سجاد صفارهرندی
مسأله‌ای چند روزی است ذهنم را مشغول کرده و لازم دیدم تا از این بیات‌تر نشده آن را قلمی کنم. چیزی که این دغدغه را برانگیخت، شنیدن این خبر از بعضی دوستان بود که تظاهرکنندگان پرشمار جنبش سبز دانشجویی در دانشگاه تهران (که بنا بر تخمین‌های دقیق و روشمند – البته به روش جنبش سبز – تعداد‌شان اگر نه میلیونی، صدها هزار بوده است!! ولی به چشم ظاهربین رفقای ما 300 – 200 نفر بیشتر نیامده‌اند) هنگام جنبیدن (جنبش است دیگر!) در حاشیه مراسم افتتاح دانشگاه‌ها و ضمن مواجهه با عده‌ای از دانشجویان که علَم دیگری به دست و حرف دیگری بر زبان داشته‌اند، شعار «دانشجوی سهمیه‌ای» سر داده‌اند. البته تعجب من از این بابت نبود که دوستان سبز ما چطور با یک نظر به چهره، کل ویژگی‌های فردی و سوابق تحصیلی طرف مقابل‌شان را تشخیص می‌دهند و نه حتی از این بابت که چرا باید مسأله‌ای چون سهمیه تحصیلی اختصاص‌‌یافته به خانواده‌های شهدا و ایثارگران که در مقابل دِین کشور و همه ما به این عزیزان ناچیز و بی‌مقدار است، به این نحو نامناسب برجسته و تبدیل به چماق شود؛ نه! مسأله اینها نبود، چیزی که ذهنم را مشغول کرد این بود که بار‌ها از زبان دوستان سبز شنیده و در مطالب‌شان خوانده بودم که اکثر خانواده‌های معظم شهدا، امت حزب الله «واقعی» و بسیجی‌های «واقعی» حامی جنبش سبز و از ارکان صفوف به هم فشرده(!) آن هستند. فلذا در فضای دانشگاه هم فرزندان گرانقدر شهدا و ایثارگران که با استفاده از سهمیه وارد دانشگاه شده‌اند (و باز تأکید می‌کنم که این امتیازی مشروع و ناچیز در مقابل سهمی است که اینان در آرامش و عزت امروز ما دارند) باید در میان جنبش سبز دانشجویی و همصدا با آن باشند. پس ماجرا چیست که دوستان سبز هم‌دانشگاهی ما تا در مقابل خود صدایی می‌شنوند، آن را به «سهمیه‌ای»ها (خانواده شهدا و ایثارگران) نسبت می‌دهند؟ چرا به رغم آن همه ادّعا، در عمل شعاری می‌دهند که نشانگر آن است که خانواده شهدا و همان بسیجی‌های «واقعی» را در مقابل خود می‌بینند؟ نکند آنها در لایه‌های نهانی قلب خود نظراتی دارند که با آنچه بر زبان می‌آورند متفاوت است و ناگهان به صورت ناخودآگاه با سر دادن یک شعار لو می‌رود؟! به نظر شما اسم این وضعیت چیست؟ ماجرا به همین نمونه محدود نمی‌شود. در هفته‌های قبل از انتخابات که من هم مثل خیلی‌های دیگر توفیق حضور در مباحث و مناظره‌های خیابانی را داشتم، با نمونه‌های جالب و البته عجیبی از این مسأله مواجه شدم. جالب‌ترین مورد مربوط به جوان سبزی بود که بر سر سیاست تدفین شهدا در دانشگاه‌ها به عنوان یکی از اقدامات دولت نهم با من بحث می‌کرد. در گرماگرم بحث، دوست عزیز ما - که کمی قبل‌تر با حرارت داشت شعار «رأی ما، یک کلام، نخست وزیر امام» سر می‌داد – برگشت و گفت: «اصلاً مگر این بنده‌های خدا (شهدا) کی اند؟! آدم‌های بیچاره‌ای که گول خوردند و خودشان را بیخودی به کشتن دادند و...» دوست سبز‌مان