لطفا ً لبخند بزنید!

بیل گیتس و رئیس شرکت جنرال موتورز برای صرف ناهار با یکدیگر ملاقات کردند و بیل مرتب درباره فناوری کامپیوتر صحبت می‌کرد: «اگر صنعت خودروسازی و صنعت کامپیوتر در دهه‌های گذشته با هم همراه می‌شدند، الان به جای اینکه سوار 8 -Vشویم باید سوار 32 -Vمی‌شدیم که می‌توانست تا 10 هزار مایل بر ساعت سرعت داشته باشد. تازه ممکن بود بتوانید یک خودروری اختصاصی داشته باشید که ۱۵ کیلو وزن داشته باشد و برای هزاران مایل تنها یک گالن سوخت بخواهد. در هر 2 صورت هزینه هر خودروی جدید کمتر از 50 دلار بود. چرا افراد شما دست به کار نمی‌شوند؟» رئیس جنرال موتورز لبخندی زد و گفت: «چون دولت فدرال اجازه ساخت ماشینی را که روزانه 4 بار تصادف کند، نمی‌دهد». چرا مطلب بالا بامزه بود (و شاید هم نبود). بشر عاشق خندیدن است و به طور میانگین اغلب افراد بالغ 17 بار در روز می‌خندند. افراد خندیدن را خیلی دوست دارند بنابراین محصولات زیادی برای این منظور ایجاد می‌شود. لطیفه‌ها، کمدی‌های لحظه‌ای و کمدین‌ها همه برای خنداندن ما درست شده‌اند چون خندیدن احساس خوبی به ما می‌دهد. برای ما شاید عادی به نظر برسد ولی انسان تنها موجودی است که می‌خندد. خندیدن یک واکنش پیچیده است که شامل بسیاری از مهارت‌های مربوط به حل مشکلات می‌شود. خندیدن موضوع بسیار مهمی‌است به همین دلیل است که ما بارها می‌شنویم که خنده بهترین درمان‌هاست. مدارک بسیار محکمی وجود دارد ‌مبنی بر اینکه خنده باعث بهبود سلامتی و کمک برای مقابله با بلایا می‌شود. در این مقاله، به موضوع خنده می‌پردازیم. واقعا خنده چیست؟ وقتی می‌خندیم در مغز ما چه اتفاقی می‌افتد؟ چه چیزی باعث خنده ما شده و چگونه خنده باعث شادی و سلامتی ما می‌شود؟ همچنین خواهیم فهمید که مقادیر شگرفی از مسائل دیگر نیز درباره خنده هست که هنوز کشف نشده‌اند. خنده چیست؟ در ابتدا باید بگوییم خندیدن با طنز یکی نیست. ‌خندیدن واکنش فیزیولوژیکی به طنز است. خندیدن شامل 2 قسمت است. مجموعه‌ای از حرکات صورت و بدن و تولید صدا. هنگامی‌که ما می‌خندیم مغز ما را وادار می‌کند ‌هر 2 فعالیت را همزمان انجام دهیم. هنگامی‌که ما قلبا می‌خندیم بسیاری از تغییرات در اعضای بدن ما ظاهر می‌شود حتی در عضلات بازو، پا و بالاتنه. در شرایط خاص بدن ما طوری عمل می‌کند که دایرهًًْْ‌المعارف بریتانیکا آن را «مجموعه تنفسات، صداها و فعالیت‌های بی‌اختیار بدن» توصیف می‌کند که باعث شناخت بهتر خنده می‌شود. برای شبیه‌سازی عضله اصلی زیگوماتیک (مکانیسم اصلی لب‌های بالا) 12 عضله صورت درگیر می‌شوند. در نهایت امر، مجرای اشک فعال می‌شود، در هر آن هنگامی‌که دهان باز و بسته می‌شود ستیز و کشاکش برای اکسیژن هوای دم ادامه پیدا می‌کند، چهره عرق کرده و اغلب قرمز (یا صورتی) می‌شود. بینی هم معمولا از طریق خارج کردن آرام هوا