تغذیه در فصل بازگشایی مدارس
امسال بازگشایی مدارس با حال و هوای دیگری همراه است. فرزندانمان پس از یک ماه روزهداری و اجرای فرمان الهی، اینبار برای اجرای فرمانی دیگر که همان کسب علم و دانش است رهسپار مدارس و دانشگاهها میشوند.همانطور که میدانیم تغذیه درست و مناسب با هر شغل و سنی میتواند ما را در سلامتی و رسیدن به اهدافمان یاری کند.ایران از نظر جمعیتی کشوری است جوان و به همین علت تغذیه نوجوانان و جوانان از اهمیت خاصی برخوردار است.
در طب سنتی (همانطور که قبلا اشاره شده است) وعدههای غذایی چاشت (صبحانه) و شام بوده است و ایرانیان پس از صرف صبحانه تا زمان شام به کار و فعالیت مشغول بودهاند و گاهی میانوعدههای کوچکی داشتهاند.در طب اسلامی نیز به نوعی همین روش اجرا میشده است. به این معنی که در ماه مبارک رمضان، وعده سحری (چاشت) و وعده افطاری (شام) بوده است و تنها میانوعدهها حذف می شوند و در فاصله بین چاشت و شام به بدن فرصت کافی داده میشود تا به پالایش سموم خود بپردازد و دستگاه گوارش کمی استراحت کند تا فرسوده و بیمار نشود. و حال در اینجا قبل از اینکه به مسأله تغذیه فرزندانمان در شروع سال تحصیلی بپردازیم لازم است به این نکته توجه داشته باشیم که روزه گرفتن فرزندانمان لطمهای به سلامت آنها وارد نکرده است و بنابراین لزومی به جبران این مسأله از طریق تقویتهای افراطی نیست،چرا که روش درست غذا خوردن همان است که در طب اسلامی به روزهداری و در طب سنتی از آن به چاشت و شام یاد شده است، اما از آن جهت که کار فکری بچهها طی سال تحصیلی بیشتر است، باید حتما تغذیهای مناسب داشته باشند و به همین جهت بهتر است در وعدههای غذایی اصلی و میانوعدههای آنها موارد زیر را بگنجانیم.
وعده صبحانه
صبحانه مهمترین وعده غذایی است که باید حتما به آن اهمیت بیشتری داده شود. بچههایی که صبحانه نخورده به مدرسه میروند از نظر قدرت فراگیری ممکن است دچار مشکلاتی مانند ضعف جسمانی و ضعف یادگیری شده و حتی در درازمدت دچار مشکلات گوارشی شوند. مواد مناسب برای صبحانه فرزندانمان برای تقویت حافظه و رفع کسالت و بیحالی سر کلاس درس عبارتنداز: عسل، کره،شیره انگور، شیره خرما،ارده شیره، حلواشکری، کنجد، شیر، عسل و... . در اینجا لازم است اشاره کنیم که مصرف پنیر در وعده صبحانه (به تنهایی!) باعث ایجاد بلغم فراوان در بدن بویژه مغز شده و سردی و تری بلغم باعث ضعف حافظه میشود. به همین دلیل بهتر است از مصرف آن در وعده صبحانه اجتناب کرد و در صورت اجبار، باید آن را حتما با مصلح خود یعنی گردو یا سیاهدانه مصرف کرد تا دچار رخوت، سستی و ضعف حافظه نشویم. (و بیدلیل نبوده است که پیامبر ما (ص) مصرف پنیر به تنهایی را مکروه دانسته است!) و سرانجام بر این اساس کودکان و نوجوانان که طی روز انرژی بیشتری صرف میکنند برای جذب انرژی نیاز به موادی دارند که مغذی و نشاطآور بوده تا رفع کسالت و بیحالی کند و در عین حال باعث تقویت حافظه آنها شود. برخی از این مواد، در وعدههای غذایی و برخی دیگر را در میانوعدهها و تنقلات روزانه میتوان گنجاند.
برخی از مواد مغذی و تقویتکننده حافظه عبارتند از:
1- تخممرغ؛ طبع سرد و خشک، دارای ویتامینهای B12، B8، B6، B3، B2، B1، F، A، D، حاوی آهن، گوگرد، کلسیم، فسفر، منیزیم، روی، پتاسیم و بیوتین که مصرف روزانه یک عدد آن به شکل آبپز برای رفع کمخونی و ضعف مناسب بوده و باعث تقویت حافظه میشود.
2- سمنو؛ طبع گرم و خشک دارد، دارای ویتامینهای B3، B1، 21B، A، E، K و حاوی بیوتین،فسفر، آهن و مس است.
3- عدس؛ طبع سرد و خشک، دارای گوگرد، آهن، فسفر، کلسیم، ویتامین B، A و Cکه حتما باید با گلپر مصرف شود تا سردی آن گرفته شده و برای افرادی که کار فکری زیاد دارند مناسب است.
