۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۱۷

هزارساله موسیقی

دقیقاً نمی‌دانم باید به چه کسی تسلیت بگویم، هنوز شوکه‌‌ام، باور نمی‌کنم، یعنی نمی‌خواهم باور کنم... اما به مشکاتیان تبریک می‌گویم که اگر اینجا غریب بود، در عوض در خانه ابدی هیچ‌گاه احساس غربت نمی‌کند. استاد مشکاتیان را از سال 56 می‌شناختم و همیشه شنونده آثار فاخر و زیبایش بودم. ضایعه درگذشت مشکاتیان برای اهل هنر بسیار سنگین است. هفته گذشته منزلش بودم و شاید هیچ‌گاه فکر نمی‌کردم به این زودی‌ ما را تنها بگذارد. متاسفانه موسیقی مثل همیشه مهجور است و شاید مردم پرویز مشکاتیان را به معنای واقعی نشناسند. در حالی که او سهم زیادی در موسیقی سنتی و ایرانی ما دارد. تعداد آهنگ‌هایی که وی اوایل انقلاب و برای شهدای ما ساخت، کم نیست. شاید از آغاز بشریت تاکنون از لحاظ معرفت در عرصه موسیقی کمتر شبیه پرویز مشکاتیان داشته باشیم. پرویز مشکاتیان هزارساله‌ای بود که هر هزار سال یک بار پا به عرصه هنر می‌گذارد و تا مدت‌ها نظیر او را نخواهیم داشت. بسیار دوست‌داشتنی بود. سال‌ها پیش با پرویز مشکاتیان در کانادا در طبقه هشتم یک برج بودیم و چند شبی را در آنجا اقامت داشتیم و من با چشم خودم دیدم که چطور از اینکه از خانواده و همسرش دور است به پهنای صورتش اشک می‌ریزد و آرزو می‌کرد که ای کاش پیش خانواده‌اش بود. پرویز مشکاتیان عاشق بود. خدایش بیامرزد. پرویز مشکاتیان یکی از هنرمندان بزرگ ایران است و او در ردیف هنرمندانی بود که توانست موسیقی ایران را آن هم در برهه‌ای که موسیقی ما تحت تأثیر موسیقی دیگر کشور‌ها قرار داشت با همکاری هنرمندان دیگری چون حسین علیزاده، محمدرضا لطفی و محمدرضا شجریان احیا کند. به نظر من مهم‌ترین فعالیت او طی این سال‌ها، بازسازی موسیقی ایرانی بود، ضمن اینکه بعد‌ها او توانست در حیطه موسیقی ایرانی به خلاقیت نیز بپردازد. آثار نویی که در تمام این سال‌ها از او ارائه شده گواه این ادعاست. بی‌تردید تمام کار‌های او با حفظ اصالت و هویت موسیقی ایرانی توأم بوده و می‌توان گفت در تمام آثارش این مؤلفه به چشم می‌خورد. از آن جایی که هر هنرمندی در طول سال‌های فعالیت، امضایی از خود به یادگار می‌گذارد امضای پرویز مشکاتیان در کارهایش به 2 شکل متجلی بود؛ نخست به شکل فنی، یعنی از لحاظ ملودی‌پردازی و تنظیم‌ها و دیگر از منظر ویژگی‌های فردی و روحی که از مؤلفه‌های تئوریک او قابل تفکیک است. به نظر می‌رسد در هر 2 موردی که به آن اشاره کردم، امضای او مشاهده می‌شود؛ امضایی که منحصر به او بود و در آن عناصری چون خلاقیت، صداقت و نوآوری به چشم می‌خورد. چنانکه این ویژگی‌های کار او در گروه «عارف» نیز همواره وجود داشت. *شاگرد زنده‌ياد پرویز مشکاتیان و نوازنده تار هنرمند گرامی استاد پرویز مشکاتیان یکی از کسانی بود که در 2 دهه اخیر سبک نوازندگی منحصر به فرد وی و نیز شیوه ایشان در آهنگسازی موسیقی ایران بویژه نوشتن آثاری برای سنتور به سرعت در همان ابتدا مورد استقبال مردم و همچنین الگویی برای هنرجویان جوان سنتور و موسیقی ایرانی قرار گرفت. پرواضح است که تاثیرگذاری پرویز مشکاتیان بر شیوه سنتورنوازی ایران آنقدر عمیق و همه‌گیر شده است که نمی‌توان آن را انکار کرد. پیش از «مشکاتیان» آنچه که الگوی علاقه‌مندان به ساز سنتور بود، راه و روشی بود که استاد کم‌نظیر سنتور استاد فرامرز پایور ابداع و تدوین کرده بود. پس از «پایور»، سبک سنتورنوازی «مشکاتیان» به دلیل آشنایی عمیق وی با ادبیات کلاسیک و معاصر ایران که رنگ و بویی تازه به نوازندگی سنتور «مشکاتیان» داده بود، باعث شد که این هنرمند در سال‌های جوانی از محبوبیت و مقبولیتی نظیر هنرمندان پیشین برخوردار شود. «مشکاتیان» به این نکته آگاه بود که موسیقی و نوازندگی ایرانی آنگاه در بستر و جایگاه شایسته خویش قرار می‌گیرد