هنگام خنده‌های بلند با این رفتار عجیب همراه می‌شود. در قسمت بعدی می‌آموزیم که چگونه ما می‌خندیم. روبرت پرووین، متخصص اعصاب، محقق و کاوشگر در زمینه خنده می‌گوید با یک مشکل بزرگ در مطالعه خنده روبه رو شده است و آن مشکل این است که خنده هنگام مطالعه آن نامرئی می‌شود بویژه در آزمایشگاه. یکی از مطالعات او روی ساختار صدایی خنده بود. او کشف کرد که خنده همه انسان‌ها در شکل پایه و مبنا که شامل صداهایی است که هر 210 میلی ثانیه تکرار می‌شوند، متفاوتند. خنده می‌تواند از نوع «ها‌ها‌ها» یا «هو‌هو‌هو» باشد ولی هیچگاه نمی‌تواند ترکیبی از این 2 باشد. پرووین همچنین اشاره به این موضوع می‌کند که انسان دارای آشکارسازی است که به خنده از طریق رهاسازی چرخه‌های عصبی در مغز واکنش نشان می‌دهد که باعث تولید خنده بیشتر می‌شود. این توضیح این مطلب است که چرا خنده واگیردار است. تاثیر نقطه گذاری زبان‌شناسان می‌گویند یکی از مشخصه‌های کلیدی خنده طبیعی موقعیت قرارگیری آن در گفتار است. اغلب اوقات خنده در انتهای عبارات و به هنگام مکث‌ها اتفاق می‌افتد. متخصصان می‌گویند یک فرآیند منظم (که احتمالا بر پایه دستگاه عصبی است) جایگاه خنده را در گفتار مشخص می‌کند. این ارتباط قوی بین خنده و گفتار مانند نقطه‌گذاری در ارتباطات نوشتاری است به همین علت است که به آن تاثیر نقطه‌گذاری می‌گویند. برای چه می‌خندیم؟ جان مورال، فیلسوف، معتقد است نخستین خنده‌های بشر مجموعه‌های حالت صورت بوده که پس از رهایی از خطری بین انسان‌ها اتفاق می‌افتاده و از آنجایی که آسودگی ناشی از خنده‌ها مانع از واکنش نزاعی و جنگی می‌شود، خنده نشان دهنده صدق گفتار و رفتار مخاطب است. بسیاری از محققان بر این باورند که هدف از خنده، محکم کردن روابط انسان است. خنده هنگامی‌که افراد با یکدیگر احساس راحتی می‌کنند اتفاق می‌افتد؛ وقتی احساس آزادی و رهایی می‌کنند. هر چه خنده بیشتر باشد، پیوندها در یک گروه بیشتر می‌شود. به گفته ماهادو، انسان‌شناس، این بازخورد در زنجیره پیوند - خنده - پیوند بیشتر با میل تک نبودن در گروه ترکیب می‌شود و حاصل آن دلیل دیگری بر واگیردار بودن خنده است. مطالعات نشان داده است افراد برجسته و مقتدر مانند رؤسا، رؤساي قبايل و ریش سفیدهای خانواده‌، بیشتر از زیر دستانشان از حس بذله‌گویی استفاده می‌کنند. اگر فکر می‌کنید هنگامی‌که رئیس در اداره می‌خندد به دنبال آن همه می‌خندند، معلوم است که فرد زیرکی هستید. مورال می‌گوید در این شرایط کنترل کردن خنده یک گروه، یک راه برای تمرین قدرت کنترل شرایط حسی گروه است. به گفته پرووین خنده مانند بسیاری از رفتارهای انسان باید برای تغییر رفتار دیگران به کار گرفته شود. برای مثال در یک شرایط دلهره‌آور و ترسناک خنده می‌تواند باعث کاهش عصبانیت شود. اگر فرد ترسیده، بخندد احتمال مواجهه با خطر کاهش