و گرنه کیست برآید ز عهده نعتش
به غیر علم خداوند خالق اکبر
در اندیشه شاعرانه بیدل حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (ص) متصف به صفت‌لولاک است بر مبنای آن حدیث نبوی که از زبان خداوند درباره‌اش فرمود که اگر تو نبودی افلاک را نمی‌آفریدم و معتقد است که این قلقل هستی به خاطر وجود نازنین اوست که بر پا شده است. او بر این باور تاکید دارد که هیچ حیاتی در عالم نیست جز آنکه از حیات او نشأت دارد و هیچ اراده‌ای در جهان نیست، جز آنکه وامدار اراده اوست. جهان با او شروع می‌شود و به او ختم می‌شود. روضه جنت و باغ بهشت تنها اثری از لطف اوست و 7 گلخن برزخ تنها شرری از آتش قهر حضرت مصطفی(ص) است.
ز لطف او اثری هست روضه جنت
ز قهر او شرری هفت گلخن دوزخ
همه گویندگان عالم هستی با زبان او سخن می‌گویند و همه بینندگان با چشمان او می‌بیند. بین نبی مکرم اسلام و خدا تمایزی جز اعتبار نیست و او همان خدای متجلی است و حتی پا را از این فراتر می‌گذارد و می‌گوید: خداوند که اصل بینایی است از طریق خلقت مبارک اوهمه دیدنی‌ها را دیده است، همه ادیان دین محمد(ص) است، حتی آنان که پیامبر نبوده‌اند و صالح و مصلح بوده‌اند هم برخاسته از حضرت محمدند و سرانجام همچون مولانا که در نعت کمالات حضرتش به ستوه می‌آید و عجز خود را با این ابیات بر ما مکشوف می‌گرداند:
این حدیث منقلب را گور کن
شیر را برعکس صید گور کن
بند کن مشک سخن پاشیت را
وامکن انبان قلماشیت را
به این باور تاکید دارد که بر نگین نبوت نبی‌اکرم(ص) نقشی جز او نیست، بنابراین ستایش و نعتش را گفتن حتی دشوار‌تر از نعت خداوندگار است و هیچ کس را جز خداوندگار عالمیان توانایی ستایش و توصیف حضرتش نیست.
و گرنه کیست برآید ز عهده نعتش
به غیر علم خداوند خالق اکبر
و در توصیف مقامات حضرتش و برای آنکه محمد(ص) را بهتر به ما بشناساند، می‌آورد که:
چو شد حسن حقیقت جلوه اندیش
محمد دید در آیینه خویش
از آغوش احد یک میم جوشید
که بی‌رنگی لباس رنگ پوشید
ز هرادراک آن جرات نیاید
که راز این معما برگشاید
ز احمد بر احد چیزی نیفزود
اگر میمی فزود آنهم یکی بود.
که اشاره به همان حدیث قدسی معروف است که «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق فبه عرفونی...» یعنی گنجی مخفی بودم دوست داشتم که شناخته شوم، پس خلق را آفریدم و با خلق مرا شناختند. و می‌فرماید که چون حسن حقیقت خواست تا جلوه کند و شناخته شود محمد (ص) را آیینه تمام‌نمای خویش دید پس از آغوش احدیت دایره هستی با نور محمد(ص) آغاز شد و آنگاه بی‌رنگی لباس رنگ پوشید و عدم لباس هستی پوشید. اکنون کدام ادراک است که آن جرأت و جسارت را در خود بیابد تا راز این معما را برملا کند. فرق بین احمد و احد این است که احمد تجلی احد است و تمام عالم هم تجلی احمد است. و در توضیح بیشتر از کمالات حضرتش درجایی دیگر به تعریف مقام ولایت و نبوتش رجوع می‌کند:
نبوت خرام احد تا صفات
ولایت رجوع صفت سوی ذات
و او را جامع 2 صفت نبوت و ولایت می‌داند و می‌گوید که حضرتش در مقام ولایت که باطن اوست، چنان است که از حق عطا و فیض می‌ستاند و در مقام نبوت که ظاهر اوست به خلق مددرسان است.....
باقی بقایتان باد کیست برآید زعهده نعتش
و گرنه کیست برآید ز عهده نعتش
به غیر علم خداوند خالق اکبر
در اندیشه شاعرانه بیدل حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (ص) متصف به صفت‌لولاک است بر مبنای آن حدیث نبوی که از زبان خداوند درباره‌اش فرمود که اگر تو نبودی افلاک را نمی‌آفریدم و معتقد است که این قلقل هستی به خاطر وجود نازنین اوست که بر پا شده است. او بر این باور تاکید دارد که هیچ حیاتی در عالم نیست جز آنکه از حیات او نشأت دارد و هیچ اراده‌ای در جهان نیست، جز آنکه وامدار اراده اوست. جهان با او شروع می‌شود و به او ختم می‌شود. روضه جنت و باغ بهشت تنها اثری از لطف اوست و 7 گلخن برزخ تنها شرری از آتش قهر حضرت مصطفی(ص) است.
ز لطف او اثری هست روضه جنت
ز قهر او شرری هفت گلخن دوزخ
همه گویندگان عالم هستی با زبان او سخن می‌گویند و همه بینندگان با چشمان او می‌بیند. بین نبی مکرم اسلام و خدا تمایزی جز اعتبار نیست و او همان خدای متجلی است و حتی پا را از این فراتر می‌گذارد و می‌گوید: خداوند که اصل بینایی است از طریق خلقت مبارک اوهمه دیدنی‌ها را دیده است، همه ادیان دین محمد(ص) است، حتی آنان که پیامبر نبوده‌اند و صالح و مصلح بوده‌اند هم برخاسته از حضرت محمدند و سرانجام همچون مولانا که در نعت کمالات حضرتش به ستوه می‌آید و عجز خود را با این ابیات بر ما مکشوف می‌گرداند:
این حدیث منقلب را گور کن
شیر را برعکس صید گور کن
بند کن مشک سخن پاشیت را
وامکن انبان قلماشیت را
به این باور تاکید دارد که بر نگین نبوت نبی‌اکرم(ص) نقشی جز او نیست، بنابراین ستایش و نعتش را گفتن حتی دشوار‌تر از نعت خداوندگار است و هیچ کس را جز خداوندگار عالمیان توانایی ستایش و توصیف حضرتش نیست.
و گرنه کیست برآید ز عهده نعتش
به غیر علم خداوند خالق اکبر
و در توصیف مقامات حضرتش و برای آنکه محمد(ص) را بهتر به ما بشناساند، می‌آورد که:
چو شد حسن حقیقت جلوه اندیش
محمد دید در آیینه خویش
از آغوش احد یک میم جوشید
که بی‌رنگی لباس رنگ پوشید
ز هرادراک آن جرات نیاید
که راز این معما برگشاید
ز احمد بر احد چیزی نیفزود
اگر میمی فزود آنهم یکی بود.
که اشاره به همان حدیث قدسی معروف است که «کنت کنزا مخفیا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق فبه عرفونی...» یعنی گنجی مخفی بودم دوست داشتم که شناخته شوم، پس خلق را آفریدم و با خلق مرا شناختند. و می‌فرماید که چون حسن حقیقت خواست تا جلوه کند و شناخته شود محمد (ص) را آیینه تمام‌نمای خویش دید پس از آغوش احدیت دایره هستی با نور محمد(ص) آغاز شد و آنگاه بی‌رنگی لباس رنگ پوشید و عدم لباس هستی پوشید. اکنون کدام ادراک است که آن جرأت و جسارت را در خود بیابد تا راز این معما را برملا کند. فرق بین احمد و احد این است که احمد تجلی احد است و تمام عالم هم تجلی احمد است. و در توضیح بیشتر از کمالات حضرتش درجایی دیگر به تعریف مقام ولایت و نبوتش رجوع می‌کند:
نبوت خرام احد تا صفات
ولایت رجوع صفت سوی ذات
و او را جامع 2 صفت نبوت و ولایت می‌داند و می‌گوید که حضرتش در مقام ولایت که باطن اوست، چنان است که از حق عطا و فیض می‌ستاند و در مقام نبوت که ظاهر اوست به خلق مددرسان است.....
باقی بقایتان باد ارسال نظر
پربیننده