را کنار کشیدم و دوستانه به او گفتم که این نحوه دفاع از کاندیدای مورد علاقه‌اش درست نیست چون(با عرض پوزش از محضر نورانی امام و شهدا) احتمالاً این کسانی که شهدا را گول زده‌اند، همان امام و نخست وزیرش و دیگر اعوان و انصارش بوده‌اند که شما برایشان حنجره می‌درانید!! نمی‌دانم چقدر این توصیه دوستانه کارگر افتاد ولی راستش اصلاً بعید نمی‌دانم که همان دوست عزیز در راهپیمایی روز قدس هم شرکت کرده و در اثنای
سر دادن شعار افتخار آمیز «نه غزه، نه لبنان...» تا چشمش به ما بسیجی‌های «غیرواقعی» افتاده فریاد برآورده باشد که «بسیجی واقعی، همت بود و باکری»! غافل از اینکه (از همه حواشی و وجوه پروبلماتیک «بسیجی واقعی» که بگذریم) همین محمدابراهیم همت که نهایتاً هم جان خود را بر سر حفظ تمامیت ارضی و برافراشته ماندن پرچم اسلام در ایران فدا کرد، در سال 61 و در حالی که ایران عزیز ما درگیر جنگی تمام عیار در مرزهای خود بود، چند ماه در سوریه و لبنان به سر برد تا در صحنه نبرد اسلام و کفر صهیونی حاضر باشد و نیرو‌های شیعه لبنانی را برای مقابله با اسرائیل آموزش دهد. غافل از اینکه همین حاج همت فرماندهی دارد به نام حاج احمد متوسلیان که در همین سفر به اسارت مزدوران اسرائیل در می‌آید و هنوز هم از او و 3 نفر همراهش خبر روشنی در دست نیست. علی‌الظاهر بسیجی‌های «واقعی» هم به منطق نه غزه، نه لبنان معتقد نبوده اند! به سؤال اصلی ام باز می‌گردم، به نظر شما اسم این وضعیت چیست؟ وضعیتی که عده‌ای از افراد حرف‌هایی می‌زنند و شعار‌هایی می‌دهند که از جهات متعددی با هم سازگار نیست و وقتی خوب بحث را می‌شکافی و داخلش می‌شوی می‌بینی که کمابیش خودشان هم می‌دانند که به آن چیزی که می‌گویند معتقد نیستند! به نظر من ماجرا کمی فراتر و حتی متفاوت از «بی‌صداقتی»، «دورویی» و «ریاکاری» است. احتمالاً بسیاری از دوستان سبز ما صادقانه به وجوهی از «شخصیت» امام یا شهدای بزرگ علاقه مند باشند اما این علاقه‌مندی صرف و موضعی برای اینکه خود را پرچمدار اندیشه و رهرو طریق آنان جا بزنند کافی نیست. آن وقت است که از دل تناقضات این وضعیت پدیده‌ای متولد می‌شود که در ادبیات قرآنی نام آشکاری دارد؛ «نفاق». مفهوم قرآنی نفاق تا حدودی متفاوت از مقولاتی چون دورویی، ریاکاری و... است. گاهی ممکن است بعضی‌ها خیلی صادقانه منافق باشند! (البته این اغلب درباره سران نفاق صادق نیست.) نفاق بیش از آنکه انحرافی اخلاقی باشد، عارضه‌ای عقیدتی است و محصول تلاش نافرجام برای جمع بستن میان چیز‌هایی که با هم قابل جمع نیستند. به تعبیر درخشان استاد سیدمحمد روحانی در کتاب «ایستاده در باد» (نگاهی به تفسیر سوره احزاب)؛ نفاق بنا کردن استدلالاتی است با صغرا‌هایی دینی و کبرا‌های غیردینی. و من فکر می‌کنم می‌توان در اینجا به جای دینی و غیردینی، انقلابی و غیرانقلابی هم قرار داد. «خداوند در سینۀ مرد 2 قلب قرار
نداده است...» (احزاب، 4).
نفاق صادقانه!