4- کرفس؛ طبع گرم و خشک دارد و باعث تقویت جسمانی و حافظه میشود.
گفتنی است در میان سبزیجات، مصرف گشنیز برای افرادی که دچار ضعف حافظه هستند توصیه نمیشود زیرا باعث تضعیف حافظه میشود.
5- گوجهفرنگی؛ طبع سرد. علاوه بر خواص فراوانی که دارد باعث تقویت حافظه و رشد قد فرزندان میشود و برای دانشآموزان دوره راهنمایی که در آستانه بلوغ هستند، مصرف آن بیشتر توصیه میشود.
نکته: میتوان روزانه 2-1 لیوان آب گوجهفرنگی را بهعنوان آبمیوه در رژیم غذایی فرزندانمان بگنجانیم.
6- ماهی؛ دارای ویتامین A که در روغن کبد ماهی است، ویتامین B5، B3، B12، B6 و حاوی روی، گوگرد، فسفر و کلسیم است و مصرف هفتهای 3-2 بار آن برای دانشآموزان جهت تقویت حافظه آنها توصیه میشود و جهت رفع سردی آن میتوان از مصلح آن زنجبیل و فلفل سیاه استفاده کرد.
7- میگو؛ طبع گرم و تر دارد و حاوی کلسیم، فسفر و ید است و برای تقویت جسمانی و حافظه کودکان و نوجوانان و تمام سنین توصیه میشود.
دیگر مواردی که باعث تقویت جسمی و حافظه میشود عبارتند از: تخم آفتابگردان، فندق، کشمش، مویز، کنجد، گردو، نارگیل، شیره خرما، شیره انگور، اردهشیره، خرما(نوع زرد آن بهتر است) و نیز ملاس سیاه، میخک، گرده گل و کندر.
طرز مصرف کندر(تقویتکننده حافظه) برای تمام گروههای سنی و حتی مادران باردار: روزانه یک نخود کوچک کندر را در زیر زبان گذاشته و آن را مک بزنید، پس از آنکه نرم شد، آن را جویده و قورت دهید. اگر کندر را به شکل قرص با آب میل کنید، تاثیر زیادی ندارد و حتما باید با بزاق دهان ترکیب شود. کندر خاصیت بلغمزدایی داشته و «بلغم مغز» را که باعث ضعف حافظه میشود از آن پاک میکند. مصرف کندر در افرادی که دچار فشار خون بالا هستند توصیه نمیشود.
* پژوهشگر طب سنتی طب سنتی
تغذیه در فصل بازگشایی مدارس
امسال بازگشایی مدارس با حال و هوای دیگری همراه است. فرزندانمان پس از یک ماه روزهداری و اجرای فرمان الهی، اینبار برای اجرای فرمانی دیگر که همان کسب علم و دانش است رهسپار مدارس و دانشگاهها میشوند.همانطور که میدانیم تغذیه درست و مناسب با هر شغل و سنی میتواند ما را در سلامتی و رسیدن به اهدافمان یاری کند.ایران از نظر جمعیتی کشوری است جوان و به همین علت تغذیه نوجوانان و جوانان از اهمیت خاصی برخوردار است.
در طب سنتی (همانطور که قبلا اشاره شده است) وعدههای غذایی چاشت (صبحانه) و شام بوده است و ایرانیان پس از صرف صبحانه تا زمان شام به کار و فعالیت مشغول بودهاند و گاهی میانوعدههای کوچکی داشتهاند.در طب اسلامی نیز به نوعی همین روش اجرا میشده است. به این معنی که در ماه مبارک رمضان، وعده سحری (چاشت) و وعده افطاری (شام) بوده است و تنها میانوعدهها حذف می شوند و در فاصله بین چاشت و شام به بدن فرصت کافی داده میشود تا به پالایش سموم خود بپردازد و دستگاه گوارش کمی استراحت کند تا فرسوده و بیمار نشود. و حال در اینجا قبل از اینکه به مسأله تغذیه فرزندانمان در شروع سال تحصیلی بپردازیم لازم است به این نکته توجه داشته باشیم که روزه گرفتن فرزندانمان لطمهای به سلامت آنها وارد نکرده است و بنابراین لزومی به جبران این مسأله از طریق تقویتهای افراطی نیست،چرا که روش درست غذا خوردن همان است که در طب اسلامی به روزهداری و در طب سنتی از آن به چاشت و شام یاد شده است، اما از آن جهت که کار فکری بچهها طی سال تحصیلی بیشتر است، باید حتما تغذیهای مناسب داشته باشند و به همین جهت بهتر است در وعدههای غذایی اصلی و میانوعدههای آنها موارد زیر را بگنجانیم.
