گروه سیاسی: پس از برگزاری نشست ژنو- 2 و گفت‌وگو‌ی دیپلمات‌های بلندپایه کشورهای 1+5 با تهران، یکی از محورهای مورد توافق دوطرف که با استقبال گسترده غرب مواجه شد، موضوع ارسال اورانیوم 5/3 درصد به خارج از ایران و دریافت اورانیوم 75/19 درصد بود؛ موضوعی که در واقع پیشنهاد طرف ایرانی بود و اردیبهشت سال جاری درخواست آن در اختیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گرفته بود. با این حال برخی در این میان به مقایسه و تشبیه این طرح با پیشنهاد مسکو برای غنی‌سازی اورانیوم ایران در خاک روسیه پرداختند، این در حالی است که در طرح کنونی 6 کشور حاضر در مذاکرات، با پذیرش پیشنهاد ایران در واقع قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران را نقض کرده‌اند و غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران را پذیرفته‌اند. برای آشنایی بیشتر با جزئیات طرح تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران با مهدی محمدی، کارشناس مسائل هسته‌ای گفت‌وگو كرديم تا علاوه بر این موضوع، تحلیل روشن‌تری از تفاوت این طرح با پیشنهاد غنی‌سازی اورانیوم در خاک روسیه به دست آوریم.
آقای محمدی! جریان صادر کردن اورانیوم 5/3 درصد به خارج از ایران و واردات اورانیوم 75/19 درصد چیست؟ غربی‌ها خیلی در این باره سروصدا می‌کنند اما اطلاعات زیادی وجود ندارد.
داستان از این قرار است که ما یک رآکتور تحقیقاتی در تهران داریم که این رآکتور رادیوایزوتوپ برای مصارف بیمارستانی تولید می‌کند. این رآکتورها برخلاف رآکتورهای قدرت مثل بوشهر به جای سوخت 5-5/3 درصد غنا، از سوخت اورانیوم 75/19 درصد غنا استفاده می‌کنند. تا پیش از این سوخت این رآکتور با واسطه‌گری آژانس و از طریق کشورهای ثالث تامین می‌شد. سوختی که ما برای این رآکتور در اختیار داشتیم در حال اتمام است لذا ایران اخیرا از آژانس خواسته بود برای تامین سوخت آن اقدام کند، آژانس هم این موضوع را با کشورهای دیگر از جمله روسیه و آمریکا در‌میان گذاشته، آنها نهایتاً پیشنهادی را خطاب به آژانس تدوین کرده‌اند که رئوس آن در نشست ژنو مطرح شده ولی توافقی در این زمینه صورت نگرفته است.
پس پیشنهادروسیه و آمریکاست؟
بله، این چیزی که شما الان در رسانه‌های غربی می‌بینید همان است که آنها تدوین کرده‌اند، ماه قبل درباره آن با هم مذاکره داشته‌اند و نهایتاً پیشنهاد در اختیار آژانس قرار گرفته تا با ایران مطرح شود.
جزئیات پیشنهاد چیست؟
ببینید! این فعلاً یک موضوع مقدماتی و مذاکره نشده است. پس هرچیزی که درباره جزئیات گفته می‌شود قطعی نيست. فعلاً آن چیزی را مبنا قرار می‌دهیم که رسانه‌های غربی خودشان گفته‌اند و مقام‌های اروپایی و آمریکایی هم آن را تایید کرده‌اند، اما شما باید توجه کنید آنچه که آنها الان می‌گویند کف چیزی است که احتمالا توافق خواهد شد و آنها حتما جای چانه‌زنی ایران را در آن لحاظ کرده‌اند.
یعنی می‌دانند ایران عین این را نمی‌پذیرد؟
حتماً، این قاعده مذاکره است. آنها چیزی می‌گویند که می‌دانند ما درباره آن چانه خواهیم زد و حتماً آنچه که نهایتاً توافق خواهد شد بسیار بهتر از این چیزی است که الان امثال روزنامه فایننشال تایمز مطرح می‌کنند. ولی نکته مهم این است که اگر همین هم پذیرفته شود پیروزی بسیار مهمی برای ایران است.