می‌یابد. پرووین متعلق به گروه انگشت‌شماری از دانشمندان است که خنده را با همان روشی بررسی می‌کنند که رفتارهای حیوان‌ها مانند پارس سگ و خواندن پرندگان را بررسی می‌کنند. او معتقد است خنده مانند خواندن پرندگان است. این نظریه ثابت می‌کند انسان وقتی در نشست‌های اجتماعی است 30 برابر بیشتر تمایل به خنده دارد تا وقتی که تنهاست. خنده و مغز مطالعه فیزیولوژیکی خنده نام خاص خود را دارد؛ ژلوتولوژی. از طرفی ما می‌دانیم که بخش‌های خاصی از مغز مسؤول فعالیت‌های مختلف انسان هستند. برای مثال فعالیت‌های احساسی بیشتر بخش جلویی مغز را به کار می‌گیرند، اما محققان دریافته‌اند که تولید خنده توسط بخش‌های مختلف مغز ایجاد می‌شود. از آنجایی که رابطه بین خندیدن و مغز به طور مشخص تعیین نشده است محققان فعالیت‌هایی برای پی بردن به این موضوع انجام داده‌اند. برای مثال، «دریک» امواج مغز را هنگام مواجهه با موضوعات خنده دار رسم کرد. افراد به یک دستگاه ثبت امواج الکتریکی مغز (EEG) متصل می‌شوند و فعالیت‌های مغز آنها هنگامی‌که می‌خندند ثبت می‌شود. در هر حالت مغز یک الگوی الکتریکی منظم ‌تولید می‌کند. اگر در 4/0 ثانیه پس از قرارگیری در معرض موضوعات خنده دار، امواج در حالت منفی باشند، خنده اتفاق می‌افتد و اگر امواج در بخش مثبت باشند اتفاق خاصی نمی‌افتد. در حین آزمایشات محققان اتفاقات زیر را مشاهده کرده‌اند؛ بخش سمت چپ غشای مغز (لایه‌ای از سلول‌ها که تمام سطح جلویی مغز را پوشش می‌دهند) کلمات و ساختار لطیفه را تجزیه و تحلیل می‌کنند. بخش بزرگ جلویی مغز که مسؤول فعالیت‌های احساسی است بشدت فعال می‌شود. نیمکره سمت راست، تجزیه و تحلیل‌های ذهنی لازم برای درک لطیفه را انجام می‌دهد. امواج مغزی سپس در ناحیه حسی پشت مغز پخش می‌شوند (ناحیه‌ای از پشت که حاوی سلول‌های پردازشگر سیگنال‌های شهودی هستند). تحریک، بخش محرک بدن را مجبور به واکنش فیزیکی می‌کند. این فرآیندها برای اتفاقات احساسی کاملا فرق می‌کند. فرآیندهای احساسی فقط در یک بخش مشخص مغز اتفاق می‌افتد در حالی که برای خندیدن، فرآیندها چرخه‌ای را می‌پیمایند که بسیاری از بخش‌های مغز را درگیر می‌کند. این بدین معناست که آسیب به هر یک از این بخش‌ها می‌تواند برای حس شادی و خنده یک فرد خطرناک باشد. ادامه مطلب به شما كمك مي‌كند تا متوجه شوید که چگونه خنده و مغز با یکدیگر ارتباط دارند. دستگاه لیمبیک هنگامی‌که ما به بخش‌هایی که موقع خندیدن در مغز فعال می‌شوند دقت می‌کنیم این طور به نظر می‌رسد که دستگاه لیمبیک در مرکز همه آنها قرار دارد. دستگاه لیمبیک شبکه‌ای از ساختارهاست که در زیر قشر مخ قرار دارد. این بخش به این خاطر مهم است که کنترل‌کننده برخی از رفتارهای مهم پستانداران است (مانند یافتن غذا، دفاع از خود و...) جالب این است که ساختار مشابه دستگاه لیمبیک انسان