دکتر عباس خامه‌یار *
تاریخ منازعات فلسطین و اسرائیل نشان می‌دهد که نشست‌هایی نظیر دیدار سه‌جانبه اوباما، نتانیاهو و عباس، همچنین دیدارهایی که میشل از خاورمیانه و منطقه داشت و نشست‌های گذشته و اجلاس اسلاف اوباما هیچ نتیجه تازه‌ای در بر نداشته و کاملاً جنبه روانی و تبلیغاتی دارد و تنها نشست‌هایی نمایشی محسوب می‌شود. نشست‌های متعددی را در گذشته در نقاط مختلف جهان از جمله شرم‌الشیخ داشتیم که عمدتاً برای مصرف داخلی افکار عمومی آمریکا و اسرائیل بوده است. متاسفانه اسرائیلی‌ها روی خواسته‌های ناحق خود پا می‌فشارند و بحث یهودی‌سازی شهر قدس و بحث ادامه ساخت شهرک‌های صهیونیست‌نشین در جای جای سرزمین‌های اشغالی و همین‌طور طرح دولت یهودی و شناسایی این دولت توسط اعراب از خواسته‌های اساسی اسرائیلی‌هاست و همین طور نپذیرفتن بازگشت آوارگان فلسطینی از کشورهای مختلف پیرامونی. نشست سه‌جانبه اخیر را نیز تنها در این قالب باید مورد بحث قرارداد و یک دهن‌کجی به مردم فلسطین و بی‌حرمتی به احساسات آنها دانست و نباید انتظار معجزه‌ای از آن داشت. این نشست چند هدف اساسی را دنبال می‌کرد:
1- به کشورهای عربی فشار وارد کند تا بویژه برای عادی‌سازی روابط ملت‌های عرب و اسرائیل بیشتر تلاش کرده و قدم بردارند. البته این پروژه مدت‌هاست توسط آمریکا دنبال می‌شود اما خوشبختانه رژیم‌های عربی به دلیل نگرانی‌هایی که از بابت ملت‌های خود دارند تاکنون حداقل پاسخ مثبت علنی به این درخواست نداده‌اند.
2- هدف دیگر سرپوش گذاشتن بر لجاجت‌ورزی دشمن صهیونیستی بویژه درباره توقف شهرک‌سازی‌ها در کرانه باختری است.
در این نشست قرار بر این بود که محمود عباس از مواضع گذشته و اعلامی اخیر خود یک نوع عقب‌نشینی داشته باشد. وی اخیراً اعلام کرده بود که بدون توقف شهرک‌سازی‌ها هیچگاه مذاکره‌ای با سران اسرائیل نخواهد داشت و حال شرکت در این نشست به نوعی عقب‌نشینی از مواضع گذشته او محسوب می‌شود. متاسفانه عباس به دلیل شرایط داخلی فلسطینی‌ها وضع ویژه‌ای دارد. عمدتاً یک نوع واگرایی بین گروه‌های فلسطینی وجود دارد و به نظر می‌رسد عباس در این میان تنها مانده و به‌‌رغم اینکه به نحوی از طرف سازشکاران فلسطینی مورد حمایت است اما چون ملت را از دست داده ، این واگرایی بیشتر شده و فشار آمریکاییها و صهیونیست‌ها وی را وادار می‌کند تا برای به دست آوردن پاره‌ای از مشروعیت‌های داخلی تن به چنین نشست‌ها و دیدارهایی بدهد و از چنین شخصیت‌هایی استقبال کند؛ هرچند این نشست نیز هیچ نتیجه‌ای برای عباس به دنبال نداشت. بویژه اینکه سران رژیم صهیونیستی و خود نتانیاهو قبل از سفر این مساله را اعلام کرده بودند که به هیچوجه شهرک‌سازی را متوقف نخواهند کرد و هیچ امتیاز و پیش‌شرطی را برای این دیدار نپذیرفته اند. لذا هنگامی که صهیونیست‌ها با صدای بلند این موضوع را مطرح می‌کنند، طبیعتا عباس نمی‌تواند در این جلسه امتیازی را به دست آورده باشد. اسرائیلی‌ها اساسا بر 3 نکته پافشاری می‌کنند: 1- عدم توقف شهرک‌سازی‌ها 2- عدم بازگشت آوارگان فلسطینی از سرزمین‌های عربی 3- تن ندادن به تاسیس 2دولت مستقل در سرزمین‌های فلسطینی.
