مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری(سپهسالار) نخستین و بزرگ‌ترین مسجد و مدرسه عالی در تهران بوده که از نزدیک‌ترین تلفیق‌ها میان معماری ایرانی و معماری مساجد استانبول است. کارشناسان معماری معتقدند این بنا با بهره‌گیری از کاشیکاری‌ها و مجموعه هنرهای معماری دوره قاجار طراحی و ساخته شده است. سیدعلیرضا قهاری، رئیس هیات مدیره انجمن مفاخر معماری ایران، یکی از این کارشناسان است و می‌گوید: به طور کلی طرح این بنا الهام گرفته از مسجد جامع اصفهان، مسجد ایاصوفیه استانبول و مدرسه چهارباغ اصفهان است.
تلفیقی از هنر و مذهب
بانیان این بنای بزرگ و نیز سازندگان ساختمان مجلس شورای ملی، حاج‌میرزا حسین‌خان سپهسالار قزوینی، صدراعظم دوره ناصرالدین شاه قاجار و برادرش مشیرالدوله بودند. ساخت این بنا در 2 سال پایانی عمر میرزاحسین‌خان سپهسالار آغاز شد و هزینه آن نیز از محل عواید شخصی وی تامین می‌شد ولی تکمیل مجموعه پس از مرگ وی توسط برادرش یحیی‌خان مشیرالدوله صورت گرفت. قهاری در همین‌باره می‌گوید: میرزا حسین‌خان سپهسالار سا‌ل‌ها سفیر ایران در استانبول بود، برای همین زمانی که به ایران بازگشت با نگاهی به مساجد ترکیه شروع به ساخت این مسجد کرد. وی می‌گوید: شاید این نزدیک‌ترین تلفیق میان معماری ایرانی و معماری مساجد استانبول باشد. همچنین قهاری از حاج ابوالحسن معمار و استاد جعفرخان معمارباشی کاشانی به عنوان معماران اصلی مسجد و مدرسه یاد کرد. مسجد سپهسالار گنبد ویژه‌ای دارد؛ تعداد مناره‌های بیش از اندازه متداول آن که حدود 10 مناره است و گنبد دوگوش خوابیده‌اش نشان از سبک معماری مساجد ترکیه دارد اما با بهره‌گیری از کاشیکاری‌ها و مجموعه هنرهای معماری دوره قاجار نه‌تنها یکی از زیباترین مساجد بلکه یک مدرسه نیز هست. قهاری ضمن تاکید بر این مطلب که طرح این بنا الهام گرفته از مسجد جامع اصفهان، مسجد ایاصوفیه استانبول و مدرسه چهارباغ اصفهان است، می‌گوید: نمازخانه مسجد که به چهل‌ستون معروف است (اما 44 ستون دارد)، در شرق صحن قرار دارد؛ صحنی که دارای 4 باغچه، 4 خیابان و حوض بزرگی در میانه است که از آب جاری قنات تهران (که برای مدرسه، مسجد و عمارت بهارستان می‌آمد) سیراب می‌شد. 4 مناره بلند که پایه‌های هر یک تا کمر از سنگ است و به شیوه ظریفی حجاری شده، به همراه 2 مناره دیگر در دوطرف جلوخان، در مجموع 6 مناره مسجد را تشکیل می‌دهند؛ از 4 مناره اولی، 2 مناره به 2پهلوی ایوان متصل است و 2 مناره دیگر روبه‌روی ایوان قرار دارد. تمام مناره‌ها از آجر ساخته شده و پوششی با کاشیکاری بسیار زیبا دارند.
مسجدی در گذر زمان
در حال حاضر در بخش بالای کتابخانه مسجد، یک نمایشگاه دائمی از آثار قدیمی مانند مجموعه آثار میرزاطاهر تنکابنی، مجموعه کتاب‌های سیدمحمدصادق طباطبایی و بسیاری دیگر از مجموعه‌های تاریخی و باارزش وجود دارد. قسمتی از دیوار مدرسه سپهسالار که متعلق به دبیرستان علمی قدیم بود در حال مرمت و بازسازی است. بخش‌هایی به بافت این مدرسه الحاق شده که به لحاظ معماری کار غلطی است. محل استقرار فرهنگستان اول زبان و ادب پارسی نیز در این مسجد بود که در آن مکان امروز کتابخانه مسجد سپهسالار واقع شده است، از این رو خاطرات فرهنگستان اول را در این کتابخانه که در حال حاضر بازسازی شده، می‌توان یافت. نگاهی به مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری
معماری تلفیقی یا برداشت آزاد
مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری(سپهسالار) نخستین و بزرگ‌ترین مسجد و مدرسه عالی در تهران بوده که از نزدیک‌ترین تلفیق‌ها میان معماری ایرانی و معماری مساجد استانبول است. کارشناسان معماری معتقدند این بنا با بهره‌گیری از کاشیکاری‌ها و مجموعه هنرهای معماری دوره قاجار طراحی و ساخته شده است. سیدعلیرضا قهاری، رئیس هیات مدیره انجمن مفاخر معماری ایران، یکی از این کارشناسان است و می‌گوید: به طور کلی طرح این بنا الهام گرفته از مسجد جامع اصفهان، مسجد ایاصوفیه استانبول و مدرسه چهارباغ اصفهان است.
تلفیقی از هنر و مذهب
بانیان این بنای بزرگ و نیز سازندگان ساختمان مجلس شورای ملی، حاج‌میرزا حسین‌خان سپهسالار قزوینی، صدراعظم دوره ناصرالدین شاه قاجار و برادرش مشیرالدوله بودند. ساخت این بنا در 2 سال پایانی عمر میرزاحسین‌خان سپهسالار آغاز شد و هزینه آن نیز از محل عواید شخصی وی تامین می‌شد ولی تکمیل مجموعه پس از مرگ وی توسط برادرش یحیی‌خان مشیرالدوله صورت گرفت. قهاری در همین‌باره می‌گوید: میرزا حسین‌خان سپهسالار سا‌ل‌ها سفیر ایران در استانبول بود، برای همین زمانی که به ایران بازگشت با نگاهی به مساجد ترکیه شروع به ساخت این مسجد کرد. وی می‌گوید: شاید این نزدیک‌ترین تلفیق میان معماری ایرانی و معماری مساجد استانبول باشد. همچنین قهاری از حاج ابوالحسن معمار و استاد جعفرخان معمارباشی کاشانی به عنوان معماران اصلی مسجد و مدرسه یاد کرد. مسجد سپهسالار گنبد ویژه‌ای دارد؛ تعداد مناره‌های بیش از اندازه متداول آن که حدود 10 مناره است و گنبد دوگوش خوابیده‌اش نشان از سبک معماری مساجد ترکیه دارد اما با بهره‌گیری از کاشیکاری‌ها و مجموعه هنرهای معماری دوره قاجار نه‌تنها یکی از زیباترین مساجد بلکه یک مدرسه نیز هست. قهاری ضمن تاکید بر این مطلب که طرح این بنا الهام گرفته از مسجد جامع اصفهان، مسجد ایاصوفیه استانبول و مدرسه چهارباغ اصفهان است، می‌گوید: نمازخانه مسجد که به چهل‌ستون معروف است (اما 44 ستون دارد)، در شرق صحن قرار دارد؛ صحنی که دارای 4 باغچه، 4 خیابان و حوض بزرگی در میانه است که از آب جاری قنات تهران (که برای مدرسه، مسجد و عمارت بهارستان می‌آمد) سیراب می‌شد. 4 مناره بلند که پایه‌های هر یک تا کمر از سنگ است و به شیوه ظریفی حجاری شده، به همراه 2 مناره دیگر در دوطرف جلوخان، در مجموع 6 مناره مسجد را تشکیل می‌دهند؛ از 4 مناره اولی، 2 مناره به 2پهلوی ایوان متصل است و 2 مناره دیگر روبه‌روی ایوان قرار دارد. تمام مناره‌ها از آجر ساخته شده و پوششی با کاشیکاری بسیار زیبا دارند.
مسجدی در گذر زمان
در حال حاضر در بخش بالای کتابخانه مسجد، یک نمایشگاه دائمی از آثار قدیمی مانند مجموعه آثار میرزاطاهر تنکابنی، مجموعه کتاب‌های سیدمحمدصادق طباطبایی و بسیاری دیگر از مجموعه‌های تاریخی و باارزش وجود دارد. قسمتی از دیوار مدرسه سپهسالار که متعلق به دبیرستان علمی قدیم بود در حال مرمت و بازسازی است. بخش‌هایی به بافت این مدرسه الحاق شده که به لحاظ معماری کار غلطی است. محل استقرار فرهنگستان اول زبان و ادب پارسی نیز در این مسجد بود که در آن مکان امروز کتابخانه مسجد سپهسالار واقع شده است، از این رو خاطرات فرهنگستان اول را در این کتابخانه که در حال حاضر بازسازی شده، می‌توان یافت. ارسال نظر
پربیننده