در مغز برخی حیوانات تکامل‌يافته باستان مثل تمساح‌ها هم یافت می‌شود. در تمساح دستگاه لیمبیک شدیدا در بخش چشایی مشغول است و نقش مهمی‌در دفاع، حمله و خوردن شکار بازی می‌کند. دستگاه لیمبیک در انسان مسؤول فعالیت‌های احساسی و تحریکی است. چه چیزی خنده‌آور است وقتی چیزی به نظر ما خنده‌آور می‌رسد، خنده آزاد می‌شود. 3 تئوری قدیمی‌ درباره اینکه چه چیزی را خنده‌آور می‌دانیم ارائه شده است: تئوری ناهمخوانی می‌گوید خنده هنگامی‌ ایجاد می‌شود که اتفاقات از منطق همیشگی‌شان پیروی نکنند و روند پیشرفت اتفاق‌ها با آنچه ما انتظار داریم همخوانی نداشته باشد. هنگامی‌که یک لطیفه شروع می‌شود ذهن و بدن ما قبلا پیش‌بینی می‌کند که چه اتفاقی می‌افتد و چگونه پایان می‌پذیرد. آن پیش‌بینی طرز تفکر و جبهه‌گیری ما را ایجاد می‌کند و خود آن تحت‌تاثیر تجربیات گذشته ما و فرآیند فکری ما به وجود می‌آید. در حالی که پایان لطیفه با آنچه ما از تجربیات‌مان آموخته‌ایم تفاوت دارد. این ناهمخوانی در قسمت‌های مختلف لطیفه را به عنوان بامزه بودن می‌یابیم. تئوری برتری هنگامی ‌ارائه می‌شود که ما به لطیفه‌هایی که بر اشتباهات و کارهای احمقانه دیگران تمرکز می‌کند، می‌خندیم. نسبت به این فرد احساس برتری می‌کنیم و یک ناهمخوانی را در این موقعیت تجربه می‌کنیم و این باعث خنده می‌شود. تئوری آسودگی از یکی از وسایل فیلمسازان که مدت‌هاست از آن استفاده می‌کنند الهام گرفته شده است. در فیلم‌های اکشن یا ترسناک درست هنگام اوج استرس‌ها کارگردان از این شیوه استفاده می‌کند. او تا می‌تواند استرس را در فیلم بالا می‌برد سپس کمی‌ استرس را با موضوعات حاشیه‌ای کم می‌کند تا تماشاچی کمی ‌آسوده شود و سپس دوباره استرس فیلم را بالا می‌برد. به طور کاملا مشابه یک داستان واقعی یا یک موقعیت واقعی هم استرس‌هایی ایجاد می‌کند. از آنجایی که ما می‌خواهیم بر این استرس‌ها غلبه کنیم، احتیاج داریم برای رهایی و خلاص شدن به این موضوعات بخندیم. چرا ما نمی‌توانیم خودمان را غلغلک بدهیم؟ این موضوع کمی ‌از بحث ما خارج است ولی باور کنید برخی محققان در این زمینه فعالیت‌هایی داشته‌اند. در واقع محققان در دانشگاه کالیفرنیا در سان‌دیگو حتی ماشین غلغلک ساخته‌اند. برخی از محققان بر این باورند که خندیدن در اثر غلغلک ناشی از یک واکنش درونی است. اگر این گفته درست باشد پس طبق این تئوری شما می‌توانید خودتان را غلغلک دهید اما نمی‌توانید در اثر این غلغلک دادن بخندید؛ حتی وقتی که درست در شرایط و موقعیت مشابهی که دیگران شما را غلغلک می‌دهند قرار گرفته باشید. اطلاعات ارسالی به نخاع و مغز شما در هر 2 حالت باید یکی باشد اما واضح است برای اینکه غلغلک عمل کند احتیاج به استرس و هیجان است؛ چیزی که مشخصا هنگامی‌که خودتان خود را غلغلک می‌دهید وجود ندارد. اینکه چگونه مغز از