رها داودی: اگر بپذیریم که به گفته اوکتاویو پاز- شاعر و نویسنده مکزیکی برنده نوبل- انزوا و تنهایی ژرف‌ترین واقعیت در سرنوشت آدمی است، باید تمام نیروهای خود را برای نسخ انزوای خود به‌کار گیریم اما اینکه چطور، سوالی است که جوابش را شاید بتوان در خوانش رمان پیدا کرد.« تنهایی پرهیاهو» نوشته بهومیل هرابال از آن دسته رمان‌هایی است که این امکان را به انسان می‌دهد تا با مرور احوالات خود در آینه زندگی شخصیت داستان، احساس انزوا و بی‌ثباتی خود را در سایه رسیدن به مفهوم دوگانه تنهایی که همانا خودآگاهی و میل به گریز از خویشتن است، پایان بخشد. «تنهایی پرهیاهو» با ترجمه شیوا و روان پرویز دوایی، بیش از آنکه یک رمان باشد، یک مانیفست از دورانی است که زیر تیغه سانسور و بگیرو ببندهای دوران بعد از بهار پراگ گذشت. او این کتاب را در فاصله سال‌های 1974 تا 1976 نوشت و از آنجا که در کشورش ممنوع‌القلم بود این اثر در سال 1976 به‌صورت مخفیانه منتشر شد. بهومیل هرابال نویسنده صاحب‌سبک کشور چک که میلان کوندرا او را بهترین نویسنده امروز چک می‌داند و یوزف اشکوورتسکی نویسنده دیگر چک، وجود و حضور او را در ادبیات معاصر چک به عنوان یک انقلاب وصف می‌کند، تجربه سال‌ها سرکوب تفکرات، آثار و تنهایی عمیقی را که متحمل شده است، به صورتی نمادین و کنایی در سرگذشت فردی با نام «هانتا»، برای مخاطب روایت می‌کند.«هانتا» قهرمان غم‌نامه هرابال است که آن طور که خود در ابتدای هر فصل تکرار می‌کند، 35 سال است که در یک کارگاه بازیافت کاغذ باطله کار می‌کند؛ جایی که کتاب‌ها در شکل و موضوعات مختلف در دستگاه‌های پرس کوبیده و بعد خمیر می‌شوند.«35 سال است که در کار کاغذ باطله هستم و این قصه عاشقانه من است. 35سال است که دارم کتاب و کاغذ باطله خمیر می‌کنم و خود را چنان با کلمات عجین کرده‌ام که دیگر به هیات دانشنامه‌هایی درآمده‌ام که در این سال‌ها 3تن از آنها را خمیر کرده‌ام، سبویی هستم پر از آب زندگانی و کافی است کمی به یک سو خم شوم تا از من سیل افکار زیبا جاری شود» (سطور آغازین فصل اول که با جملات مختلف در تمام فصل‌ها تکرار شده است).
هانتا فردی منزوی، گوشه‌گیر و بیش از هر چیز خیالباف با ذهنی فراواقعگراست. آنچه می‌بیند و می‌شنود همه آن چیزی که در واقعیت می‌بیند، نیست. دنیای انتزاعی‌ای که هانتا در آن زندگی می‌کند، دنیایی است مملو از نویسندگان، شعرا و فلاسفه‌ای که او طی 35 سال کار مداوم آثارشان را خمیر کرده است. نگاه فراواقعگرایانه هانتا به مسائل روزمره و پیش‌پا افتاده زندگی، شخصیت او را به مثابه یک نقاش آبستره در یک جامعه ایدئولوژی‌زده در ذهن مخاطب تصویر می‌کند.
«تنهایی پرهیاهو» روایتی غنی از نشانه‌ها و سمبل‌های روزگار تلخ و سیاهی است که نظام‌های کمونیستی برای مردم به ارمغان آورده‌اند. هرابال در این اثر که برخلاف دیگر آثارش، در دوره سلطه نظام کمونیستی رخ می‌دهد، با لحنی آکنده از طنز سیاه به روایت زندگی افرادی می‌پردازد که در تله پوچی اگزیستانسیالیستی گرفتار شده‌اند و زندگی خود را در نوعی یأس و اندوه عمیق فلسفی می‌گذرانند؛ چنانکه هانتا هر روزش را با این احساس در کنار دستگاه پرس می‌گذراند. او چنان به این کار عشق می‌ورزد که وقتی او را از ادامه فعالیتش باز می‌دارند، سرخورده و متألم شده و به شکلی بسیار عجیب و نمادین خودکشی کرده و خودش را میان صدها کتاب در دستگاه پرس له می‌کند.