و مورد قبول عام و خاص می‌شود که همواره براساس کلام پارسی سروده شده باشد. از همین رو و به همین خاطر است که هنگامی که حتی به سولوهای وی به دقت گوش فرا می‌دهیم گویی کلمات رازگونه‌ای را می‌شنویم که با گوش جان شنیده می‌شوند و به دل می‌نشینند. استاد پرویز مشکاتیان دارای آثار و تألیفات بیشماری است. وی در همه فرم‌های رایج موسیقی ایرانی ذوق‌آزمایی کرده و آثاری بدیع و دلنشینی را از خود در موسیقی ایرانی به یادگار گذاشته است که همواره از سوی علاقه‌مندان به موسیقی ایران به شکل‌های مختلف اجرا می‌شود. مشکاتیان در زمینه ساختن پیش‌درآمدهای متنوع، چهارمضراب‌ها، تصانیف و ترانه‌های عاشقانه یا ملی - میهنی ید طولایی دارد. این هنرمند در سال‌های اول انقلاب توانست هنرمندان زیادی را در گروهی به ‌نام گروه عارف جمع کند و آثاری را با این عزیزان تولید کند که بعدها اغلب آنها هر کدام درختان برومندی در زمین موسیقی ایران شدند. * نوازنده تار استاد مشکاتیان یکی از سرشناسان عرصه موسیقی، خاصه سنتورنوازی بود. احتیاجی به توضیح بیشتری درباره او نیست، شخصیت و هنر او بر همگان روشن و شناخته شده است. برخلاف کسانی که زنده‌یاد مشکاتیان را به واسطه هنرش می‌شناسند، شاگردان او که از نزدیک با طرز کارش آشنا بودند، بیشتر از دیگران به زوایای هنر او اشراف دارند. ساز او موجب ماندگاری آثار بسیاری از خوانندگان شد، به این خاطر که آثارش متفاوت و متمایز از دیگر کارها بود. آنچه می‌توان به اختصار درباره استاد گفت این است که هویت و اصالت‌های سنتی را به شکل نو و امروزی به مخاطب منتقل می‌کرد. روی این اصل، کارهایش برای دوستدارانش دلنشین و دوست‌داشتنی بود. به بیان ساده‌تر، او با دید دیگری به حفظ اصالت در هنر می‌پرداخت. * شاگرد پرویز مشکاتیان پاییز طبیعت پشت در است و هنوز نرسیده، اما خزانی زودهنگام به هنر موسیقی ایران زد و اندوه و افسوس و دریغ آورد و پرویز مشکاتیان کوچ کرد و رفت. پرویز مشکاتیان استاد سنتور و موسیقیدان جاودانه همواره حساسیت و دغدغه جدی برای حفظ و گسترش موسیقی ایرانی داشت و دلش برای فرهنگ و هنر ایران می‌تپید. مروری بر دوره پربار و تأثیرگذار فعالیت هنری استاد مشکاتیان تلاش و تکاپوی این هنرمند را در حفظ جایگاه میراث ارزشمند موسیقی اصیل ایرانی و سرمایه فرهنگی ما بخوبی بیان می‌کند. روزهای به یاد ماندنی «چاووش»، «عارف» و «شیدا» یا هنگامی که مشکاتیان در مرکز حفظ و اشاعه موسیقی فعالیت داشت، آثار ماندگاری که با همراهی دیگر هنرمندان شاخص تولید کرد و کتاب‌هایی که نوشت یا وقتی دستگاه‌های موسیقی را در «شعر بی‌واژه» روایت کرد، همه حکایت از نقش مؤثر پرویز مشکاتیان در حفظ موسیقی ایرانی دارد. مشکاتیان همیشه بر قابلیت‌های موسیقی ایرانی تأکید داشت و اعتقاد قوی داشت که همین ظرفیت‌ها و ویژگی‌ها می‌تواند موسیقی ایرانی را گسترش دهد و محمل شایسته‌ای برای تبادل و تعامل فرهنگی باشد و همیشه با این اعتقاد حرکت کرد. بی‌شک جایگاهی که امروز موسیقی اصیل ایرانی دارد، مرهون هنر و تلاش استاد مشکاتیان و هنرمندانی مانند او است. ضایعه اسفناک درگذشت پرویز مشکاتیان را به استادان، پیشکسوتان، هنرمندان، مردم هنردوست و خانواده گرامی‌اش تسلیت می‌گویم. *معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پيكر پرويز مشكاتيان فردا پنجشنبه 2 مهرماه ساعت 10 صبح از مقابل تالار وحدت تشييع مي‌شود. در همین راستا انجمن موسيقي ايران از جامعه هنري براي هرچه باشكوه‌تر برگزار شدن مراسم تشييع پيكر پرويز مشكاتيان دعوت به عمل آورد. انجمن موسيقي ايران درگذشت نابهنگام استاد پرويز مشكاتيان، نوازنده برجسته سنتور و آهنگساز را به جامعه موسيقي ايران تسليت گفته و براي خانواده آن مرحوم صبر و شكيبایي از خداوند متعال خواستار است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده