نوبل ادبیات 2009 برای«هرتا مولر»آلمانی
نیویورک تایمز: آکادمی، تفکرات سیاسی‌را به شایستگی مقدم دیده است
گروه فرهنگ و هنر: نوبل ادبیات سال 2009 به «هرتا مولر»، نویسنده زن آلمانی اهدا شد. جایزه نوبل ادبیات شامل یک مدال طلا، یک دیپلم افتخار و مبلغ یک میلیون کرون سوئد (یک میلیون و 400 هزار دلار) می‌شود. این جایزه 10 دسامبر که سالروز درگذشت آلفرد نوبل است در سالن کنسرت استکهلم اهدا می‌شود. آکادمی نوبل اعلام کرد: هرتا مولر با تمرکز بر شعر و سادگی نثر توانسته چشم‌اندازی را از آنهایی که مالکیت‌شان سلب شده است، به تصویر بکشد. از این نویسنده در ایران، رمان «سرزمین گوجه‌های سبز» با ترجمه غلامحسین میرزاصالح به چاپ رسیده است.
مولر: هنوز نمی‌توانم باور کنم
هرتا مولر که چهره چندان شناخته‌شده‌ای در عرصه ادبیات جهانی محسوب نمی‌شود، پس از اطلاع از کسب این جایزه گفت: «واقعا شگفت‌زده‌ام و هنوز نمی‌توانم باور کنم، هیچ‌چیز بیشتری نمی‌توانم بگویم». این نویسنده 56 ساله که دوازدهمین زن برنده نوبل ادبیات نام گرفته است، با اشاره غیرمستقیم به دوران سخت کمونیستی رومانی اظهار کرد: احساس آزادی می‌کنم، اما آن چیزها هنوز پاک نشده‌اند. حتی اگر آن دوران به پایان رسیده باشد، هنوز در اذهان باقی مانده‌اند. پیتر انگلوند، رئیس آکادمی نوبل اعلام کرده است، همزمانی بیستمین سال فروپاشی دیوار برلین با اعطای نوبل ادبیات به نویسنده‌ای که برآمده از دوران کمونیستی است، از پیش برنامه‌ریزی شده نبود.
نگاهی به زندگی برنده نوبل ادبیات
هرتا مولر متولد 17 اوت 1953 در شهر «نیچیدور» در خانواده‌ای کشاورز است؛ اگرچه در رومانی متولد شده، اما مقیم آلمان است. او شاعر، مقاله‌نویس و نویسنده‌ای است که به‌دلیل به تصویر کشیدن شرایط سخت زندگی مردم رومانی در دوران حکومت «نیکولای چائوشسکو» در کتاب‌هایش به شهرت رسید. وی در دانشگاه «تیمی شوارا» در رشته ادبیات رومانی و آلمانی تحصیل کرد و در سال 1976 به‌عنوان مترجم برای یک شرکت مهندسی مشغول به کار شد؛ اما 3سال بعد به علت خودداری از همکاری با پلیس مخفی دولت کمونیستی رومانی، از کار برکنار شد. مولر که پس از آن از طریق تدریس خصوصی زبان آلمانی و معلمی در مهد کودک امرار معاش می‌کرد، نخستین کتابش را در سال 1982 به زبان آلمانی در رومانی منتشر کرد که مانند بیشتر کتاب‌های آن دوران، با حذف بیشتر قسمت‌هایش به چاپ رسید. وی در سال 1987 همراه همسرش به آلمان سفر کرد و در سال‌های اخیر، در بسیاری از دانشگاه‌های آلمان و جهان سخنرانی کرده است. مولر که اکنون ساکن شهر برلین است، در سال 1995 به عضویت آکادمی شعر و نویسندگی آلمان درآمد. مولر، پیش‌تر جوایز ادبی متعددی مانند جایزه فرانس کافکا، جایزه ادبیات برلین و جایزه بین‌المللی ایمپک دوبلین را کسب کرده بود.