هرابال شخصا می‌گفت که آثارش را در واقع ابداع نمی‌کند و کارش صرفا جمع‌آوری دیده‌ها، یادها و تجربه‌هایش از آدم‌ها و اتفاق‌های جالب و ساختن کلاژی از آنهاست. یکی از ویژگی‌های این کتاب که به نظر نگارنده در علاقه‌مندی مخاطب به خواندن یک نفس کتاب موثر است، شیوه شگفت‌انگیز هرابال در بیان جزء به جزء افکار، احساسات و عواطف هانتاست که مخاطب را در سرنوشت او دخالت می‌دهد، ملاحظات پرغنای شاعرانه نادر و ظریف با زمخت‌ترین احوال آدم‌های جوامع روزمره، حرف‌های میخانه‌ای با بحث‌های بسیار سطح بالای روشنفکرانه و در نهایت یک گواهی نافذ و پایدار بر تاریخ معنوی معاصرش با لبخندی دیرباور و دوستدار، با نومیدی و شک ناشی از دانستن... ، این همه در نوشته‌های او جریان زلال و طبیعی و سرشار از زندگی شادخوارانه‌ای دارد که گاهی ـ به قولی ـ واقعا به معجزه کلام نزدیک می‌شود. ویژگی دیگر آن که هرابال را به یکی از تحسین‌برانگیز‌ترین نویسندگان معاصر بدل کرده، درهم‌پیچیدگی رویا و واقعیت است که در بسیاری از عناصر داستان دیده می‌شود و در نهایت همین روند تبدیل رویا به واقعیت است که به زندگی کابوس‌وار هانتا خاتمه می‌دهد.«تنهایی پرهیاهو» از آن جهت حائزاهمیت است که می‌تواند داستان انسان عصر امروز یعنی من و شما باشد؛ عصری که درآن، آدم‌ها تاب روبه‌روشدن با مقاومت را ندارند و برای گریز ازخلأ پیرامون خود به خواندن کتاب روی می‌آورند و می‌کوشند خود را درجایی از داستان‌هایی که می‌خوانند، گم کنند. نگاهی اجمالی به «تنهایی پرهیاهو» اثر برگزیده چک مرگ تدریجی یک انسان
رها داودی: اگر بپذیریم که به گفته اوکتاویو پاز- شاعر و نویسنده مکزیکی برنده نوبل- انزوا و تنهایی ژرف‌ترین واقعیت در سرنوشت آدمی است، باید تمام نیروهای خود را برای نسخ انزوای خود به‌کار گیریم اما اینکه چطور، سوالی است که جوابش را شاید بتوان در خوانش رمان پیدا کرد.« تنهایی پرهیاهو» نوشته بهومیل هرابال از آن دسته رمان‌هایی است که این امکان را به انسان می‌دهد تا با مرور احوالات خود در آینه زندگی شخصیت داستان، احساس انزوا و بی‌ثباتی خود را در سایه رسیدن به مفهوم دوگانه تنهایی که همانا خودآگاهی و میل به گریز از خویشتن است، پایان بخشد. «تنهایی پرهیاهو» با ترجمه شیوا و روان پرویز دوایی، بیش از آنکه یک رمان باشد، یک مانیفست از دورانی است که زیر تیغه سانسور و بگیرو ببندهای دوران بعد از بهار پراگ گذشت. او این کتاب را در فاصله سال‌های 1974 تا 1976 نوشت و از آنجا که در کشورش ممنوع‌القلم بود این اثر در سال 1976 به‌صورت مخفیانه منتشر شد. بهومیل هرابال نویسنده صاحب‌سبک کشور چک که میلان کوندرا او را بهترین نویسنده امروز چک می‌داند و یوزف اشکوورتسکی نویسنده دیگر چک، وجود و حضور او را در ادبیات معاصر چک به عنوان یک انقلاب وصف می‌کند، تجربه سال‌ها سرکوب تفکرات، آثار و تنهایی عمیقی را که متحمل شده است، به صورتی نمادین و کنایی در سرگذشت فردی با نام «هانتا»، برای مخاطب روایت می‌کند.«هانتا» قهرمان غم‌نامه هرابال است که آن طور که خود در ابتدای هر فصل تکرار می‌کند، 35 سال است که در یک کارگاه بازیافت کاغذ باطله کار می‌کند؛ جایی که کتاب‌ها در شکل و موضوعات مختلف در دستگاه‌های پرس کوبیده و بعد خمیر می‌شوند.«35 سال است که در کار کاغذ باطله هستم و این قصه عاشقانه من است. 35سال است که دارم کتاب و کاغذ باطله خمیر می‌کنم و خود را چنان با کلمات عجین کرده‌ام که دیگر به هیات دانشنامه‌هایی درآمده‌ام که در این سال‌ها 3تن از آنها را خمیر کرده‌ام، سبویی هستم پر از آب زندگانی و کافی است کمی به یک سو خم شوم تا از من سیل افکار زیبا جاری شود» (سطور آغازین فصل اول که با جملات مختلف در تمام فصل‌ها تکرار شده است).
