سارا شکری: ایام نوروز براساس سنت هر ساله رسانه ملی برنامه‌های متعدد و مفرحی را برای پخش در شبکه‌های مختلف تولید کرد. از جنگ‌های تلویزیونی، مسابقات و برنامه‌های گفت‌وگومحور گرفته تا سریال‌های تلویزیونی که امسال توانست نظر بینندگان را به خود جلب کند اما نکته حائز اهمیت در تولید برنامه‌ها، بودجه است. معمولا یکی از معضلات و مشکلات اساسی در حوزه فرهنگ و هنر، همواره بحث بودجه است. بسیاری از طرح‌ها به دلیل نداشتن بودجه به تعویق می‌افتد یا هیچگاه به تحقق نمی‌پیوندد. درباره بودجه سازمان صدا و سیما نخستین نکته‌ای که باید به آن اشاره داشت، بدهی‌ها و مشکلات مالی است. در بودجه سال 93 بودجه سازمان صدا و سیما که ارگانی فرهنگی به‌شمار می‌آید، نسبت به سال گذشته کمتر شد، این در حالی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی به دولت مبنی بر توجه ویژه به رسانه ملی تاکید داشتند. معاون سیما نیز در صحبت‌های خود در سال گذشته به نقد بودجه اختصاص یافته به تولیدات تلویزیونی پرداخته و اعلام آمادگی کرد صدا و سیما حاضر است همه درآمد آگهی‌ها را در اختیار مجلس و دولت قرار دهد به شرط آنکه آنها نیز بودجه سالانه رسانه ملی را پرداخت کنند. در چنین شرایطی که بودجه سازمان صدا و سیما کاهش یافت و معاون سیما هم به آن معترض بود اما صدا و سیما با درایت به کار خود ادامه داد و با جذب اسپانسر برای تولید سریال‌ها و پخش آگهی‌های مطول بخشی از کمبودهای خود را جبران کرد. رسانه ملی چاره‌ای جز این کار نداشت زیرا در آستانه نوروز قرار گرفته بود و طبیعتا باید هزینه‌های تولید برنامه‌های مختلف را تامین می‌کرد اما پس از پخش سریال‌های موفق نوروزی و برنامه‌های مختلف نسبتا موفق از شبکه‌های مختلف، عده‌ای لب به اعتراض گشودند که چرا سازمان صدا و سیما آگهی‌های طولانی پخش کرده است و برخی آگهی‌ها مدت زمان بالایی داشته و مخاطب را خسته و کسل کرده است. نکته اینجاست که دوستان از اثرگذاری تلویزیون غافل هستند. بیش از100 شبکه ماهواره‌ای فارسی‌زبان دنیا دین، هویت و کانون خانواده‌ها را هدف گرفتهاند. این درحالی است که دشمنان فرهنگ و هویت کشور به اثرگذاری برنامه‌های رسانه ملی بیش از دوستان اعتقاد دارند و بارها شبکه‌های رسانه جمهوری اسلامی ایران را قطع کرده‌اند و از اقبال مخاطب به شبکه‌های ایران نگران هستند. اگر نگاهی گذرا به سخنرانی‌های مختلف بیندازیم وجود جنگ نرم و قدرت در عصر رسانه در میان صحبت‌های اکثر دولتمردان به وضوح دیده می‌شود اما همین دولتمردان در دولت یازدهم که با شعار تدبیر کار خود را آغاز کردند بودجه رسانه ملی را که جنگ رسانه‌ای و فرهنگی کشور را رهبری می‌کند، کم کردند. در تمام صحبت‌ها این نکته دیده می‌شود که پیام اصلی انقلاب اسلامی ایران پیام فرهنگی است و باید به کشورهای دیگر صادر شود اما راه صدور این پیام چگونه است؟ جز با خلق مجموعه‌های ارزشمند و آثار نمایشی مناسب می‌توان به کشورهای دیگر این پیام را صادر کرد؟ در شرایطی که رسانه حرف اول را می‌زند و غربی‌‌ها از آن به خوبی بهره می‌برند ما از رسانه خود که در تلاش است برنامه‌های پاک و سالم تولید کرده و به نمایش بگذارد نه تنها دفاع نمی‌کنیم بلکه آن را متهم به پخش آگهی‌های طولانی یا جذب اسپانسر برای تولید آثار می‌کنیم اما هیچیک از منتقدان رسانه ملی حاضر نیستند پیکان انتقاد خود را به سمت دولت که بودجه رسانه را کاهش داده است، ببرند. بودجه حوزه فرهنگ در حد شعار و حرف باقی می‌ماند و هیچگاه این حوزه که از اصلی‌ترین حوزه‌هاست مورد توجه قرار نمی‌گیرد. خبرگزاری تسنیم در یادداشتی به تبلیغات بازرگانی و تجاری انتقاد کرده و در بخشی از یادداشت خود آورده است: «روند قابل پیش‌بینی ادامه تسخیر تلویزیون توسط تبلیغات بازرگانی و تجاری، سرانجام در عید امسال به اوج خود رسید، اتفاقی که حالا دیگر نمایش واضحی از وضعیت این روزهای رابطه تلویزیون با دولت جدید است. علاوه بر این پخش مکرر و تاسف‌برانگیز تبلیغات بازرگانی شرکتی به نام «شیرین نوین» داد بینندگان تلویزیونی را بشدت درآورده بود.» اما نگارنده این مطلب به این نکته توجه نداشته است که تبلیغات تنها مفری است که می‌تواند دست سازمان صدا و سیما را برای ارائه حقوق کارکنانش باز کند و این رسانه را از تنگنای مالی نجات دهد. از سوی دیگر در تمام سریال‌های تلویزیونی که پربیننده است مدیران شبکه‌ها تلاش می‌کنند بیشترین آگهی را در آن سریال یا برنامه مورد توجه قرار دهند. به عنوان مثال سریال «افسار گسیخته» (Breaking Bad) که مورد توجه مخاطبان هنر هفتم قرار گرفت بیشترین آگهی را داشته و در هر قسمت از سریال مخاطبان شاهد بیش از 50 دقیقه آگهی بازرگانی هستند.
در بخش دیگری از یادداشت به حضور اسپانسرها در برنامه‌های مختلف تلویزیونی از جمله سریال «پایتخت» اشاره شده و نگارنده پیش‌بینی کرده است اگر روند بی‌اعتنایی نهادهای دولتی مربوط به بحث بودجه صداوسیما ادامه یابد در نهایت تلویزیون ایران به یک جعبه پرسروصدای معرفی شرکت‌ها و کارخانه‌های بازرگانی و تولیدی تبدیل خواهد شد. برای جلوگیری از این مشکل باید فکری به حال بودجه سازمان صدا و سیما کرد که در سال گذشته براساس شنیده‌های خبرنگار «وطن‌امروز» در ارائه حقوق و مزایای پایان سال کارمندان خود دچار مشکل بود و بسیاری از برنامه‌سازان میلیون‌ها تومان از سازمان طلبکار هستند و مدت‌هاست که تسویه حساب نکردند. در چنین شرایطی بحث بودجه و مشکلات عدیده سازمان صدا و سیما همچنان باقی است و دولتمردان در سالی که به نام «اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» مزین شده است باید فکری به حال بودجه رسانه ملی کنند. رسانه‌ای که اگر مدیران و دست‌اندرکاران آن را افسران و فرماندهان این جنگ رسانه‌ای و فرهنگی بدانیم باید آنها را با سلاح و ادوات به جنگ با رسانه‌هایی که خانواده‌ها و فرهنگ ایرانی ـ اسلامی را هدف قرار داده‌اند، بفرستیم. اگر نهادهای دولتی و دولتمردان فکری به حال بودجه سازمان صدا و سیما نکنند ما شاهد جنگی نابرابر خواهیم بود.