۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۵:۰۱
مروری بر آثار پل استر

روایت دغدغه‌های شخصی برای مخاطب جهانی

درباره آخرین کتاب منتشر شده پل استر در ایران یکی از وقایعی که در سال‌های اخیر در حوزه ادبیات در ایران رخ داده، پدیده «پل‌استرخوانی» است که بی‌شک «خجسته کیهان» که ترجمه بسیاری از آثار پل استر را در کارنامه خود دارد در بروز آن سهم بسزایی دارد. کیهان، تابستان امسال ترجمه اثر دیگری از این رمان‌نویس مطرح آمریکایی را روانه بازار کتاب کرد که «مردی در تاریکی» نام دارد و برخلاف دیگر آثار استر، حال و هوایی سیاسی دارد و به مضمون جنگ می‌پردازد. «مردی در تاریکی» ماجرای مردی تنها و منزوی به نام «آگوست بریل»
پل استر از آن دست نویسندگانی است که کتاب‌هایش به‌رغم فضای خاص در برقراری ارتباط با مخاطب عام هم موفق ظاهر شده و همواره مورد توجه بوده است. بازار کتاب و مخاطبان ایران هم از این قاعده مستثنا نبوده و در استقبال از آثار این نویسنده آمریکایی متفاوت از دیگر داستان‌نویسان جهانی ظاهر شده‌اند. خرداد 1381 بود که خوانندگان ایرانی با انتشار رمان «شهر شیشه‌ای» برای نخستین‌بار با نام «پل استر» نویسنده پست‌مدرن آمریکایی آشنا شدند. کتابی از سه‌گانه نیویورکی این نویسنده که اولین‌بار با ترجمه خجسته کیهان در ایران منتشر می‌شد. شخصیت اصلی این رمان دانیل کویین است که مانند بسیاری دیگر از قهرمانان استر، نویسنده است. دانیل کویین که نویسنده کتاب‌های پلیسی است، پس از یک تلفن عجیب درگیر پرونده استیلمن می‌شود و تا جایی پیش می‌رود که همه هستی خود را وقف نگهبانی از استیلمن می‌کند. این آغاز ورود استر به کتابخانه‌های ایرانی بود. «کشور آخرین‌ها» دومین کتاب ترجمه شده استر در ایران است. این کتاب داستان دختر جوانی به نام آنا بلوم است که در جست‌وجوی برادر ‌خود به ناکجا آبادی سفر می‌کند که دلخوشی مردم آن مرگ است. آنا در این شهر ‌مصیبت‌زده برای فرار از بی‌خانمانی به خانه زنی ناشناس پناه می‌برد اما با مواجه ‌شدن با شوهر شرور و متجاوز او، لایه‌های دیگری از مصیبت را تجربه می‌کند. ‌منتقدان، این اثر استر را در زمره آثار شاهکاری چون «طاعون» آلبر کامو و«کوری» نوشته ژوزه ساراماگو قرار داده‌اند. «هیولا؛ لویاتان» نیز داستان نویسنده‌ای ‌به نام «بنیامین ساچز» است که بر اثر انفجار یک بمب دست‌ساز به گونه‌ای متلاشی ‌می‌شود که دیگر قابل شناسایی نیست و سازمان‌های امنیتی در پی کشف هویت او ‌هستند. استر در آن کتاب نیز به دغدغه‌های نویسنده‌ای می‌پردازد که درگیر ماجرای ‌معماگون ساچز می‌شود. نام اصلی این کتاب برگرفته از نام یک موجود افسانه‌ای ‌دریایی است که فرمانروای دریاهاست. نخستین‌‌بار توماس هابز در قرن هفدهم این ‌عنوان را برای یکی از آثارش برگزید و لویاتان را به منزله نماد قدرتی بی‌چون و چرا ‌به کار گرفت. «تیمبوکتو» داستان زندگی سگی به نام «مستر بونز» است که از ‌صاحبش ویلی جی کریسمس می‌آموزد که دنیای دیگری به نام تیمبوکتو وجود دارد. ‌پس از مرگ ویلی، مستر بونز می‌داند که باید در آنجا صاحبش را پیدا کند. او به حدی ‌به کشف و شهود انسانی دست پیدا می‌کند که در انتهای داستان، در اتوبانی در ایالت ‌ویرجینیا به طور کاملاً آگاهانه شروع به دویدن می‌کند تا با مرگ، خود را به تیمبوکتو ‌برساند. کتاب «اوهام» نیز روایت زندگی یک پروفسور است که خانواده‌اش را در یک ‌حادثه سقوط هواپیما از دست داده است. استر در کتاب اوهام یا دغدغه دیگر زندگی ‌خود