این اطلاعات درباره استرس و هیجان استفاده می‌کند هنوز ناشناخته است. در قسمت بعدی می‌آموزیم که چرا ما موضوعی را جالب و بامزه نمی‌یابیم و دیگری جالب می‌داند. اصلا جالب نیست! متخصصان می‌گویند بسیاری تفاوت‌های آشکار انسان‌ها وجود دارد که بر اینکه چه چیزی را خنده‌دار بدانند تاثیر می‌گذارد و مشخص‌ترین آنها سن است. کودکان دائما دنیای اطراف خود را کشف می‌کنند. برای کودکان تمایل به فعالیت‌های بدنی یک راه ساده برای کشف محیط سحر‌آمیز اطرافشان است. بسیاری از وقایعی که برای آنها پیش می‌آید غیرقابل باور و هیجان‌آور است و باعث شادی آنها می‌شود. آنچه برای یک کودک جالب است مفاهیم کوتاه و ساده است. در میان وقایع غیرقابل باور و هیجان‌آور، کودکان (بیشتر در مقابل بی‌میلی والدینشان) لطیفه‌های واضح در دنیای واقعی را بیشتر می‌پسندند و درک می‌کنند و همان‌ها را هم برای دیگران تعریف می‌کنند. این راهی است برای ابراز وجود آنها؛ هر چند ما به آنها می‌گوییم لطیفه‌های یخ. جوانان اغلب عصبی یا بی‌‌انگیزه هستند. اغلب جوانان به لطیفه‌هایی می‌خندند که بر غذا، مظاهر قدرت و بسیاری از مسائل مورد علاقه و توجه آنها متمرکز شده‌اند. این دوران، دوران نا‌امنی است و جوانان اغلب از لطیفه به عنوان وسیله‌ای برای دفاع از خود یا سلطه‌جویی استفاده می‌کنند. همین‌طور که ما بالغ می‌شویم، هم فیزیک بدنی و هم ذهن ما رشد می‌کند و عوض می‌شود. از آنجایی که برای درک یک لطیفه به هوش زیادی احتیاج داریم، حس بذله‌گویی ما هر چه بیشتر یاد می‌گیریم پیشرفته‌تر می‌شود. هنگامی‌که ما بزرگ شدیم اغلب زندگی را تجربه کرده‌ایم که شامل ناراحتی‌ها و موفقیت‌ها بوده است. با وجود این تجربیات حس بذله‌گویی ما بالغ‌تر می‌شود و بر اطرافیان و بر خودمان هنگام لحظات سختی و نگرانی می‌خندیم. مسائلی که ما بامزه می‌یابیم ناشی از سن خود به علت تنش‌های زندگیمان است. در کل به مسائلی می‌خندیم که تنش‌ها را از ما دور می‌کند. عامل دیگری که بر شناخت مسائل خنده‌دار در ما تاثیر‌گذار است فرهنگ جامعه‌ای است که از آن آمده‌ایم. آیا تا به حال به لطیفه‌ای خندیده‌اید كه سپس دریافته باشید اگر از جای دیگری از دنیا ‌بودید این لطیفه برای شما جالب نبود؟ موضوعات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زیادی هستند که به آنها می‌خندیم ولی فقط افرادی که در آن فرهنگ زندگی کنند، می‌توانند آن را درک کنند. برای مثال یک لطیفه در یک روستای کوچک ممکن است در سطح جهان مطرح نشود چون فقط افراد کمی‌ آن را درک می‌کنند ولی درباره ‌یک کشور بزرگ و قدرتمند اوضاع فرق می‌کند. به لطف رسانه‌ها و فیلم‌ها اغلب افراد در دنیا از اتفاقات داخل ایالات متحده باخبرند بنابراین لطیفه‌هایی که مربوط به جامعه آمریکاست بیشتر توسط اغلب افراد در دنیا درک می‌شود. اغلب افراد جدی در مقابله با