وعده صبحانه
صبحانه مهمترین وعده غذایی است که باید حتما به آن اهمیت بیشتری داده شود. بچههایی که صبحانه نخورده به مدرسه میروند از نظر قدرت فراگیری ممکن است دچار مشکلاتی مانند ضعف جسمانی و ضعف یادگیری شده و حتی در درازمدت دچار مشکلات گوارشی شوند. مواد مناسب برای صبحانه فرزندانمان برای تقویت حافظه و رفع کسالت و بیحالی سر کلاس درس عبارتنداز: عسل، کره،شیره انگور، شیره خرما،ارده شیره، حلواشکری، کنجد، شیر، عسل و... . در اینجا لازم است اشاره کنیم که مصرف پنیر در وعده صبحانه (به تنهایی!) باعث ایجاد بلغم فراوان در بدن بویژه مغز شده و سردی و تری بلغم باعث ضعف حافظه میشود. به همین دلیل بهتر است از مصرف آن در وعده صبحانه اجتناب کرد و در صورت اجبار، باید آن را حتما با مصلح خود یعنی گردو یا سیاهدانه مصرف کرد تا دچار رخوت، سستی و ضعف حافظه نشویم. (و بیدلیل نبوده است که پیامبر ما (ص) مصرف پنیر به تنهایی را مکروه دانسته است!) و سرانجام بر این اساس کودکان و نوجوانان که طی روز انرژی بیشتری صرف میکنند برای جذب انرژی نیاز به موادی دارند که مغذی و نشاطآور بوده تا رفع کسالت و بیحالی کند و در عین حال باعث تقویت حافظه آنها شود. برخی از این مواد، در وعدههای غذایی و برخی دیگر را در میانوعدهها و تنقلات روزانه میتوان گنجاند.
برخی از مواد مغذی و تقویتکننده حافظه عبارتند از:
1- تخممرغ؛ طبع سرد و خشک، دارای ویتامینهای B12، B8، B6، B3، B2، B1، F، A، D، حاوی آهن، گوگرد، کلسیم، فسفر، منیزیم، روی، پتاسیم و بیوتین که مصرف روزانه یک عدد آن به شکل آبپز برای رفع کمخونی و ضعف مناسب بوده و باعث تقویت حافظه میشود.
2- سمنو؛ طبع گرم و خشک دارد، دارای ویتامینهای B3، B1، 21B، A، E، K و حاوی بیوتین،فسفر، آهن و مس است.
3- عدس؛ طبع سرد و خشک، دارای گوگرد، آهن، فسفر، کلسیم، ویتامین B، A و Cکه حتما باید با گلپر مصرف شود تا سردی آن گرفته شده و برای افرادی که کار فکری زیاد دارند مناسب است.
4- کرفس؛ طبع گرم و خشک دارد و باعث تقویت جسمانی و حافظه میشود.
گفتنی است در میان سبزیجات، مصرف گشنیز برای افرادی که دچار ضعف حافظه هستند توصیه نمیشود زیرا باعث تضعیف حافظه میشود.
5- گوجهفرنگی؛ طبع سرد. علاوه بر خواص فراوانی که دارد باعث تقویت حافظه و رشد قد فرزندان میشود و برای دانشآموزان دوره راهنمایی که در آستانه بلوغ هستند، مصرف آن بیشتر توصیه میشود.
نکته: میتوان روزانه 2-1 لیوان آب گوجهفرنگی را بهعنوان آبمیوه در رژیم غذایی فرزندانمان بگنجانیم.
6- ماهی؛ دارای ویتامین A که در روغن کبد ماهی است، ویتامین B5، B3، B12، B6 و حاوی روی، گوگرد، فسفر و کلسیم است و مصرف هفتهای 3-2 بار آن برای دانشآموزان جهت تقویت حافظه آنها توصیه میشود و جهت رفع سردی آن میتوان از مصلح آن زنجبیل و فلفل سیاه استفاده کرد.
7- میگو؛ طبع گرم و تر دارد و حاوی کلسیم، فسفر و ید است و برای تقویت جسمانی و حافظه کودکان و نوجوانان و تمام سنین توصیه میشود.
دیگر مواردی که باعث تقویت جسمی و حافظه میشود عبارتند از: تخم آفتابگردان، فندق، کشمش، مویز، کنجد، گردو، نارگیل، شیره خرما، شیره انگور، اردهشیره، خرما(نوع زرد آن بهتر است) و نیز ملاس سیاه، میخک، گرده گل و کندر.
طرز مصرف کندر(تقویتکننده حافظه) برای تمام گروههای سنی و حتی مادران باردار: روزانه یک نخود کوچک کندر را در زیر زبان گذاشته و آن را مک بزنید، پس از آنکه نرم شد، آن را جویده و قورت دهید. اگر کندر را به شکل قرص با آب میل کنید، تاثیر زیادی ندارد و حتما باید با بزاق دهان ترکیب شود. کندر خاصیت بلغمزدایی داشته و «بلغم مغز» را که باعث ضعف حافظه میشود از آن پاک میکند. مصرف کندر در افرادی که دچار فشار خون بالا هستند توصیه نمیشود.
* پژوهشگر طب سنتی ارسال نظر
پربیننده