دکتر حسین افتخاری
دیدار رهبران 2 کشور عربی مهم در دمشق پس از 4 سال تنش سیاسی شدید که تا مرز بی‌ثبات‌سازی امنیت سوریه نیز پیش رفت، حائز اهتمام جدی است. اگر چه قرار بود این دیدار تقریباً یک ماه قبل انجام شود ولی رفتار تخریبی مصر و برخی جریان‌های عضو 14 مارس لبنان و فقدان چراغ سبز آمریکا و ملاحظات آنها برای چنین دیداری آن را به تعویق انداخت. از نگاه مقامات سعودی، عامل دلارهای نفتی باید برای این کشور تشخص، نفوذ و اقتدار منطقه‌ای و سطحی از بازیگری را برای قدرت‌های جهانی ایجاد کند و با مولفه‌های اساسی دیگر برای کسب چنین جایگاهی با غفلت برخورد می‌کنند و اصلاً فاقد آن هستند. قدرت سیاسی را در خرید نخبگان و شخصیت‌های سیاسی ترجمه کرده و قدرت امنیتی را در همراهی و بازیگری در سناریوهای امنیتی دشمن یا رقیب تفسیر کرده‌اند، قدرت علمی و تکنولوژیک را در خرید محصولات صنعتی و تکنولوژیک و حتی به کارگیری مستشاران خارجی و غربی می‌دانند و وجاهت و مشروعیت را در همسویی با سیاست‌های آمریکا و غرب قرار داده‌اند لذا در ساختار داخلی خود هنوز با آموزه‌های قبایلی و نظام خانوادگی پادشاهی حکمرانی می‌کنند. این باور و رفتار موجب شده اعضای خانواده 5 هزار نفری پادشاهی برای صعود به قله‌های قدرت و مناصب، مسابقه بگذارند.
به واقع آنها در تلاشند تا بدون تکیه بر معیارهای مردمی، اسلامی و توانمندی‌های ملی و حتی عربی برای کسب حمایت و پشتیبانی خارجی در نزدیکی به قدرت‌های استکباری و سیاست‌های آن از یکدیگر پیشی بگیرند و طبیعی است که به میزان این نزدیکی از فضای منطقه‌ای و معادلات آن دور شوند. آنچه در لبنان از سال 2005 روی داد و امروز ماهیت پروژه‌ای و استعماری آن روشن شده نمونه‌ای از رفتار سعودی است که خود را در پرتگاه همکاری پنهان با فرانسه و سپس آمریکا و اسرائیل قرار داد. این روند موجب شد در حوادث خونین و ننگین جنگ 33 روزه و 22 روزه، سعودی‌ها در کنار اسرائیل و غرب و در مقابل مردم لبنان و مقاومت قرار گیرند و در فلسطین به ابزار فشار غرب و صهیونیست‌ها برای محاصره و مرگ تدریجی مردم غزه و نابودی آرمان فلسطین تبدیل شوند. در عراق نیز برخلاف سیاست‌های طولانی مخالفت با حزب بعث در دوره صدام به پناهگاهی برای آنان تبدیل شدند و جریان وهابی و سلفی دست‌ساز خود را به ابزار قتل مردم عراق مبدل ساختند. این رویه نیز سعودی‌ها را از عراق بیرون کرد. در یمن با اینکه هیچگاه سعودي‌ها به استقلال این کشور توجهی نکردند و منطقه حسیر (3 استان جازان، نجران و جیزان را شامل می‌شود) را اشغال و از یمن جدا کرده‌اند، امروز برای سرکوب زیدی‌ها و کسب اهرم‌های قدرت در بخش‌های شمالی از یکسو و فعال کردن جریان وهابی در بیش از 700 مدرسه دینی وهابی، برنامه تجزیه جنوب را دنبال می‌کنند. عربستان این کار را از طریق خرید روسای قبایل یمنی از دهه‌های قبل شروع کرده که بخشی از پروژه غرب و صهیونیسم برای تنگه باب المندب است. کارنامه 5 سال گذشته عربستان و آل سعود موجب شده نه در حوزه خلیج