها به معنی تایید تعطیلی‌های مکرر در جامعه نیست اما امتناع از توجه به بعد فرهنگی این ایام نمی‌تواند مشکل بهره‌وری 20 دقیقه‌ای کارمندان در روز را جبران کند. ارسال نظر
پربیننده