سجاد صفارهرندی
مسأله‌ای چند روزی است ذهنم را مشغول کرده و لازم دیدم تا از این بیات‌تر نشده آن را قلمی کنم. چیزی که این دغدغه را برانگیخت، شنیدن این خبر از بعضی دوستان بود که تظاهرکنندگان پرشمار جنبش سبز دانشجویی در دانشگاه تهران (که بنا بر تخمین‌های دقیق و روشمند – البته به روش جنبش سبز – تعداد‌شان اگر نه میلیونی، صدها هزار بوده است!! ولی به چشم ظاهربین رفقای ما 300 – 200 نفر بیشتر نیامده‌اند) هنگام جنبیدن (جنبش است دیگر!) در حاشیه مراسم افتتاح دانشگاه‌ها و ضمن مواجهه با عده‌ای از دانشجویان که علَم دیگری به دست و حرف دیگری بر زبان داشته‌اند، شعار «دانشجوی سهمیه‌ای» سر داده‌اند. البته تعجب من از این بابت نبود که دوستان سبز ما چطور با یک نظر به چهره، کل ویژگی‌های فردی و سوابق تحصیلی طرف مقابل‌شان را تشخیص می‌دهند و نه حتی از این بابت که چرا باید مسأله‌ای چون سهمیه تحصیلی اختصاص‌‌یافته به خانواده‌های شهدا و ایثارگران که در مقابل دِین کشور و همه ما به این عزیزان ناچیز و بی‌مقدار است، به این نحو نامناسب برجسته و تبدیل به چماق شود؛ نه! مسأله اینها نبود، چیزی که ذهنم را مشغول کرد این بود که بار‌ها از زبان دوستان سبز شنیده و در مطالب‌شان خوانده بودم که اکثر خانواده‌های معظم شهدا، امت حزب الله «واقعی» و بسیجی‌های «واقعی» حامی جنبش سبز و از ارکان صفوف به هم فشرده(!) آن هستند. فلذا در فضای دانشگاه هم فرزندان گرانقدر شهدا و ایثارگران که با استفاده از سهمیه وارد دانشگاه شده‌اند (و باز تأکید می‌کنم که این امتیازی مشروع و ناچیز در مقابل سهمی است که اینان در آرامش و عزت امروز ما دارند) باید در میان جنبش سبز دانشجویی و همصدا با آن باشند. پس ماجرا چیست که دوستان سبز هم‌دانشگاهی ما تا در مقابل خود صدایی می‌شنوند، آن را به «سهمیه‌ای»ها (خانواده شهدا و ایثارگران) نسبت می‌دهند؟ چرا به رغم آن همه ادّعا، در عمل شعاری می‌دهند که نشانگر آن است که خانواده شهدا و همان بسیجی‌های «واقعی» را در مقابل خود می‌بینند؟ نکند آنها در لایه‌های نهانی قلب خود نظراتی دارند که با آنچه بر زبان می‌آورند متفاوت است و ناگهان به صورت ناخودآگاه با سر دادن یک شعار لو می‌رود؟! به نظر شما اسم این وضعیت چیست؟ ماجرا به همین نمونه محدود نمی‌شود. در هفته‌های قبل از انتخابات که من هم مثل خیلی‌های دیگر توفیق حضور در مباحث و مناظره‌های خیابانی را داشتم، با نمونه‌های جالب و البته عجیبی از این مسأله مواجه شدم. جالب‌ترین مورد مربوط به جوان سبزی بود که بر سر سیاست تدفین شهدا در دانشگاه‌ها به عنوان یکی از اقدامات دولت نهم با من بحث می‌کرد. در گرماگرم بحث، دوست عزیز ما - که کمی قبل‌تر با حرارت داشت شعار «رأی ما، یک کلام، نخست وزیر امام» سر می‌داد – برگشت و گفت: «اصلاً مگر این بنده‌های خدا (شهدا) کی اند؟! آدم‌های بیچاره‌ای که گول خوردند و خودشان را بیخودی به کشتن دادند و...» دوست سبز‌مان را