لازم به ذکر است آنها علاوه بر این 3نکته، 2مساله دیگر را نیز به‌عنوان پیش‌شرط اعلام کرده‌اند: 1- شناسایی اسرائیل به‌عنوان یک دولت یهودی
2- یهودی‌سازی شهر قدس که با تمام وجود در تلاشند تا چهره اسلامی و مسیحی شهر را عوض کرده و به آن یک چهره یهودی ببخشند. نکته دیگری که در رابطه با این نشست باید گفت اینکه آمریکاییها تحت فشار افکار عمومی خود و جهان قرار دارند و از آنجایی که اوباما با شعار تغییر روی کار آمد ولی همچنان هیچ خبری از تغییر نیست و وی سعی دارد تا حداقل در صحنه خاورمیانه تغییری صورت بگیرد. این تغییرات در هیچ کشور عربی و هیچ نقطه‌ای از منطقه خاورمیانه رخ نداد و با گذشت ماه‌ها از روی کار آمدن اوباما هیچ تحول و تغییری داده نشده است. تغییر در خاورمیانه در واقع نیازی دوطرفه است زیرا هم اسرائیلی‌ها برای اینکه خود را صلح‌دوست جلوه دهند به این تغییر نیاز دارند و هم آمریکاییها برای اینکه در پاسخ به افکار عمومی داخل خود گفته باشند که تغییری انجام شده و بارقه امیدی را برای آنها به وجود آورند. گرچه اختلاف آمریکاییها و اسرائیلی‌ها در سطح موضوع توقف شهرک‌سازی‌ها بسیار جدی است اما این عدم توافق‌ها در درازمدت می‌تواند اختلافی تاکتیکی به حساب آید نه یک اختلاف استراتژیک و آمریکاییها به دنبال آن هستند این طرح‌ها فعلا متوقف شوند تا روند سازش سیر طبیعی خود را دوباره پیدا کند. در پایان باید گفت برگزاری این نشست صرفا برای ایجاد نوعی آرامش در افکار عمومی و برای تاکید بر اهداف مشترک آمریکا و صهیونیست‌ها بوده است.
* کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه ...و بازهم شكست
دکتر عباس خامه‌یار *
تاریخ منازعات فلسطین و اسرائیل نشان می‌دهد که نشست‌هایی نظیر دیدار سه‌جانبه اوباما، نتانیاهو و عباس، همچنین دیدارهایی که میشل از خاورمیانه و منطقه داشت و نشست‌های گذشته و اجلاس اسلاف اوباما هیچ نتیجه تازه‌ای در بر نداشته و کاملاً جنبه روانی و تبلیغاتی دارد و تنها نشست‌هایی نمایشی محسوب می‌شود. نشست‌های متعددی را در گذشته در نقاط مختلف جهان از جمله شرم‌الشیخ داشتیم که عمدتاً برای مصرف داخلی افکار عمومی آمریکا و اسرائیل بوده است. متاسفانه اسرائیلی‌ها روی خواسته‌های ناحق خود پا می‌فشارند و بحث یهودی‌سازی شهر قدس و بحث ادامه ساخت شهرک‌های صهیونیست‌نشین در جای جای سرزمین‌های اشغالی و همین‌طور طرح دولت یهودی و شناسایی این دولت توسط اعراب از خواسته‌های اساسی اسرائیلی‌هاست و همین طور نپذیرفتن بازگشت آوارگان فلسطینی از کشورهای مختلف پیرامونی. نشست سه‌جانبه اخیر را نیز تنها در این قالب باید مورد بحث قرارداد و یک دهن‌کجی به مردم فلسطین و بی‌حرمتی به احساسات آنها دانست و نباید انتظار معجزه‌ای از آن داشت. این نشست چند هدف اساسی را دنبال می‌کرد:
1- به کشورهای عربی فشار وارد کند تا بویژه برای عادی‌سازی روابط ملت‌های عرب و اسرائیل بیشتر تلاش کرده و قدم بردارند. البته این پروژه مدت‌هاست توسط آمریکا دنبال می‌شود اما خوشبختانه رژیم‌های عربی به دلیل نگرانی‌هایی که از بابت ملت‌های خود دارند تاکنون حداقل پاسخ مثبت علنی به این درخواست نداده‌اند.