نگفتید جزئیات پیشنهاد چیست؟
ظاهراً ایران در خاک خود اورانیوم را تا حد 5- 5/3 درصد غنی می‌کند بعد آن را به روسیه می فرستد و اورانیوم غنی‌شده ایران در روسیه تا حدود 20 درصد غنی شود، بعد آنها اورانیوم غنی‌شده را به فرانسه می‌فرستند تا در آنجا تبدیل به میله‌های سوخت شود و به تهران بیاید. ایران از این سوخت در رآکتور تهران استفاده خواهد کرد.
این همان پیشنهاد غنی‌سازی در روسیه نیست؟
به هیچ‌وجه، کاملاً متفاوت است. من می‌بینم در روزهای گذشته کسانی این 2 موضوع را با هم مخلوط کرده‌اند و نتیجه گرفته‌اند که پس از چند سال کش و قوس همان چیزی را گرفته‌ایم که چند سال قبل هم می‌توانستیم بگیریم. اینهایی که این حرف‌ها را می‌زنند معلوم می‌شود نه چیزی از جزئیات فنی موضوع می‌دانند و نه از تاریخ پرونده هسته‌ای ایران سر در می‌آورند. ببینید اساس دعوای ما از سال 2003 تا حالا که پرونده ایران در دستور کار نهادهای بین‌المللی (مثل شورای حکام آژانس و شورای امنیت) است، این بوده که غربی‌ها به ما می‌گفتند شما اساساً حق غنی‌سازی در خاک ایران چه به صورت آزمایشگاهی و چه به صورت صنعتی چه با درصد پایین و چه با درصد بالا را ندارید. قطعنامه‌های شورای امنیت از قطعنامه 1696 تا قطعنامه 1835 هم همین را می‌گوید. در قطعنامه های شورای حکام از سال 2003 تا 2006 هم چیزی غیر از این نمی بینید و اساساً آنچه غربی ها اسمش را گذاشتند تعلیق دقیقا همین است. اصلا پرونده ما به همین دلیل به شورای امنیت رفت و ما قطعنامه گرفتیم. داستان تعلیق دقیقاً همین است که آنها می‌گویند هیچ شکلی از غنی‌سازی نباید در ایران انجام شود. حالا جالب است خود آنها پیشنهادی به ایران داده‌اند که متضمن غنی‌سازی در ابعاد صنعتی داخل خاک ایران است یعنی درست همان چیزی که ما تا حالا می‌خواستیم و 6 سال است اجازه نداده‌اند.
اینکه غنی‌سازی تا 5 درصد باشد مهم نیست؟
اصلا تا حالا همه بحث سر همین غنی‌سازی 5 درصدی بوده، ما که نمی‌خواستیم بیشتر غنی کنیم. همواره گفته‌ایم برای مصارف صلح‌آمیز و از جمله برای تامین سوخت نیروگاه‌هایی شبیه بوشهر – که اورانیوم 5 درصد غنا می‌خواهد – می‌خواهیم غنی‌سازی کنیم و همین را اجازه نمی‌دادند. در واقع غرب دقیقاً آن چیزی را که مطالبه تاریخی ایران و اساس پرونده هسته‌ای بود به طور کامل پذیرفته و صدایش را هم در نمی‌آورد، ضمن اینکه حتماً مذاکره‌کنندگان ایرانی روز 18 اکتبر حق غنی‌سازی بالای 5درصد را از ایران سلب نخواهند کرد، این حق کاملاً سر جای خودش باقی می‌ماند. از این جهت است که من می‌گویم مذاکرات ژنو علاوه بر جنبه‌های دیگرش که بحث مفصلی دارد به همین یک دلیل که ایران توانسته چنین امتیاز بزرگی را از غربی‌ها بگیرد موفق‌ترین مذاکرات تاریخ پرونده هسته‌ای ایران بوده است. ایران در این مذاکرات غربی‌ها را وادار کرد خودشان حق غنی‌سازی ایران را بپذیرند و برای چگونگی اعمال آن پیشنهاد بدهند. این دستاورد بسیار بزرگی است. ایران، هم موفق شد برای رآکتور خودش سوخت تهیه کند و هم غربی‌ها را وادارد که غنی‌سازی در خاک ایران را بپذیرند. تصور نمی‌کنم چنین چیزی را چند سال پیش کسی به خواب هم می‌توانست ببیند.
تفاوت این طرح با طرح روسیه که چند سال پیش مطرح شده بود، چیست؟
آن اصلا یک موضوع دیگر است. در طرح روس‌ها اصلاً غنی‌سازی در خاک ایران به طور آزمایشگاهی هم نبود چه برسد به شکل صنعتی. روس‌ها به ما پیشنهاد کرده بودند شما محصول UF6 را در اصفهان تولید کنید بعد هگزا‌فلوراید تولید شده در ایران به روسیه برود و آنجا غنی‌سازی شود. در حالی که در طرح جدید حفظ توانمندی غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران که مطالبه همیشگی بوده به طور کامل وجود دارد و ایران حق خود در این زمینه را صددرصد اعمال می‌کند. ضمن اینکه من یک نکته خیلی مهم دیگری را هم عرض بکنم که تا به حال به آن توجه نشده و آن این است که شما می‌دانید، صادرات مواد هسته‌ای توسط ایران طبق قطعنامه‌های شورای امنیت ممنوع است، در حالی که اگر بنا باشد این طرح عملی شود ایران باید به کشورهای دیگر اورانیوم 5 درصد غنا صادر کند و باید غربی‌ها این مشکل را برای خودشان حل کنند، تنها راه‌حل آن هم این است که قطعنامه جدیدی صادر شود و قطعنامه‌های قبلی را نقض کند که این هم اتفاقي بسیار کلیدی است و در واقع راه منتفی شدن قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران را باز می‌کند. این دستاوردی است که بعضی‌ها خیال می‌کردند
خواب و خیال است و امکان ندارد اتفاق بیفتد.
با این وضع این سوال پیش می‌آید که چرا غربی‌ها چنین پیشنهادی داده‌اند.
ببینید! حالا آنها چیزهایی درباره کاهش ذخایر اورانیوم غنی شده ایران و امثال اینها می‌گویند، ولی من تصور می‌کنم اینها همه شوخی است. اصل قصه این است که غربی‌ها فهمیده‌اند ایران بر اثر هیچ فشار و تحریمی غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد و آنها هم توانی برای وارد کردن فشار جدید به ایران ندارند. درباره تحریم بنزین نگاه کنید که غربی‌ها چطور دارند تهدیدهای خود را یکی‌یکی پس می‌گیرند. درباره حمله نظامی هم که با اعلام تاسیسات فردو، موضوع کاملاً منتفی شد اگرچه قبلا هم مساله اصلا جدی نبود. غرب فهمیده است که هسته‌ای شدن ایران ناگزیر و ضمنا کسی در ایران نمی‌خواهد سلاح بسازد. بويژه آمریکایی‌ها به دلیل گرفتاری‌های منطقه‌ای بویژه در افغانستان اصلاً مایل به درگیری با ایران نیستند و می‌دانند درگیری هم فایده‌ای ندارد. به همین دلیل به دنبال فرمول‌هایی برای معامله با ایران «با حداقل آبروریزی» می‌گردند که این پیشنهاد از جمله آنهاست. آنها می‌خواهند معامله‌ای با ایران بکنند که وقتی از اتاق مذاکره بیرون آمدند، بتوانند سرشان را بالا بگیرند و ما هم به شرط اینکه حقوقمان کاملاً رعایت شود مشکلی نداریم.
جزئیات پیروزی بزرگ ژنو در گفت و گو با مهدی محمدی
خوابش را هم نمی‌دیدند
گروه سیاسی: پس از برگزاری نشست ژنو- 2 و گفت‌وگو‌ی دیپلمات‌های بلندپایه کشورهای 1+5 با تهران، یکی از محورهای مورد توافق دوطرف که با استقبال گسترده غرب مواجه شد، موضوع ارسال اورانیوم 5/3 درصد به خارج از ایران و دریافت اورانیوم 75/19 درصد بود؛ موضوعی که در واقع پیشنهاد طرف ایرانی بود و اردیبهشت سال جاری درخواست آن در اختیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گرفته بود. با این حال برخی در این میان به مقایسه و تشبیه این طرح با پیشنهاد مسکو برای غنی‌سازی اورانیوم ایران در خاک روسیه پرداختند، این در حالی است که در طرح کنونی 6 کشور حاضر در مذاکرات، با پذیرش پیشنهاد ایران در واقع قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران را نقض کرده‌اند و غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران را پذیرفته‌اند. برای آشنایی بیشتر با جزئیات طرح تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران با مهدی محمدی، کارشناس مسائل هسته‌ای گفت‌وگو كرديم تا علاوه بر این موضوع، تحلیل روشن‌تری از تفاوت این طرح با پیشنهاد غنی‌سازی اورانیوم در خاک روسیه به دست آوریم.
آقای محمدی! جریان صادر کردن اورانیوم 5/3 درصد به خارج از ایران و واردات اورانیوم 75/19 درصد چیست؟ غربی‌ها خیلی در این باره سروصدا می‌کنند اما اطلاعات زیادی وجود ندارد.
داستان از این قرار است که ما یک رآکتور تحقیقاتی در تهران داریم که این رآکتور رادیوایزوتوپ برای مصارف بیمارستانی تولید می‌کند. این رآکتورها برخلاف رآکتورهای قدرت مثل بوشهر به جای سوخت 5-5/3 درصد غنا، از سوخت اورانیوم 75/19 درصد غنا استفاده می‌کنند. تا پیش از این سوخت این رآکتور با واسطه‌گری آژانس و از طریق کشورهای ثالث تامین می‌شد. سوختی که ما برای این رآکتور در اختیار داشتیم در حال اتمام است لذا ایران اخیرا از آژانس خواسته بود برای تامین سوخت آن اقدام کند، آژانس هم این موضوع را با کشورهای دیگر از جمله روسیه و آمریکا در‌میان گذاشته، آنها نهایتاً پیشنهادی را خطاب به آژانس تدوین کرده‌اند که رئوس آن در نشست ژنو مطرح شده ولی توافقی در این زمینه صورت نگرفته است.
پس پیشنهادروسیه و آمریکاست؟
بله، این چیزی که شما الان در رسانه‌های غربی می‌بینید همان است که آنها تدوین کرده‌اند، ماه قبل درباره آن با هم مذاکره داشته‌اند و نهایتاً پیشنهاد در اختیار آژانس قرار گرفته تا با ایران مطرح شود.
جزئیات پیشنهاد چیست؟
ببینید! این فعلاً یک موضوع مقدماتی و مذاکره نشده است. پس هرچیزی که درباره جزئیات گفته می‌شود قطعی نيست. فعلاً آن چیزی را مبنا قرار می‌دهیم که رسانه‌های غربی خودشان گفته‌اند و مقام‌های اروپایی و آمریکایی هم آن را تایید کرده‌اند، اما شما باید توجه کنید آنچه که آنها الان می‌گویند کف چیزی است که احتمالا توافق خواهد شد و آنها حتما جای چانه‌زنی ایران را در آن لحاظ کرده‌اند.
یعنی می‌دانند ایران عین این را نمی‌پذیرد؟
حتماً، این قاعده مذاکره است. آنها چیزی می‌گویند که می‌دانند ما درباره آن چانه خواهیم زد و حتماً آنچه که نهایتاً توافق خواهد شد بسیار بهتر از این چیزی است که الان امثال روزنامه فایننشال تایمز مطرح می‌کنند. ولی نکته مهم این است که اگر همین هم پذیرفته شود پیروزی بسیار مهمی برای ایران است.