انتقاد از اروپایی‌بودن برنده نوبل ادبیات 2009
اما اعطای این جایزه امسال هم بی‌حاشیه نبود. روزنامه نیویورک تایمز آمریکا در مطلبی انتقادآمیز، اعطای جایزه نوبل ادبیات به هرتا مولر، نویسنده مقیم آلمان را زیر سؤال برد. نویسنده مقاله روزنامه نیویورک تایمز با گلایه از بی‌توجهی آکادمی نوبل به نویسندگان آمریکایی و تعصب بیش از اندازه به نویسندگان اروپایی نوشت: «از سال 2000 تاکنون به غیر از اورهان پاموک، دوریس لسینگ، جی‌ام کوئتزی و وی. اس. نایپائول، دیگر برندگان جایزه نوبل ادبیات چهره‌های سرشناسی محسوب نمی‌شوند». این روزنامه آمریکایی نوشت: «انتخاب هرتا مولر به عنوان برنده نوبل ادبیات سال 2009، اهالی کتاب را بیش از پیش شگفت‌زده کرد و نشان داد که آکادمی نوبل به طرز گستاخانه‌ای غیرقابل پیش‌بینی اقدام می‌کند». در ادامه این مطلب آمده است: «هرتا مولر به جمع گوستاو لوکلزیو، الفریده جلینک و بسیاری دیگر از برندگان نوبل ادبیات پیوست که آثارشان هنگام کسب این جایزه، شهرتی نداشته و به زبان‌های کمی ترجمه شده‌اند». نیویورک تایمز با اشاره به اینکه فقط 5 کتاب از 20 اثر منتشرشده مولر به انگلیسی ترجمه شده‌اند، نوشت: «آکادمی نوبل به خوانندگان کتاب در آمریکا تکلیف خانگی غیرمنتظره و مبهم دیگری داده است». در ادامه مطلب آمده است: «انتخاب هرتا مولر که آثار او بیانگر تجربیات نزدیک و خشونت‌بار زندگی در دوران کمونیستی رومانی است، نشان می‌دهد کمیته نوبل باردیگر تفکرات سیاسی را به شایستگی نویسندگان مقدم دیده است».
سیم دغل!
زاهدی میهمان پادشاهی بود. چون به طعام بنشستند کمتر از آن خورد که ارادت او بود و چون به نماز برخاستند بیش از آن کرد که عادت او تا ظن صلاحیت در حق او زیادت کنند.
ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی
کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است
چون به مقام خویش آمد، سفره خواست تا تناولی کند. پسری صاحب فراست داشت. گفت ای پدر باری به مجلس سلطان در طعام نخوردی؟ گفت در نظر ایشان چیزی نخوردم که به کار آید. گفت: نماز را هم قضا کن که چیزی نکردی که به کار آید.
ای هنرها گرفته بر کف دست
عیب‌ها برگرفته زیر بغل
تا چه خواهی خریدن ای مغرور
روز درماندگی به سیم دغل
گلستان سعدی گزارش
نوبل ادبیات 2009 برای«هرتا مولر»آلمانی
نیویورک تایمز: آکادمی، تفکرات سیاسی‌را به شایستگی مقدم دیده است
گروه فرهنگ و هنر: نوبل ادبیات سال 2009 به «هرتا مولر»، نویسنده زن آلمانی اهدا شد. جایزه نوبل ادبیات شامل یک مدال طلا، یک دیپلم افتخار و مبلغ یک میلیون کرون سوئد (یک میلیون و 400 هزار دلار) می‌شود. این جایزه 10 دسامبر که سالروز درگذشت آلفرد نوبل است در سالن کنسرت استکهلم اهدا می‌شود. آکادمی نوبل اعلام کرد: هرتا مولر با تمرکز بر شعر و سادگی نثر توانسته چشم‌اندازی را از آنهایی که مالکیت‌شان سلب شده است، به تصویر بکشد. از این نویسنده در ایران، رمان «سرزمین گوجه‌های سبز» با ترجمه غلامحسین میرزاصالح به چاپ رسیده است.
مولر: هنوز نمی‌توانم باور کنم
هرتا مولر که چهره چندان شناخته‌شده‌ای در عرصه ادبیات جهانی محسوب نمی‌شود، پس از اطلاع از کسب این جایزه گفت: «واقعا شگفت‌زده‌ام و هنوز نمی‌توانم باور کنم، هیچ‌چیز بیشتری نمی‌توانم بگویم». این نویسنده 56 ساله که دوازدهمین زن برنده نوبل ادبیات نام گرفته است، با اشاره غیرمستقیم به دوران سخت کمونیستی رومانی اظهار کرد: احساس آزادی می‌کنم، اما آن چیزها هنوز پاک نشده‌اند. حتی اگر آن دوران به پایان رسیده باشد، هنوز در اذهان باقی مانده‌اند. پیتر انگلوند، رئیس آکادمی نوبل اعلام کرده است، همزمانی بیستمین سال فروپاشی دیوار برلین با اعطای نوبل ادبیات به نویسنده‌ای که برآمده از دوران کمونیستی است، از پیش برنامه‌ریزی شده نبود.
