لالایی؛ آرامش کودکانه و درد دل مادرانه

«لالا، لالا، گلم باشی، تو درمون دلم باشی، بمونی مونسم باشی، بخوابی از سروم واشی، لالا، لالا» این شعر و شعر‌هایی مانند این شما را به یاد چه چیزی می‌‌اندازد؛ آغوش گرم مادر و چشم‌های خواب آلود یک کودک؟ آیا تاکنون فکر کرده اید که نجوای لالایی چه تاثیری روی کودکان دارد. شاید جالب باشد بدانید انسان‌ها از زمانی که به صورت جنین در رحم مادر خود هستند از موسیقی لذت می‌برند بنابراین زیاد عجیب نیست که بگوییم نوزادان و کودکان نه تنها با صدای لالایی ارتباط برقرار می‌کنند بلکه از آن لذت می‌برند. لالایی‌ها آواهایی هستند که مادران از دیرباز تا به حال برای بچه هایشان می‌خوانند تا به خواب روند و گاه تبدیل به واگویه‌های مادری می‌شوند که از آرزوها و نیازهای درونی خود می‌گوید. می‌توان گفت لالایی نخستین وسیله ارتباطی کودک با شعر و موسیقی است. در همه دنیا همه مادران با همه فرهنگ‌ها برای نوزادان خود لالایی می‌خوانند؛ لالایی‌هایی که در اغلب موارد ریشه‌های فرهنگی را در خود دارند و به کودکان پیغام می‌دهند که در پناه مادر هستند پس آسوده بخوابند. در برخی از لالایی‌ها نیز مضامین مذهبی وجود دارد چنانچه برخی از مادران مسلمان به کودکانشان نوید می‌دهند که در پناه ائمه هستند و مادران مسیحی از حضرت مسیح و مریم مقدس برای نوزادشان می‌خوانند. پاره‌ای از لالایی‌ها حالتی داستان‌گونه دارد و مضامین برخی ازلالایی‌ها، ناراحتی‌ها و اندوه‌های مادر است که معمولاً حزن انگیز است. شاید بتوان ادعا کرد آرامشی که با شنیدن نوای دلنشین مادر به کودک دست می‌دهد لذتبخش‌ترین و شیرین‌ترین آرامش‌هاست که در گستره دیگر عمر به آن لذت دست نمی‌یابد و ارتباط عمیق عاطفی که از لالایی شنیدن و خواندن حاصل می‌شود از جمله عمیق‌ترین ارتباط‌های گستره عمر محسوب می‌شود. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد لالایی خواندن برای کودکان به تسکین دردهای آنها کمک می‌کند. تحقیقات جدید نشان می‌دهد حتی آوازهای ساده به تسکین درد کودکان کمک می‌کند و سرعت بهبود کودکان بیمار را افزایش می‌دهد. علت این مساله آن است که همه انسان‌ها با توانی مادرزادی و ژنتیکی برای درک ارزش موسیقی متولد می‌شوند. به گفته پزشکان می‌توان با استفاده از موسیقی به بهبود وضع کودکانی که به صورت نارس به دنیا می‌آیند و در نتیجه در بخش‌های ویژه بیمارستانی نگهداری می‌شوند، كمك كرد. به گفته یکی از پزشکان دانشگاه‌‌ هاروارد، لالایی‌های سنتی می‌تواند میزان نگرانی را در کودکان کاهش و سرعت بهبود کودکان تحت درمان را 2 برابر افزایش دهد. به خاطر داشته باشیم که در زبان آموزی هم به طور طبیعی از شکل شاعرانه بهره گرفته می‌شود ‌چنانکه اولین کلماتی که بچه‌ها فرامی گیرند از 2 هجای همانند تشکیل می‌یابد؛ بابا، ماما، لولو، جوجو و... پرواضح است که هر یک از این واژه‌ها درحقیقت کوتاه‌ترین صورت بیتی از شعر را دارند، بیتی که مصراع آن یک هجا بیشتر نیست و در بسیاری مواقع نیز کودکان به حکم غریزه هجای معنی‌دار می‌گویند. اگرچه نوزادان معنا و مفهوم لالایی را درک نمی‌کنند اما از ریتم و لحن آن لذت می‌برند. کودکان در ماه‌های نخست پس از تولد بسیار حساس هستند و شرایط محیطی مساعد و نامساعد را درک می‌کنند. پزشکان با استفاده از نشانه‌های دیداری و شنیداری از قبیل اخم کردن نوزاد و گریه‌های او به حالت روانی کودک و تاثیر موسیقی بر او پی می‌برند. استفاده از موسیقی سبب منظم شدن فعالیت دستگاه گردش خون و تنفس می‌شود و در نتیجه تعداد ضربان قلب و سرعت نفس کشیدن کاهش می‌یابد. جالب اینکه موسیقی سبب می‌شود کودکانی که زودتر از موعد طبیعی به‌دنیا می‌آیند و در نتیجه دچار کمبود وزن هستند، سریع‌تر کمبود وزنشان جبران شود. به گفته پژوهشگران توان درک موسیقی در ساختار ژنتیکی انسان‌ها تعبیه شده است و نوزادان نیز به شنیدن آهنگ با تغییر حالت صورت واکنش نشان می‌دهند.