حدود 152 هزار میلیارد تومان از اعتبارات کشور در امور مربوط به سلامت هزینه می‌شود. این اعتبارات نسبت به سال جاری با افزایش زیادی همراه بوده و بیشتر از سایر امور رشد داشته است. بررسی لایحه بودجه نشان می‌دهد از این رقم حدود 74 هزار میلیارد تومان از محل منابع عمومی و حدود 28 هزار میلیارد تومان از محل یارانه‌ها تامین می‌شود. از طرف دیگر حدود 107 هزار میلیارد تومان از این بودجه در دانشگاه‌های علوم پزشکی هزینه می‌شود که از هر گونه حسابرسی معاف هستند!
در جدول 6 ماده واحده لایحه بودجه سال 1400، میزان بودجه عمومی مربوط به امور سلامت با افزایش 58 درصدی به رقم 111 هزار میلیارد تومان رسیده است. این در حالی است که کل هزینه‌های کشور از رقم 436 هزار میلیارد تومان با 46 درصد افزایش به رقم 637 هزار میلیارد تومان رسیده است. در واقع بخش بزرگی از این افزایش مربوط به افزایش هزینه‌های امور سلامت است.
* اعتبارات سلامت بیشتر از 19 برابر بودجه امور مسکن و عمران شهری و روستایی
همان‌طور که گفته شد بودجه سلامت 111 هزار میلیارد تومان از کل هزینه 637 هزار میلیاردی بودجه جاری در لایحه ۱۴۰۰ کشور را شامل می‌شود. از طرف دیگر دانشگاه‌های علوم پزشکی حدود 39 هزار میلیارد تومان از محل ارائه خدمات بهداشتی و درمانی، درآمد اختصاصی دارند. همچنین حدود 18 هزار میلیارد تومان از اعتبارات مربوط به امور آموزش و پژوهش به دانشگاه‌های علوم پزشکی تعلق می‌گیرد. به این ترتیب مجموع اعتبارات حوزه سلامت به رقم 152 هزار میلیارد تومان می‌رسد.
به عبارت دیگر اعتبارات تخصیص یافته به امور سلامت 30 هزار میلیارد تومان بیشتر از بودجه 120 هزار میلیاردی امور امنیتی و دفاعی، برابر با کل بودجه مربوط به امور آموزش و پژوهش و بیش از 19 برابر اعتبارات امور مسکن است.
* افزایش جدی منابع عمومی در اعتبارات سلامت
در لایحه بودجه سال آینده از رقم 152 هزار میلیارد تومان اعتبارات مربوط به سلامت حدود 74 هزار میلیارد تومان از طریق منابع عمومی بودجه تامین می‌شود؛ رقمی که سال گذشته 28 هزار و 800 میلیارد تومان بود. این یعنی تامین هزینه‌های سلامت از طریق منابع عمومی بیش از 5/2 برابر شده است.
همچنین بودجه اختصاصی اعتبارات حوزه سلامت که امسال حدود 47 هزار میلیارد تومان بود، با افزایش بسیار ناچیز به رقم 54 هزار میلیارد رسیده است. حال نکته این است: اگر تعداد بیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان‌ها بیشتر شده است، پس چرا درآمدهای اختصاصی دولت ثابت مانده و اگر تعداد بیماران افزایش نداشته، پس چرا بودجه نظام سلامت از محل منابع عمومی بیش از 5/2برابر شده است.
* افزایش 78 درصدی اعتبارات فصل بهداشت در بودجه
به طور کلی اعتبارات مربوط به امور سلامت در ۳ فصل عمده درمان، بهداشت و تحقیق و توسعه در امور سلامت هزینه می‌شود. بیشترین سهم مربوط به امور درمان با رقم حدود 83 هزار میلیارد تومان است که سهم حدود 6/74 درصدی در امور سلامت دارد. این فصل در قانون بودجه سال 99 حدود 54 هزار میلیارد تومان اعتبار داشت، بنابراین در لایحه بودجه ۱۴۰۰ با افزایش 53 درصدی نسبت به سال گذشته همراه بوده است.
همچنین فصل بهداشت که در قانون بودجه سال 99، حدود 15 هزار میلیارد تومان اعتبارات داشت، در لایحه بودجه سال آینده با افزایش 78 درصدی به رقم 27 هزار میلیارد تومان رسیده است. در همین رابطه اعتبارات فصل تحقیق و توسعه در امور سلامت، کمترین سهم افزایش را داشته و با افزایش 29درصدی به رقم 796 میلیارد تومان رسیده است.
* بیش از 70 درصد بودجه سلامت در اتاق تاریک دانشگاه‌های علوم پزشکی
بررسی لایحه بودجه 1400 نشان می‌دهد بیش از 107 هزار میلیارد تومان و به عبارتی بیش از 70 درصد اعتبارات امور سلامت در دانشگاه‌های علوم پزشکی هزینه می‌شود. این موضوع در حالی است که دانشگاه‌های علوم پزشکی شامل ماده یک قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور می‌شوند و از این اعتبارات هیچ حسابرسی نمی‌شود.
بر اساس این ماده، دانشگاهها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستانها و پارک‌های علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط هستند، بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی بویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیأت امنا که حسب مورد به تأیید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و درباره فرهنگستانها به تأیید رئیس‌جمهور و درباره دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلح به تأیید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می‌رسد، عمل می‌کنند.
این قانون در دانشگاه‌های وزارت علوم با توجه به حجم محدود منابع تا حدودی منطقی به نظر می‌رسد اما در دانشگاه‌های علوم پزشکی که امر درمان و بیمارستان‌ها را نیز شامل می‌شوند و گردش مالی بسیار بالایی دارند، بسیار غیرمنطقی است. از طرف دیگر مطابق تبصره یک این ماده، اعتبارات اختصاص یافته از منابع عمومی دولت به این مراکز و مؤسسات، کمک تلقی و بعد از پرداخت، به هزینه قطعی منظور می‌شود و بر اساس بودجه تفصیلی مصوب هیأت امنا و با مسؤولیت آنها قابل هزینه است. بنابراین رقم 107 هزار میلیارد تومانی اعتبارات دانشگاه‌های علوم پزشکی بدون هیچ حسابرسی و نظارتی مصرف می‌شود و حتی اعتبارات 69 هزار میلیارد تومانی که از محل منابع عمومی بودجه دولت به این دانشگاهها پرداخت می‌شود هم به عنوان کمک تلقی شده و صرفا با توجه به مصوبات هیات امنا قابل هزینه است.
در نهایت با توجه به نکات گفته‌شده، اولا نیاز است افزایش جدی هزینه‌های سلامت مورد بازنگری قرار گیرد و در ثانی، امور بهداشت و درمانی دانشگاه‌های علوم پزشکی از ذیل ماده یک احکام دائمی خارج شده و توسط نهادهای نظارتی مورد حسابرسی قرار بگیرد.