نگفتید جزئیات پیشنهاد چیست؟
ظاهراً ایران در خاک خود اورانیوم را تا حد 5- 5/3 درصد غنی می‌کند بعد آن را به روسیه می فرستد و اورانیوم غنی‌شده ایران در روسیه تا حدود 20 درصد غنی شود، بعد آنها اورانیوم غنی‌شده را به فرانسه می‌فرستند تا در آنجا تبدیل به میله‌های سوخت شود و به تهران بیاید. ایران از این سوخت در رآکتور تهران استفاده خواهد کرد.
این همان پیشنهاد غنی‌سازی در روسیه نیست؟
به هیچ‌وجه، کاملاً متفاوت است. من می‌بینم در روزهای گذشته کسانی این 2 موضوع را با هم مخلوط کرده‌اند و نتیجه گرفته‌اند که پس از چند سال کش و قوس همان چیزی را گرفته‌ایم که چند سال قبل هم می‌توانستیم بگیریم. اینهایی که این حرف‌ها را می‌زنند معلوم می‌شود نه چیزی از جزئیات فنی موضوع می‌دانند و نه از تاریخ پرونده هسته‌ای ایران سر در می‌آورند. ببینید اساس دعوای ما از سال 2003 تا حالا که پرونده ایران در دستور کار نهادهای بین‌المللی (مثل شورای حکام آژانس و شورای امنیت) است، این بوده که غربی‌ها به ما می‌گفتند شما اساساً حق غنی‌سازی در خاک ایران چه به صورت آزمایشگاهی و چه به صورت صنعتی چه با درصد پایین و چه با درصد بالا را ندارید. قطعنامه‌های شورای امنیت از قطعنامه 1696 تا قطعنامه 1835 هم همین را می‌گوید. در قطعنامه های شورای حکام از سال 2003 تا 2006 هم چیزی غیر از این نمی بینید و اساساً آنچه غربی ها اسمش را گذاشتند تعلیق دقیقا همین است. اصلا پرونده ما به همین دلیل به شورای امنیت رفت و ما قطعنامه گرفتیم. داستان تعلیق دقیقاً همین است که آنها می‌گویند هیچ شکلی از غنی‌سازی نباید در ایران انجام شود. حالا جالب است خود آنها پیشنهادی به ایران داده‌اند که متضمن غنی‌سازی در ابعاد صنعتی داخل خاک ایران است یعنی درست همان چیزی که ما تا حالا می‌خواستیم و 6 سال است اجازه نداده‌اند.
اینکه غنی‌سازی تا 5 درصد باشد مهم نیست؟
اصلا تا حالا همه بحث سر همین غنی‌سازی 5 درصدی بوده، ما که نمی‌خواستیم بیشتر غنی کنیم. همواره گفته‌ایم برای مصارف صلح‌آمیز و از جمله برای تامین سوخت نیروگاه‌هایی شبیه بوشهر – که اورانیوم 5 درصد غنا می‌خواهد – می‌خواهیم غنی‌سازی کنیم و همین را اجازه نمی‌دادند. در واقع غرب دقیقاً آن چیزی را که مطالبه تاریخی ایران و اساس پرونده هسته‌ای بود به طور کامل پذیرفته و صدایش را هم در نمی‌آورد، ضمن اینکه حتماً مذاکره‌کنندگان ایرانی روز 18 اکتبر حق غنی‌سازی بالای 5درصد را از ایران سلب نخواهند کرد، این حق کاملاً سر جای خودش باقی می‌ماند. از این جهت است که من می‌گویم مذاکرات ژنو علاوه بر جنبه‌های دیگرش که بحث مفصلی دارد به همین یک دلیل که ایران توانسته چنین امتیاز بزرگی را از غربی‌ها بگیرد موفق‌ترین مذاکرات تاریخ پرونده هسته‌ای ایران بوده است. ایران در این مذاکرات غربی‌ها را وادار کرد خودشان حق غنی‌سازی ایران را بپذیرند و برای چگونگی اعمال آن پیشنهاد بدهند. این دستاورد بسیار بزرگی است. ایران، هم موفق شد برای رآکتور خودش سوخت تهیه کند و هم غربی‌ها را وادارد که غنی‌سازی در خاک ایران را بپذیرند. تصور نمی‌کنم چنین چیزی را چند سال پیش کسی به خواب هم می‌توانست ببیند.