فارس و در میان کشورهای عربی آن محوریت خود را حفظ کند و نه در عراق، سوریه، لبنان و فلسطین جایگاه قبلی خود را در دست داشته باشد. این کارنامه برای حکومت اسد در نقطه مقابل قرار دارد و بهبود قابل توجه اوضاع سوریه در داخل و مناسبات منطقه‌ای و جهانی موید این ادعاست. عربستان در 5 سال گذشته به گوی ابزاری غرب در پروژه‌های منطقه‌ای تبدیل شده و امکان بازسازی خود را با ادامه سیاست‌های قبلی ندارد لذا با وجودی که مصری‌ها از رویکرد جدید عربستان ناخشنود هستند و آمریکا برای این سیاست سقف معین کرده و اسرائیل از بازتاب‌های احتمالی بعدی آن در لبنان یا منطقه نگران است، سعودی‌ها چاره‌ای جز اصلاح روابط خود با سوریه ندارند. با اینکه بوق‌های تبلیغاتی سعودی سعی کردند محتوای مذاکرات 3 روزه در دمشق را تحریف و بزرگ‌نمایی کنند ولی نتایج عملی آن، بیش از بهره‌های سیاسی و اقتصادی برای سوریه نیست. صدور 2 بیانیه همزمان مطبوعاتی که ولید معلم ناچار شد درباره آن توضیح دهد، نشان از سطح کارکرد این دیدار 3 روزه دارد. سعد حریری در لبنان نتوانست بهره‌ای از دیدار فوق به دست آورد و منتظر هدیه‌ای از مناسبات عربستان با ترکیه است و قادر نیست خط دیکته شده خانم سیسون (سفیر آمریکا در بیروت) را برای گروه‌های معارضه به اجرا بگذارد، لذا به فعال شدن فرانسوی‌ها نیز چشم دوخته تا بر مواضع اصولی میشل عون اثر بگذارند. درباره عراق بر کلیدواژه‌های همیشگی عروبت و یکپارچگی و استقلال آن تاکید شده و منظور از وحدت ملی، مشارکت دادن بعثی‌ها و حتی‌الامکان گروه‌های مرتبط با آنها در ساختار قدرت است که محلی از اعراب ندارد ولی با ادبیات آقای بایدن و گیتس و مقامات آمریکایی که به امید مهندسی سیاسی انتخابات عراق هستند، تطابق دارد. در بحث فلسطین، پس از رسوایی‌های محاصره غزه و کشتار مردم آن در جنگ 22 روزه و خدمتی که اخیراً ابومازن با کمک مصر، اردن و عربستان برای پس گرفتن درخواست رای‌گیری درباره گزارش گلدستون به صهیونیست‌ها کردند، سخن از حقوق فلسطینی و حمایت از مسجدالاقصی در بیانیه سعودی آمده که بیشتر برای کسب آبرو است. برخی از دیدگاه‌ها تلاش کرده‌اند تا دیدار اسد و عبدالله سعودی را به عنوان مولفه‌ای در ایجاد واگرایی سوریه و ایران معرفی کنند و تفاسیری معجزه‌گونه ارائه می‌دهند و منتظر تعبیر و محقق شدن آمال و آرزوهای ویژه‌ای هستند که مقامات سوریه به شکل دیپلماتیک از این موضوعات به «تباین نظرات» تعبیر کرده‌اند. با اینکه سعودی‌ها در آرزوی واگرایی ایران و سوریه هستند و برای آن از کیسه خلیفه هم ارقام نجومی مصرف می‌کنند ولی سوری‌ها هم دیدگاه متفاوت و متقابلی دارند تا عربستان را به همگرایی منطقه‌ای با ایران و ترکیه ترغیب کنند و مذاکره با ایران را توصیه می‌کنند. این بدان معناست که گره کار سعودی‌ها و حتی مصری‌ها مانند آمریکا و اوباما در مذاکره با ایران و پذیرش جایگاه منطقه‌ای آن باز می‌شود و هر تلاشی غیر از آن نتیجه‌ای جز فرو رفتن بیشتر در باتلاق و رسوایی بیشتر در پی ندارد.