نگاهی به زندگی برنده نوبل ادبیات
هرتا مولر متولد 17 اوت 1953 در شهر «نیچیدور» در خانواده‌ای کشاورز است؛ اگرچه در رومانی متولد شده، اما مقیم آلمان است. او شاعر، مقاله‌نویس و نویسنده‌ای است که به‌دلیل به تصویر کشیدن شرایط سخت زندگی مردم رومانی در دوران حکومت «نیکولای چائوشسکو» در کتاب‌هایش به شهرت رسید. وی در دانشگاه «تیمی شوارا» در رشته ادبیات رومانی و آلمانی تحصیل کرد و در سال 1976 به‌عنوان مترجم برای یک شرکت مهندسی مشغول به کار شد؛ اما 3سال بعد به علت خودداری از همکاری با پلیس مخفی دولت کمونیستی رومانی، از کار برکنار شد. مولر که پس از آن از طریق تدریس خصوصی زبان آلمانی و معلمی در مهد کودک امرار معاش می‌کرد، نخستین کتابش را در سال 1982 به زبان آلمانی در رومانی منتشر کرد که مانند بیشتر کتاب‌های آن دوران، با حذف بیشتر قسمت‌هایش به چاپ رسید. وی در سال 1987 همراه همسرش به آلمان سفر کرد و در سال‌های اخیر، در بسیاری از دانشگاه‌های آلمان و جهان سخنرانی کرده است. مولر که اکنون ساکن شهر برلین است، در سال 1995 به عضویت آکادمی شعر و نویسندگی آلمان درآمد. مولر، پیش‌تر جوایز ادبی متعددی مانند جایزه فرانس کافکا، جایزه ادبیات برلین و جایزه بین‌المللی ایمپک دوبلین را کسب کرده بود.
انتقاد از اروپایی‌بودن برنده نوبل ادبیات 2009
اما اعطای این جایزه امسال هم بی‌حاشیه نبود. روزنامه نیویورک تایمز آمریکا در مطلبی انتقادآمیز، اعطای جایزه نوبل ادبیات به هرتا مولر، نویسنده مقیم آلمان را زیر سؤال برد. نویسنده مقاله روزنامه نیویورک تایمز با گلایه از بی‌توجهی آکادمی نوبل به نویسندگان آمریکایی و تعصب بیش از اندازه به نویسندگان اروپایی نوشت: «از سال 2000 تاکنون به غیر از اورهان پاموک، دوریس لسینگ، جی‌ام کوئتزی و وی. اس. نایپائول، دیگر برندگان جایزه نوبل ادبیات چهره‌های سرشناسی محسوب نمی‌شوند». این روزنامه آمریکایی نوشت: «انتخاب هرتا مولر به عنوان برنده نوبل ادبیات سال 2009، اهالی کتاب را بیش از پیش شگفت‌زده کرد و نشان داد که آکادمی نوبل به طرز گستاخانه‌ای غیرقابل پیش‌بینی اقدام می‌کند». در ادامه این مطلب آمده است: «هرتا مولر به جمع گوستاو لوکلزیو، الفریده جلینک و بسیاری دیگر از برندگان نوبل ادبیات پیوست که آثارشان هنگام کسب این جایزه، شهرتی نداشته و به زبان‌های کمی ترجمه شده‌اند». نیویورک تایمز با اشاره به اینکه فقط 5 کتاب از 20 اثر منتشرشده مولر به انگلیسی ترجمه شده‌اند، نوشت: «آکادمی نوبل به خوانندگان کتاب در آمریکا تکلیف خانگی غیرمنتظره و مبهم دیگری داده است». در ادامه مطلب آمده است: «انتخاب هرتا مولر که آثار او بیانگر تجربیات نزدیک و خشونت‌بار زندگی در دوران کمونیستی رومانی است، نشان می‌دهد کمیته نوبل باردیگر تفکرات سیاسی را به شایستگی نویسندگان مقدم دیده است».
سیم دغل!
زاهدی میهمان پادشاهی بود. چون به طعام بنشستند کمتر از آن خورد که ارادت او بود و چون به نماز برخاستند بیش از آن کرد که عادت او تا ظن صلاحیت در حق او زیادت کنند.
ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی
کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است
چون به مقام خویش آمد، سفره خواست تا تناولی کند. پسری صاحب فراست داشت. گفت ای پدر باری به مجلس سلطان در طعام نخوردی؟ گفت در نظر ایشان چیزی نخوردم که به کار آید. گفت: نماز را هم قضا کن که چیزی نکردی که به کار آید.
ای هنرها گرفته بر کف دست
عیب‌ها برگرفته زیر بغل
تا چه خواهی خریدن ای مغرور
روز درماندگی به سیم دغل
گلستان سعدی ارسال نظر
پربیننده