تفاوت این طرح با طرح روسیه که چند سال پیش مطرح شده بود، چیست؟
آن اصلا یک موضوع دیگر است. در طرح روس‌ها اصلاً غنی‌سازی در خاک ایران به طور آزمایشگاهی هم نبود چه برسد به شکل صنعتی. روس‌ها به ما پیشنهاد کرده بودند شما محصول UF6 را در اصفهان تولید کنید بعد هگزا‌فلوراید تولید شده در ایران به روسیه برود و آنجا غنی‌سازی شود. در حالی که در طرح جدید حفظ توانمندی غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران که مطالبه همیشگی بوده به طور کامل وجود دارد و ایران حق خود در این زمینه را صددرصد اعمال می‌کند. ضمن اینکه من یک نکته خیلی مهم دیگری را هم عرض بکنم که تا به حال به آن توجه نشده و آن این است که شما می‌دانید، صادرات مواد هسته‌ای توسط ایران طبق قطعنامه‌های شورای امنیت ممنوع است، در حالی که اگر بنا باشد این طرح عملی شود ایران باید به کشورهای دیگر اورانیوم 5 درصد غنا صادر کند و باید غربی‌ها این مشکل را برای خودشان حل کنند، تنها راه‌حل آن هم این است که قطعنامه جدیدی صادر شود و قطعنامه‌های قبلی را نقض کند که این هم اتفاقي بسیار کلیدی است و در واقع راه منتفی شدن قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران را باز می‌کند. این دستاوردی است که بعضی‌ها خیال می‌کردند
خواب و خیال است و امکان ندارد اتفاق بیفتد.
با این وضع این سوال پیش می‌آید که چرا غربی‌ها چنین پیشنهادی داده‌اند.
ببینید! حالا آنها چیزهایی درباره کاهش ذخایر اورانیوم غنی شده ایران و امثال اینها می‌گویند، ولی من تصور می‌کنم اینها همه شوخی است. اصل قصه این است که غربی‌ها فهمیده‌اند ایران بر اثر هیچ فشار و تحریمی غنی‌سازی را متوقف نخواهد کرد و آنها هم توانی برای وارد کردن فشار جدید به ایران ندارند. درباره تحریم بنزین نگاه کنید که غربی‌ها چطور دارند تهدیدهای خود را یکی‌یکی پس می‌گیرند. درباره حمله نظامی هم که با اعلام تاسیسات فردو، موضوع کاملاً منتفی شد اگرچه قبلا هم مساله اصلا جدی نبود. غرب فهمیده است که هسته‌ای شدن ایران ناگزیر و ضمنا کسی در ایران نمی‌خواهد سلاح بسازد. بويژه آمریکایی‌ها به دلیل گرفتاری‌های منطقه‌ای بویژه در افغانستان اصلاً مایل به درگیری با ایران نیستند و می‌دانند درگیری هم فایده‌ای ندارد. به همین دلیل به دنبال فرمول‌هایی برای معامله با ایران «با حداقل آبروریزی» می‌گردند که این پیشنهاد از جمله آنهاست. آنها می‌خواهند معامله‌ای با ایران بکنند که وقتی از اتاق مذاکره بیرون آمدند، بتوانند سرشان را بالا بگیرند و ما هم به شرط اینکه حقوقمان کاملاً رعایت شود مشکلی نداریم.
ارسال نظر
پربیننده