هانتا فردی منزوی، گوشه‌گیر و بیش از هر چیز خیالباف با ذهنی فراواقعگراست. آنچه می‌بیند و می‌شنود همه آن چیزی که در واقعیت می‌بیند، نیست. دنیای انتزاعی‌ای که هانتا در آن زندگی می‌کند، دنیایی است مملو از نویسندگان، شعرا و فلاسفه‌ای که او طی 35 سال کار مداوم آثارشان را خمیر کرده است. نگاه فراواقعگرایانه هانتا به مسائل روزمره و پیش‌پا افتاده زندگی، شخصیت او را به مثابه یک نقاش آبستره در یک جامعه ایدئولوژی‌زده در ذهن مخاطب تصویر می‌کند.
«تنهایی پرهیاهو» روایتی غنی از نشانه‌ها و سمبل‌های روزگار تلخ و سیاهی است که نظام‌های کمونیستی برای مردم به ارمغان آورده‌اند. هرابال در این اثر که برخلاف دیگر آثارش، در دوره سلطه نظام کمونیستی رخ می‌دهد، با لحنی آکنده از طنز سیاه به روایت زندگی افرادی می‌پردازد که در تله پوچی اگزیستانسیالیستی گرفتار شده‌اند و زندگی خود را در نوعی یأس و اندوه عمیق فلسفی می‌گذرانند؛ چنانکه هانتا هر روزش را با این احساس در کنار دستگاه پرس می‌گذراند. او چنان به این کار عشق می‌ورزد که وقتی او را از ادامه فعالیتش باز می‌دارند، سرخورده و متألم شده و به شکلی بسیار عجیب و نمادین خودکشی کرده و خودش را میان صدها کتاب در دستگاه پرس له می‌کند.
هرابال شخصا می‌گفت که آثارش را در واقع ابداع نمی‌کند و کارش صرفا جمع‌آوری دیده‌ها، یادها و تجربه‌هایش از آدم‌ها و اتفاق‌های جالب و ساختن کلاژی از آنهاست. یکی از ویژگی‌های این کتاب که به نظر نگارنده در علاقه‌مندی مخاطب به خواندن یک نفس کتاب موثر است، شیوه شگفت‌انگیز هرابال در بیان جزء به جزء افکار، احساسات و عواطف هانتاست که مخاطب را در سرنوشت او دخالت می‌دهد، ملاحظات پرغنای شاعرانه نادر و ظریف با زمخت‌ترین احوال آدم‌های جوامع روزمره، حرف‌های میخانه‌ای با بحث‌های بسیار سطح بالای روشنفکرانه و در نهایت یک گواهی نافذ و پایدار بر تاریخ معنوی معاصرش با لبخندی دیرباور و دوستدار، با نومیدی و شک ناشی از دانستن... ، این همه در نوشته‌های او جریان زلال و طبیعی و سرشار از زندگی شادخوارانه‌ای دارد که گاهی ـ به قولی ـ واقعا به معجزه کلام نزدیک می‌شود. ویژگی دیگر آن که هرابال را به یکی از تحسین‌برانگیز‌ترین نویسندگان معاصر بدل کرده، درهم‌پیچیدگی رویا و واقعیت است که در بسیاری از عناصر داستان دیده می‌شود و در نهایت همین روند تبدیل رویا به واقعیت است که به زندگی کابوس‌وار هانتا خاتمه می‌دهد.«تنهایی پرهیاهو» از آن جهت حائزاهمیت است که می‌تواند داستان انسان عصر امروز یعنی من و شما باشد؛ عصری که درآن، آدم‌ها تاب روبه‌روشدن با مقاومت را ندارند و برای گریز ازخلأ پیرامون خود به خواندن کتاب روی می‌آورند و می‌کوشند خود را درجایی از داستان‌هایی که می‌خوانند، گم کنند. ارسال نظر
پربیننده