کنار کشیدم و دوستانه به او گفتم که این نحوه دفاع از کاندیدای مورد علاقه‌اش درست نیست چون(با عرض پوزش از محضر نورانی امام و شهدا) احتمالاً این کسانی که شهدا را گول زده‌اند، همان امام و نخست وزیرش و دیگر اعوان و انصارش بوده‌اند که شما برایشان حنجره می‌درانید!! نمی‌دانم چقدر این توصیه دوستانه کارگر افتاد ولی راستش اصلاً بعید نمی‌دانم که همان دوست عزیز در راهپیمایی روز قدس هم شرکت کرده و در اثنای
سر دادن شعار افتخار آمیز «نه غزه، نه لبنان...» تا چشمش به ما بسیجی‌های «غیرواقعی» افتاده فریاد برآورده باشد که «بسیجی واقعی، همت بود و باکری»! غافل از اینکه (از همه حواشی و وجوه پروبلماتیک «بسیجی واقعی» که بگذریم) همین محمدابراهیم همت که نهایتاً هم جان خود را بر سر حفظ تمامیت ارضی و برافراشته ماندن پرچم اسلام در ایران فدا کرد، در سال 61 و در حالی که ایران عزیز ما درگیر جنگی تمام عیار در مرزهای خود بود، چند ماه در سوریه و لبنان به سر برد تا در صحنه نبرد اسلام و کفر صهیونی حاضر باشد و نیرو‌های شیعه لبنانی را برای مقابله با اسرائیل آموزش دهد. غافل از اینکه همین حاج همت فرماندهی دارد به نام حاج احمد متوسلیان که در همین سفر به اسارت مزدوران اسرائیل در می‌آید و هنوز هم از او و 3 نفر همراهش خبر روشنی در دست نیست. علی‌الظاهر بسیجی‌های «واقعی» هم به منطق نه غزه، نه لبنان معتقد نبوده اند! به سؤال اصلی ام باز می‌گردم، به نظر شما اسم این وضعیت چیست؟ وضعیتی که عده‌ای از افراد حرف‌هایی می‌زنند و شعار‌هایی می‌دهند که از جهات متعددی با هم سازگار نیست و وقتی خوب بحث را می‌شکافی و داخلش می‌شوی می‌بینی که کمابیش خودشان هم می‌دانند که به آن چیزی که می‌گویند معتقد نیستند! به نظر من ماجرا کمی فراتر و حتی متفاوت از «بی‌صداقتی»، «دورویی» و «ریاکاری» است. احتمالاً بسیاری از دوستان سبز ما صادقانه به وجوهی از «شخصیت» امام یا شهدای بزرگ علاقه مند باشند اما این علاقه‌مندی صرف و موضعی برای اینکه خود را پرچمدار اندیشه و رهرو طریق آنان جا بزنند کافی نیست. آن وقت است که از دل تناقضات این وضعیت پدیده‌ای متولد می‌شود که در ادبیات قرآنی نام آشکاری دارد؛ «نفاق». مفهوم قرآنی نفاق تا حدودی متفاوت از مقولاتی چون دورویی، ریاکاری و... است. گاهی ممکن است بعضی‌ها خیلی صادقانه منافق باشند! (البته این اغلب درباره سران نفاق صادق نیست.) نفاق بیش از آنکه انحرافی اخلاقی باشد، عارضه‌ای عقیدتی است و محصول تلاش نافرجام برای جمع بستن میان چیز‌هایی که با هم قابل جمع نیستند. به تعبیر درخشان استاد سیدمحمد روحانی در کتاب «ایستاده در باد» (نگاهی به تفسیر سوره احزاب)؛ نفاق بنا کردن استدلالاتی است با صغرا‌هایی دینی و کبرا‌های غیردینی. و من فکر می‌کنم می‌توان در اینجا به جای دینی و غیردینی، انقلابی و غیرانقلابی هم قرار داد. «خداوند در سینۀ مرد 2 قلب قرار
نداده است...» (احزاب، 4).
ارسال نظر
پربیننده