مصطفی پور کیانی: اولین جایزه «کتاب تاریخ انقلاب اسلامی» با همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران و پژوهشکده تاریخ معاصر برگزار شد. این جایزه بنا بر فراخوان برگزارکنندگان آن، با هدف ارتقای فرهنگ و حافظه تاریخی جامعه اسلامی ایران و حفظ استقلال و هویت فرهنگی، شناسایی و معرفی کتاب‌های برتر در حوزه تاریخ انقلاب اسلامی (ریشه‌ها و پیامدها)، کمک به اعتلای سطح دانش تاریخی و فرهنگ مکتوب، مقابله با تحریف تاریخ انقلاب اسلامی و حمایت و تشویق مؤلفان و پدیدآورندگان متعهد و متخصص سراسر کشور در این حوزه برگزار شد.
آیین اختتامیه نخستین جایزه «کتاب تاریخ انقلاب اسلامی» با حضور ایوب دهقانکار مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، دکتر موسی حقانی رئیس پژوهشکده تاریخ معاصر و دبیر علمی جایزه، برگزیدگان، داوران و اصحاب رسانه در پژوهشکده فرهنگ، هنر و معماری برگزار شد.
دکتر موسی حقانی، دبیر علمی جایزه در این مراسم گفت: جشنواره را به ۲ بخش تقسیم کردیم؛ این جشنواره نسبت به آثار سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۵ رویکرد تشویقی دارد، زیرا افرادی که در آن دوران دست به قلم شدند امکانات بسیار کمی در اختیار داشتند و نمی‌توان آنها را با آثار امروزی مقایسه کرد. در بخش آثار سال‌های ۹۶ و ۹۷ نیز برگزیدگان این جشنواره را با رویکرد رقابتی انتخاب کردیم که در قالب جوایز از آنها تقدیر به عمل می‌آید. حقانی گفت: ۲۵۰۰ اثر به جشنواره ارسال شد که در مرحله اول داوری به ۶۰۰ اثر رسید و در مرحله دوم ۵۰ اثر نامزد دریافت جایزه شدند که از بین آنها ۳۵ اثر شایسته تقدیر شناخته شدند. برای سال آینده نیز در نظر داریم آثار را با معیارهای رقابتی مورد ارزیابی قرار دهیم.
در همین ارتباط با مصطفی فعله‌گری که در بخش «رمان تاریخی» برای کتاب «باران تمشک» برگزیده این بخش شده است، به گفتوگو نشستیم.
* مصاحبه ما به بهانه رمان اخیر شما «باران تمشک» است که جایزه نخستین جشنواره کتاب تاریخ انقلاب اسلامی در حوزه رمان تاریخی را از آن خود کرد. گویا قرار است جلد دوم و سوم این رمان نیز منتشر شود. برای شروع از حال و هوای این کتاب برای ما بگویید و اینکه چگونه سوژه این رمان آنقدر برای‌تان جذاب بوده که به فکر ادامه آن در جلدهای بعدی افتادید؟
من یک تریلوژی انقلابی دارم با نام «خیش و خاک سرزمین خورشید». این تریلوژی ۳ پیکره دارد؛ هر کدام رمانی برای خود اما همبسته و یگانه در داستانی ویژه. رمان نخست این سه‌گانه «باران تمشک» است که بیش از 15 سال در کشوی ناشران ناکارآمد و کاهل خاک خورد و با ستمی سنگین روبه‌رو، سپس اینگونه نمایان شد. این سه‌گانه سرگذشت خانواده‌ای ایرانی و ریشه‌دار و پرجنبش را روایت می‌کند که در دوران پس از مشروطیت با پدیدآوری ۳ گرایش فکری- سیاسی در خود، پذیرای رخدادهای سهمگین سیاسی و اندیشه‌ای می‌شود.
* پیوند انقلاب با داستان و رمان قطعاً برای نسل‌های امروزی که از آن زمان فاصله گرفته‌اند و در زمانه دیگری به سر می‌برند، می‌تواند جذاب و خواندنی‌تر باشد و بدون شک فاصله زیادی بین نسل اول انقلاب و نسل امروز افتاده است. چرا نویسندگان و حتی فیلمسازان ما هیچ تلاش یا اندک تلاشی برای پر کردن این فاصله و آشتی این ۲ نسل نمی‌کنند؟ و شاید مشکل ما مدیریتی و ساختاری باشد تا هنری و فرهنگی؛ نظر شما چیست؟
در این چهل و چند سال گذار انقلاب دردمندانه، فرهنگ نازک‌ترین و کم‌جاترین و تهی‌ترین سفره را از چپاول اموال و درآمدهای کشور به دست فئودالیسم دلالان و تکنوکرات‌ها و سرمایه‌سالاران فرصت‌طلب نصیب خویش دیده است. قحطی مطلق مهر به فرهنگ، بیش از همه نصیب نویسندگان تراز انقلاب شد. نبود مسؤولان فرهنگ‌فهم و کمبود ناشران دانا به فرهنگ و ادب و اندیشه نیز، سنگینی ستم بی‌فرهنگی و حتی فرهنگ‌ستیزی را بسیار افزوده است. چنین ستمی است که فرهنگ عمومی مردم ما را دچار دردهای ریشه‌دار و مرگبار کرده است.
