گروه اقتصادی: بازار سرمایه، روز گذشته هم شاهد نوسانات زیادی بود. تشکیل و از بین رفتن چندباره صفوف خرید و فروش در نمادهای بزرگ، وضعیت نوسانی بازار را به وضوح نشان داد و در پایان روز نیز، شاخص کل با 4 هزار و 512 واحد کاهش به یک میلیون و 419 هزار و 57 واحد رسید. شاخص کل هم‌وزن هم با هزار و 282 واحد کاهش به رقم 472 هزار و 141 واحد رسید.
پس از سقوط 800 هزار واحدی شاخص کل بازار سرمایه از اواخر مردادماه تا اواخر آبان‌ماه سال جاری، جو نااطمینانی سنگینی در بازار سرمایه بویژه میان سرمایه‌گذاران حقیقی ایجاد شد. در این میان زیان‌دهی صندوق پالایش یکم که دولت اقدام به فروش آن کرده بود، بی‌اعتمادی شدیدی را نسبت به تصمیمات و وعده‌های دولتمردان ایجاد کرده است. بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران به دولتمردان به جایی رسیده است که حتی وعده‌ها و اظهارات مثبت دولتمردان نسبت به بازار سرمایه هم با واکنش منفی بازار مواجه می‌شود. در این میان شورای عالی بورس و سایر بخش‌های مدیریتی بازار سرمایه در تلاشند با تصمیمات خود، اعتماد سرمایه‌گذاران را به این بازار بازگردانند. با این حال تعدد این تصمیمات و نوع مصوبات آن، کارکرد عکس پیدا کرده و به نزولی شدن بازار دامن می‌زند. نمونه این تصمیمات را می‌توان در تصمیم روز گذشته شورای عالی بورس مشاهده کرد.
روز گذشته و کمتر از یک ساعت پس از آغاز به کار بازار، مدیریت عملیات بازار شرکت بورس اوراق بهادار تهران با صدور اطلاعیه‌ای، ثبت سفارش فروش برای همه بازارگردانها را ممنوع کرد. متن کامل این پیام به این شرح است: «به اطلاع کلیه بازارگردانها می‌رساند، بازارگردان‌های محترم در روز جاری جهت انجام تعهدات بازارگردانی در کلیه نمادهای معاملاتی ملزم به ایفای تعهدات خود در ورود سفارش و انجام معامله در سمت فروش نمی‌باشند».
این پیام دقیقا زمانی ارسال شد که روند کلی بازار رو به نزول بود؛ به طوری که شاخص کل که در آغاز معاملات در نقطه یک میلیون و 423 هزار و 570 واحد بود تا لحظه ارسال این پیام با 15 هزار و 814 واحد افت به رقم یک میلیون و 407 هزار و 756 واحد رسید.
روند نزولی بازار سرمایه اما پس از صدور پیام مذکور معکوس شد و در نهایت شاخص کل با 4 هزار و 512 واحد کاهش نسبت به رقم اولیه در شروع زمان معاملات به رقم یک میلیون و 419 هزار و 57 واحد رسید. شاخص کل هم‌وزن هم با هزار و 282 واحد کاهش به رقم 472 هزار و 141 واحد رسید.
ممنوع شدن ثبت سفارش فروش برای بازارگردانها اما از آن جهت تعجب‌برانگیز شد که این اقدام با منطق اولیه بازارگردانی در تضاد است. گذشته از این، مجبور کردن بازارگردانها به فروش سهام، مصداق دخالت مستقیم در نوسانات بازار سرمایه است. این نوع دخالت در روند بازار سرمایه، شائبه دست داشتن مدیران بازار و دولتمردان در تحولات این بازار در راستای بیشینه‌سازی منافع خود را تقویت می‌کند. نکته دیگر در این باره، سرانجام تصمیم عجیب مدیریت عملیات بازار شرکت بورس اوراق بهادار تهران است. در صورت ممنوع شدن بازارگردانها از فروش سهام، امکان ثبت سفارش خرید برای بازارگردانها هم پس از چند ساعت از بین می‌رود. در واقع پس از مدتی که بازارگردانها صرفا به خرید سهام رو می‌آورند، به دلیل ممنوعیت ثبت سفارش فروش، نقدینگی لازم برای خرید را نخواهند داشت. بنابراین تصمیم شرکت بورس برای ممنوع شدن بازارگردانها از فروش سهام، قابل تداوم نخواهد بود. مصوبه مذکور این پیام را به سهامداران می‌دهد که بازار بزودی بشدت نزولی خواهد شد، چرا که پس از مدتی غیبت بازارگردانها در صفوف فروش سهام، این مصوبه لغو شده و بازار سهام با افت شدید در قیمت سهم‌ها مواجه می‌شود. در واقع شرکت بورس با این تصمیم، عملا نوسان‌گیری سهامداران حقوقی را نه تنها مجاز، بلکه اجباری کرده است.
البته باید این مساله را نیز در نظر گرفت که اکثر بازارگردانها دارای کدهای حقیقی نیز هستند و سهام زیادی هم در کدهای حقیقی موجود است و از طریق این کدهای حقیقی نیز می‌توانند بازار را هدایت کنند.
