۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۲۰

علوم انسانی و انقلاب اسلامی

سیدسعید لواسانی: با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، راهی جدید در فراروی دنیاي بحران‌زدۀ معاصر باز شد، راهی که مبتنی بر معنویت و عدالت بود. این انقلاب پایه در اسلام و مکتب حیات‌بخش اهل بیت عصمت و طهارت سلام‌الله علیهم اجمعین داشت و داعیه و ماموریت اصلی آن تشکیل جامعه نمونه انسانی ـ اسلامی بود، جامعه و تمدنی که در آن معنویت و عدالت اصل است. هر انقلابی در ذات خود دنیایی را نفی و جهانی را اثبات می‌کند، اما انقلاب اسلامی در مهم‌ترین وجه نفی خود، حاکمیت غرب و مدرنیته را به‌ مثابه حاکمیت و ولایت طاغوت نفی کرد و در برابر همه حاکمیت غرب با تمام ایدئولوژی‌های رنگارنگش ایستاد و درست در همین نقطه است که همه حاکمیت غرب نیز در مقابل آن قد علم کرد، اما در بعد مثبت نگاه این انقلاب احیای اسلام ناب محمدی صلی‌الله علیه و آله وسلم و زمینه‌سازي حکومت جهانی حضرت ولی‌الله‌الاعظم عجل‌الله تعالی فرجه الشریف بود که می‌خواست نمونه‌ای از آن جامعه آرمانی را نشان دهد. از همان ابتدای پیروزی روشن بود که ما راه سخت و دشواری در پیش‌رو داریم و باید گردنه‌های خطرناکی را بپیماییم که گام نخست آن تشکیل نظام جمهوری اسلامی به عنوان نماد عملی نظریه حکومت اسلامی در جهان پیچیده معاصر بود که دیدیم چه برکاتی را در جهان ایجاد کرد و چه تلاش‌هایی برای تثبیت آن انجام شد که 8 سال دفاع مقدس و تقدیم بهترین و زبده‌ترین جوانان این مملکت، برجسته‌ترین این تلاش‌ها بود، اما انقلاب همواره از یک موضوع رنج می‌برد و آن خلأ تئوریک در ارکان نظام است؛ کاری که مبارزه و ساماندهی آن بر عهده حوزه و دانشگاه است. به عبارت دیگر این 2 نهاد عظیم علمی و تحقیقاتی وظیفه خود را در برابر این حرکت بزرگ انجام ندادند. از طرفی حوزه‌های علمیه که خاستگاه روحانیت به‌مثابه رهبران این انقلاب است، وظیفه داشت که اخلاق و معنویت را در جامعه گسترش دهد و نظریه‌های اداره کشور و جامعه را براساس اندیشه و حکمت اسلامی تبیین کند، اما در این جهت قدم‌های مؤثری برنداشت. از سوی دیگر دانشگاه‌ها نیز موظف بودند بر اساس تئوری‌های دینی به الگوسازی روی بیاورند که به دلیل اینکه گرفتار ایدئولوژی‌های گوناگون شده بودند، از وظیفه خود سر باز زدند. پر واضح است که نه نظریات و اندیشه‌های متعدد غربی که در قرون اخیر در سرزمین غرب روییده‌اند و نه اندیشمندان غربی، هیچ‌کدام نمی‌توانند راه‌حلی برای مشکلات جامعۀ ما طراحی کنند و طبعاً نظریات، افکار و اندیشه‌های آنها نه تنها راه‌گشای ما نیست بلکه مشکل‌افزا نیز هست، زیرا جامعه و فرهنگ ما به کل نسبت به آنچه آنها ارائه می‌دهند، ناهمگون است و بالاتر، انقلاب اسلامی ما راهی نو در جهان ارائه داده و به همین دلیل نیارمند طرحی نو است. نباید شباهت‌های ظاهری ما را فریب دهد و در دام مغالطه اشتراک لفظی و ظاهری بیندازد.واقعیت این است که ما نیازمند علوم انسانی متناسب با عظمت انقلاب اسلامی خود هستیم و این وظیفه‌ای جدی بر دوش حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها می‌گذارد. در این راستا باید 3 مرحله را پشت سر گذاشت؛ نخست علوم انسانی مبتنی بر اسلام را تدوین کرد، امری که یقیناً بر عهده حوزه و دانشگاه است و مرکز رهبری آن نیز شورایعالی انقلاب فرهنگی خواهد بود. در مرحله دوم باید نظریات اداره جامع کشور و نظام اسلامی را تدوین کرد، امری که بر مبنای علوم انسانی اسلامی است و بیشتر بر عهده حوزه‌های علمیه است و دانشگاه‌ها در این جهت یاور حوزه‌ها هستند. در مرحله سوم الگوهای اداره کشور مبتنی بر اندیشه و نظریات اسلامی ارائه شود، کاری که بر عهده دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی و اتاق‌های فکر است که به‌منزله رابط دولت و حوزه و دانشگاه عمل می‌کنند. اگر چنین شود، آنگاه نظام با دستانی پر به سیاستگذاری‌های کلان، برنامه‌ریزی‌های راهبردی و عملیاتی خواهد پرداخت و ما به سمت دولت اسلامی خیز بر می‌داریم. بی‌توجهی و مشغول شدن به رتق و فتق امور روزمره خسارت‌های زیادی برای جامعه ما ایجاد کرده است.خسارت‌هایی که از این بی‌توجهی دیده‌ایم و عدم توجهی که به مبانی دینی خود داشته‌ایم، لااقل در حوادث اخیر نشان داد که چقدر می‌تواند ما را ضربه‌پذیر کند. پس از هم‌اکنون باید به فکر باشیم، فردا دیر است.
ارسال نظر
captcha