2- هدف دیگر سرپوش گذاشتن بر لجاجت‌ورزی دشمن صهیونیستی بویژه درباره توقف شهرک‌سازی‌ها در کرانه باختری است.
در این نشست قرار بر این بود که محمود عباس از مواضع گذشته و اعلامی اخیر خود یک نوع عقب‌نشینی داشته باشد. وی اخیراً اعلام کرده بود که بدون توقف شهرک‌سازی‌ها هیچگاه مذاکره‌ای با سران اسرائیل نخواهد داشت و حال شرکت در این نشست به نوعی عقب‌نشینی از مواضع گذشته او محسوب می‌شود. متاسفانه عباس به دلیل شرایط داخلی فلسطینی‌ها وضع ویژه‌ای دارد. عمدتاً یک نوع واگرایی بین گروه‌های فلسطینی وجود دارد و به نظر می‌رسد عباس در این میان تنها مانده و به‌‌رغم اینکه به نحوی از طرف سازشکاران فلسطینی مورد حمایت است اما چون ملت را از دست داده ، این واگرایی بیشتر شده و فشار آمریکاییها و صهیونیست‌ها وی را وادار می‌کند تا برای به دست آوردن پاره‌ای از مشروعیت‌های داخلی تن به چنین نشست‌ها و دیدارهایی بدهد و از چنین شخصیت‌هایی استقبال کند؛ هرچند این نشست نیز هیچ نتیجه‌ای برای عباس به دنبال نداشت. بویژه اینکه سران رژیم صهیونیستی و خود نتانیاهو قبل از سفر این مساله را اعلام کرده بودند که به هیچوجه شهرک‌سازی را متوقف نخواهند کرد و هیچ امتیاز و پیش‌شرطی را برای این دیدار نپذیرفته اند. لذا هنگامی که صهیونیست‌ها با صدای بلند این موضوع را مطرح می‌کنند، طبیعتا عباس نمی‌تواند در این جلسه امتیازی را به دست آورده باشد. اسرائیلی‌ها اساسا بر 3 نکته پافشاری می‌کنند: 1- عدم توقف شهرک‌سازی‌ها 2- عدم بازگشت آوارگان فلسطینی از سرزمین‌های عربی 3- تن ندادن به تاسیس 2دولت مستقل در سرزمین‌های فلسطینی.
لازم به ذکر است آنها علاوه بر این 3نکته، 2مساله دیگر را نیز به‌عنوان پیش‌شرط اعلام کرده‌اند: 1- شناسایی اسرائیل به‌عنوان یک دولت یهودی
2- یهودی‌سازی شهر قدس که با تمام وجود در تلاشند تا چهره اسلامی و مسیحی شهر را عوض کرده و به آن یک چهره یهودی ببخشند. نکته دیگری که در رابطه با این نشست باید گفت اینکه آمریکاییها تحت فشار افکار عمومی خود و جهان قرار دارند و از آنجایی که اوباما با شعار تغییر روی کار آمد ولی همچنان هیچ خبری از تغییر نیست و وی سعی دارد تا حداقل در صحنه خاورمیانه تغییری صورت بگیرد. این تغییرات در هیچ کشور عربی و هیچ نقطه‌ای از منطقه خاورمیانه رخ نداد و با گذشت ماه‌ها از روی کار آمدن اوباما هیچ تحول و تغییری داده نشده است. تغییر در خاورمیانه در واقع نیازی دوطرفه است زیرا هم اسرائیلی‌ها برای اینکه خود را صلح‌دوست جلوه دهند به این تغییر نیاز دارند و هم آمریکاییها برای اینکه در پاسخ به افکار عمومی داخل خود گفته باشند که تغییری انجام شده و بارقه امیدی را برای آنها به وجود آورند. گرچه اختلاف آمریکاییها و اسرائیلی‌ها در سطح موضوع توقف شهرک‌سازی‌ها بسیار جدی است اما این عدم توافق‌ها در درازمدت می‌تواند اختلافی تاکتیکی به حساب آید نه یک اختلاف استراتژیک و آمریکاییها به دنبال آن هستند این طرح‌ها فعلا متوقف شوند تا روند سازش سیر طبیعی خود را دوباره پیدا کند. در پایان باید گفت برگزاری این نشست صرفا برای ایجاد نوعی آرامش در افکار عمومی و برای تاکید بر اهداف مشترک آمریکا و صهیونیست‌ها بوده است.
* کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه ارسال نظر
پربیننده