* به طور کلی وجود چنین جشنواره‌هایی (جشنواره کتاب تاریخ انقلاب اسلامی) را به لحاظ انگیزشی برای نویسندگان این حوزه بویژه جوانان‌تر‌ها چگونه ارزیابی می‌کنید؟
جشن و جایزه و کنفرانس و همایش و نمایش‌های برون‌افکنانه اینچنینی خوب است اما در خط پایان چینش کارستان تولید اثر، نه در ساختاری که برای آفرینش آثار ادبی تراز جهانی انقلاب هیچ بنیاد و نهاد و مجموعه حمایتی کارآمدی ندارد و از دوندگان بی‌آب و خوراک و حمایت عرصه نویسندگی خواسته می‌شود خود را به خط پایان جایزه‌دهی برسانند. ساختار دارد، از ته شیپور کارش را به گونه بسیار کاهلانه و سرد و بی‌روح انجام می‌بخشد، آن هم برای پر کردن پازل وظایف بروکراتیک سالانه و بیش از همه هم به دور از انگیزه فرهنگی و ادبی.
* از آنجایی که شما علاوه بر نویسندگی، به نوشتن فیلمنامه نیز اشتغال دارید، حتماً بر اهمیت سینمای اقتباسی و پیوند ادبیات با سینما صحه می‌گذارید. چرا برخلاف سینمای جهان، ارتباط ضعیفی بین ادبیات، نویسندگان و فیلمسازهای ما وجود دارد؟
در چنین سترونی مدیریتی مهیبی، سینما و تئاتر و موسیقی و نقاشی و هنرهای دیگرمان هم سترون می‌مانند و از درون‌شان همین جوجه فیلمسازها و شبه‌هنرمندهای بی‌دل و جگر و عصبی و کوته‌بین و آشفته‌کار سر در می‌آورند که نه اندیشه دارند، نه انگیزه و نه افقی معنامند.
یک بنیاد برای داستان‌نویسی پایه‌ریزی شد، با هزار سختی و رنج پایه‌گذارانش که آن را هم با شعر و... به هم آمیختند و باز هم داستان‌نویسی بی‌سایه سر ماند. من پیشنهادم به وزیر و تشکیلات خانه کتاب این است که تا دیر نشده است، بنیاد ادبیات داستانی را دوباره به استقلالش برای حمایت از آثار داستانی سترگ برگردانند، تا بلکه رمان‌های بزرگ و نواندیش انقلابی و اندیشه‌دار آفریده شوند. در نبود متون سنگین و رنگین انقلاب، با دست شماری از شبه‌هنرمندان طرح ژنریک رضا صفایی‌ها، سینمای مستهجن از نو در حال بازآوری است. وزیر ارشاد، باید با همت زاینده‌ای، نویسندگان آزمون پس داده را برای خلق آثار دلنشین، ماندنی و جهان‌برانگیز یاری برساند و آنها را در لایه‌های گوناگون زندگی و کارشان دریابد. رمان، هنر جاودانه آینده است. سینما در اشباعی تهوع‌برانگیز، در خودش، در گرداب اقیانوس‌های تصویر توده‌ای شده، رو به واژگونی و غرق شدن است. رمان، هنر آینده است، رمان خود آینده است.
* گویا قرار بوده فیلمنامه شهید ابراهیم هادی را بنویسید، این کار به کجا رسیده و آیا تا به حال مراکز مهم رسانه‌ای - هنری که راغب‌تر به ساخت چنین آثاری هستند، به شما رجوع کرده‌اند؟
من را برای آغاز نگارش فیلمنامه شهید هادی، زندگینامه ناقص و الکنی برانگیخت که چاپ و نشر مناسبی هم نداشت. یک داستان نیمه‌بلند را با الهام از آن زندگینامه پهلوانی نوشتم و سپس یورش بردم برای نوشتن فیلمنامه اما همچون همیشه آن سرمایه‌گذاری که باید بخشی از حمایت مالی را پیش می‌آورد نتوانسته است بهنگام، از مالش بگذرد برای خیش و خاک این سرزمین خورشیدی، اگر چه شهدای ما از جان و مال و همه هواهای رنگین‌شان گذشته‌اند، تا همین حضرات بر خودروهای گران کشتی‌مانندشان طول عمر بسیار پربرکت داشته باشند.