کارکرد منطقه‌ای دیدار اسد ـ عبدالله
دکتر حسین افتخاری
دیدار رهبران 2 کشور عربی مهم در دمشق پس از 4 سال تنش سیاسی شدید که تا مرز بی‌ثبات‌سازی امنیت سوریه نیز پیش رفت، حائز اهتمام جدی است. اگر چه قرار بود این دیدار تقریباً یک ماه قبل انجام شود ولی رفتار تخریبی مصر و برخی جریان‌های عضو 14 مارس لبنان و فقدان چراغ سبز آمریکا و ملاحظات آنها برای چنین دیداری آن را به تعویق انداخت. از نگاه مقامات سعودی، عامل دلارهای نفتی باید برای این کشور تشخص، نفوذ و اقتدار منطقه‌ای و سطحی از بازیگری را برای قدرت‌های جهانی ایجاد کند و با مولفه‌های اساسی دیگر برای کسب چنین جایگاهی با غفلت برخورد می‌کنند و اصلاً فاقد آن هستند. قدرت سیاسی را در خرید نخبگان و شخصیت‌های سیاسی ترجمه کرده و قدرت امنیتی را در همراهی و بازیگری در سناریوهای امنیتی دشمن یا رقیب تفسیر کرده‌اند، قدرت علمی و تکنولوژیک را در خرید محصولات صنعتی و تکنولوژیک و حتی به کارگیری مستشاران خارجی و غربی می‌دانند و وجاهت و مشروعیت را در همسویی با سیاست‌های آمریکا و غرب قرار داده‌اند لذا در ساختار داخلی خود هنوز با آموزه‌های قبایلی و نظام خانوادگی پادشاهی حکمرانی می‌کنند. این باور و رفتار موجب شده اعضای خانواده 5 هزار نفری پادشاهی برای صعود به قله‌های قدرت و مناصب، مسابقه بگذارند.
به واقع آنها در تلاشند تا بدون تکیه بر معیارهای مردمی، اسلامی و توانمندی‌های ملی و حتی عربی برای کسب حمایت و پشتیبانی خارجی در نزدیکی به قدرت‌های استکباری و سیاست‌های آن از یکدیگر پیشی بگیرند و طبیعی است که به میزان این نزدیکی از فضای منطقه‌ای و معادلات آن دور شوند. آنچه در لبنان از سال 2005 روی داد و امروز ماهیت پروژه‌ای و استعماری آن روشن شده نمونه‌ای از رفتار سعودی است که خود را در پرتگاه همکاری پنهان با فرانسه و سپس آمریکا و اسرائیل قرار داد. این روند موجب شد در حوادث خونین و ننگین جنگ 33 روزه و 22 روزه، سعودی‌ها در کنار اسرائیل و غرب و در مقابل مردم لبنان و مقاومت قرار گیرند و در فلسطین به ابزار فشار غرب و صهیونیست‌ها برای محاصره و مرگ تدریجی مردم غزه و نابودی آرمان فلسطین تبدیل شوند. در عراق نیز برخلاف سیاست‌های طولانی مخالفت با حزب بعث در دوره صدام به پناهگاهی برای آنان تبدیل شدند و جریان وهابی و سلفی دست‌ساز خود را به ابزار قتل مردم عراق مبدل ساختند. این رویه نیز سعودی‌ها را از عراق بیرون کرد. در یمن با اینکه هیچگاه سعودي‌ها به استقلال این کشور توجهی نکردند و منطقه حسیر (3 استان جازان، نجران و جیزان را شامل می‌شود) را اشغال و از یمن جدا کرده‌اند، امروز برای سرکوب زیدی‌ها و کسب اهرم‌های قدرت در بخش‌های شمالی از یکسو و فعال کردن جریان وهابی در بیش از 700 مدرسه دینی وهابی، برنامه تجزیه جنوب را دنبال می‌کنند. عربستان این کار را از طریق خرید روسای قبایل یمنی از دهه‌های قبل شروع کرده که بخشی از پروژه غرب و صهیونیسم برای تنگه باب المندب است. کارنامه 5 سال گذشته عربستان و آل سعود موجب شده نه در حوزه