را بازی می‌کند. همان‌طور که اشاره شد او علاوه بر نوشتن رمان، دستی هم در سینما ‌دارد و در این کتاب از زبان این پروفسور پاک‌باخته به روایت یافتن یک بازیگر و ‌کارگردان فیلم‌های صامت می‌پردازد که در سال 1929 بدون اینکه هیچ نشانی از خود به ‌جای گذاشته باشد، ناپدید شده است. «داستان مون‌پالاس» دیگر کتاب ترجمه شده استر در ایران همزمان با سفر انسان به کره ماه آغاز می‌شود و در طول زمان ‌پیش می‌رود تا زندگی 3 نسل قرن بیستمی را به تصویر بکشد. استر در این رمان، ‌مهارت قصه‌گویی خود را در خدمت رمان مدرن به کار می‌گیرد. «موسیقی شانس» که در سال ۱۹۹۳ دستمایه ساخت یک فیلم سینمایی به همین نام با کارگردانی فیلیپ هاس قرار گرفت، داستان زندگی فردی به نام «جیم ناش» است که پس از جدایی همسرش، در بزرگ کردن دختر 2ساله خود دچار مشکل می‌شود. این شخصیت داستانی نوعی «شرارت» را در زندگی خود می‌یابد که بختش را به آتش کشیده و خشمی شعله‌ور را درون خود می‌یابد. برخی از منتقدان این کتاب را رمانی «ابزورد» دانسته‌اند که بی‌معنایی زندگی غربی را تصویر می‌کند. این نویسنده در اکثر آثار خود زندگی آمریکایی (و آنچه به زندگی نیویورکی موسوم است) را به بوته نقد می‌کشد.«سه‌گانه نیویورکی»، دیگر کتاب استر که در ایران نیز با آن به شهرت رسید، شامل 3‌داستان مجزا با عناوین «اتاق دربسته»،«شهر شیشه‌ای» و«ارواح» است که هر سه آنها در ژانر ‌پلیسی- معمایی قرار دارند و در نیویورک می‌گذرند. «اتاق دربسته» داستانی است که در آن استر به ‌جست‌وجوی هویت می‌پردازد. راوی این داستان، فردی است که دوست دوران کودکی‌اش ناپدید شده ‌و از او جز همسر، فرزند و مجموعه‌‌ای از نوشته‌هایش چیزی برجای نمانده است. «شهر ‌شیشه‌ای» داستان یک نویسنده کتاب‌های پلیسی به نام دانیل کویین است که پس از یک تلفن عجیب،‌درگیر پرونده استیلمن می‌شود و تا جایی پیش می‌رود که همه هستی خود را وقف نگهبانی از ‌استیلمن می‌کند. «ارواح» نیز به نوعی یک اثر پلیسی است که بر علاقه استر به آثار ادگار آلن‌پو ‌صحه می‌گذارد. هر چند پل استر بیشتر به خاطر نوشتن «سه‌گانه‌ نیویورکی» شهرت جهانی پیدا کرد اما به سختی می‌توان روی تنها یک اثر او انگشت گذاشت و آن را نماینده خلاقیت ادبی او معرفی کرد. یکی از ویژگی‌های ‌اصلی داستان‌های استر که سبب شده این داستان‌نویس در مقایسه با دیگر نویسندگان ‌از شهرت فراوانی برخوردار شود تکرار و تعدد «رویداد‌های تصادفی» است که در ‌اغلب آثارش بویژه«سه‌گانه نیویورکی» به وضوح دیده می‌شود. دیگر ویژگی مهم پل استر علاقه‌اش ‌به سنت کهن قصه‌گویی است، مفهومی شرقی که تا حدی با«رمان» به معنای غربی ‌آن زیاد سازگار نیست. علاقه پل استر به قصه‌گویی به آن مفهومی که اشاره شد، ‌باعث شده تا یکی از مؤلفه‌های نسبتا مشترک داستان‌هایش که«داستان ‌در داستان»‌باشد در اغلب آثارش دیده ‌شود. داستان‌هایی کوتاه که به ‌وفور ما بین ماجرای داستان اصلی گفته می‌شود و حکایت از علاقه به همان سنت ‌کهن قصه‌گویی دارد.«داستان در داستان» در کتاب‌های استر برای نمونه به وضوح ‌درکتاب «اوهام»،«مون پالاس» و «شب پیشگویی» دیده می‌شود. استر همچنین به زندگی روزمره آدم‌ها ‌علاقه بسیاری دارد و در جای جای داستان‌هایش تصویر زندگی روزمره را نشان ‌داده است. یکی دیگر از ویژگی‌های استر این است که زندگی ‌شخصی‌‌اش همیشه در رمان‌های وی نفوذ می‌کند و ردپای اخلاقیات استر در زندگی ‌خصوصی‌اش را می‌توان در آثارش دید.
ارسال نظر
captcha
پربیننده