لطیفه‌ها آنها را بامزه ارزیابی نمی‌کنند چون از خودشان می‌پرسند هدف از این لطیفه چیست. این دسته از افراد برای هر چیزی مدام در جست‌‌وجوی هدف یا کارکردی هستند و چون نمی‌توانند برای بیشتر لطیفه‌ها هدف والایی پیدا کنند، آنها را بی‌مزه یا حتی اهانت‌آمیز می‌دانند. خندیدن و سلامتی مدت‌های طولانی است که ما می‌دانیم خندیدن برای افرادی که می‌خواهند بر بیماری، تنش و مشکلات زندگی غلبه کنند کمک‌کننده است اما محققان امروزه می‌گویند‌ خنده کارهای بیشتری هم می‌کند: می‌تواند مواد و محتویات دستگاه ایمنی را متعادل کند که باعث کمک برای مبارزه با بیماری‌ها می‌شود. همانطور که قبلا گفتیم، خندیدن باعث کاهش هورمون‌های استرس‌زا می‌شود، به همین منظور خنده مانند سوپاپ ایمنی عمل می‌کند که باعث خارج کردن هورمون‌های تنش‌زای اضافی می‌شود. این هورمون‌های استرس‌زا باعث ضعیف شدن دستگاه ایمنی می‌شود. هنگامی‌که ما می‌خندیم با افزایش تعداد پلاکت‌های خونی و بالا بردن فشار خون، سلول‌های طبیعی کشنده ویروس‌ها و تومورها افزایش می‌یابد. خنده ممکن است باعث سرفه یا سکسکه شود که باعث تمیز شدن دستگاه تنفس می‌شود. خنده همچنین باعث افزایش تمرکز مواد دفاعی بزاق می‌شود که در مقابل عفونت‌های دستگاه تنفسی مقابله می‌کند. چیزی که ممکن است باعث شگفتی شما شود این است که محققان تخمین زده‌اند خندیدن روزی یکصد بار برابری می‌کند با 15 دقیقه دوچرخه‌سواری. خنده می‌تواند یک ورزش کلی برای بدن باشد؛ فشار خون را پایین می‌آورد و باعث ورزش دیافراگم‌ها، دستگاه تنفسی، پاها و عضلات پشت می‌شود. به همین دلیل است که بعد از خندیدن به مدت طولانی اغلب احساس خستگی می‌کنید زیرا یک ورزش ایروبیک انجام داده‌اید. نتایج پزشکی به‌دست آمده درباره خنده ممکن است جالب باشد. طبق گفته پزشکان و پرستاران انجمن خنده‌درمانی آمریکا، افراد، اغلب احساساتی مانند عصبی بودن، ناراحتی و ترس را به جای آنکه اظهار کنند در خود ذخیره می‌کنند. خنده در واقع راهی برای رهایی از اینهاست. خنده خود یک تصفیه‌کننده روان است به همین دلیل است افرادی که افسرده و ناراحت هستند وقتی به دیدن یک فیلم کمدی می‌روند، می‌توانند ناراحتی‌ها را دور بریزند. متخصصان علوم روان‌شناختي، خنده‌درمانی را پیشنهاد می‌کنند که می‌آموزد چگونه بر مسائلی که حتی خنده‌دار نیستند، بخندیم و از طریق خنده بر مشکلات فائق آییم. در انتهای این مقاله روش‌هایی آمده است که به کمک آنها می‌توانیم در زندگی خود بیشتر بخندیم: - مشخص کنید چه چیزی شما را بیشتر می‌خنداند و آن را مرتبا تکرار کنید. - اطراف خود را با افراد بامزه شلوغ کنید و از هر شانسی برای با آنها بودن استفاده کنید. - حس بذله‌گویی خود را پیشرفت دهید. از هر فرصتی برای شاد بودن استفاده کنید، البته تا جایی که دیگران را ناراحت نکنید و به دردسر نیندازید.