خلیج فارس و در میان کشورهای عربی آن محوریت خود را حفظ کند و نه در عراق، سوریه، لبنان و فلسطین جایگاه قبلی خود را در دست داشته باشد. این کارنامه برای حکومت اسد در نقطه مقابل قرار دارد و بهبود قابل توجه اوضاع سوریه در داخل و مناسبات منطقه‌ای و جهانی موید این ادعاست. عربستان در 5 سال گذشته به گوی ابزاری غرب در پروژه‌های منطقه‌ای تبدیل شده و امکان بازسازی خود را با ادامه سیاست‌های قبلی ندارد لذا با وجودی که مصری‌ها از رویکرد جدید عربستان ناخشنود هستند و آمریکا برای این سیاست سقف معین کرده و اسرائیل از بازتاب‌های احتمالی بعدی آن در لبنان یا منطقه نگران است، سعودی‌ها چاره‌ای جز اصلاح روابط خود با سوریه ندارند. با اینکه بوق‌های تبلیغاتی سعودی سعی کردند محتوای مذاکرات 3 روزه در دمشق را تحریف و بزرگ‌نمایی کنند ولی نتایج عملی آن، بیش از بهره‌های سیاسی و اقتصادی برای سوریه نیست. صدور 2 بیانیه همزمان مطبوعاتی که ولید معلم ناچار شد درباره آن توضیح دهد، نشان از سطح کارکرد این دیدار 3 روزه دارد. سعد حریری در لبنان نتوانست بهره‌ای از دیدار فوق به دست آورد و منتظر هدیه‌ای از مناسبات عربستان با ترکیه است و قادر نیست خط دیکته شده خانم سیسون (سفیر آمریکا در بیروت) را برای گروه‌های معارضه به اجرا بگذارد، لذا به فعال شدن فرانسوی‌ها نیز چشم دوخته تا بر مواضع اصولی میشل عون اثر بگذارند. درباره عراق بر کلیدواژه‌های همیشگی عروبت و یکپارچگی و استقلال آن تاکید شده و منظور از وحدت ملی، مشارکت دادن بعثی‌ها و حتی‌الامکان گروه‌های مرتبط با آنها در ساختار قدرت است که محلی از اعراب ندارد ولی با ادبیات آقای بایدن و گیتس و مقامات آمریکایی که به امید مهندسی سیاسی انتخابات عراق هستند، تطابق دارد. در بحث فلسطین، پس از رسوایی‌های محاصره غزه و کشتار مردم آن در جنگ 22 روزه و خدمتی که اخیراً ابومازن با کمک مصر، اردن و عربستان برای پس گرفتن درخواست رای‌گیری درباره گزارش گلدستون به صهیونیست‌ها کردند، سخن از حقوق فلسطینی و حمایت از مسجدالاقصی در بیانیه سعودی آمده که بیشتر برای کسب آبرو است. برخی از دیدگاه‌ها تلاش کرده‌اند تا دیدار اسد و عبدالله سعودی را به عنوان مولفه‌ای در ایجاد واگرایی سوریه و ایران معرفی کنند و تفاسیری معجزه‌گونه ارائه می‌دهند و منتظر تعبیر و محقق شدن آمال و آرزوهای ویژه‌ای هستند که مقامات سوریه به شکل دیپلماتیک از این موضوعات به «تباین نظرات» تعبیر کرده‌اند. با اینکه سعودی‌ها در آرزوی واگرایی ایران و سوریه هستند و برای آن از کیسه خلیفه هم ارقام نجومی مصرف می‌کنند ولی سوری‌ها هم دیدگاه متفاوت و متقابلی دارند تا عربستان را به همگرایی منطقه‌ای با ایران و ترکیه ترغیب کنند و مذاکره با ایران را توصیه می‌کنند. این بدان معناست که گره کار سعودی‌ها و حتی مصری‌ها مانند آمریکا و اوباما در مذاکره با ایران و پذیرش جایگاه منطقه‌ای آن باز می‌شود و هر تلاشی غیر از آن نتیجه‌ای جز فرو رفتن بیشتر در باتلاق و رسوایی بیشتر در پی ندارد.
ارسال نظر
پربیننده