آغاز قیام روحانی مبارز و انقلابی مشروطهخواه، شهید «شیخ محمد خیابانی» در تبریز (1299ش)
شیخ محمد خیابانی از جوانی به فراگیری علوم دینی روی آورد و به‌سرعت مدارج علمی را طی کرد. پس از نهضت مشروطه، زندگی او وارد مرحله جدیدی شد و با تشکیل جمعیتی مبارز، در راه پیروزی مشروطه، گامهای مهمی در تبریز برداشت. نقش وی پس از محاصره تبریز در دوره استبداد صغیر بسیار حساس بود. پس از راهیابی شیخ محمد خیابانی و 5 تن از دوستانش به مجلس شورای ملی، وثوق‌الدوله صدراعظم قاجار تصمیم گرفت که شیخ را از سر راه خود بردارد. لذا عدهای از صاحب‌منصبان نظامی را با افراد تعلیم‌دیده به تبریز فرستاد. با ورود متجاوزان به شهر تبریز، خیابانی بر ضد دولت قیام کرد و در کمتر از دو روز تمام ادارات شهر را به تصرف درآورد. این پیروزی و نهضت خیابانی، بیش از 5 ماه ادامه داشت. شیخ در حیاط ساختمان تجدد به ایراد نطقهایی میپرداخت و مردم با اشتیاق تمام، پای صحبتش مینشستند. وی همچنین در جریان جنگ جهانی اول، در برابر فشار روسها مقاومت نمود و در عین حال از نفوذ کمونیسم نیز جلوگیری میکرد. عاقبت با ورود مخبرالسلطنه، والی جدید تبریز و شکست محاصره این مبارز انقلابی، در 21 شهریور 1299 ش برابر با 29 ذیحجه 1338 ق توسط نیروهای دولتی بازداشت شد و به شهادت رسید.
آغاز سفر 7 ساله «حکیم ناصرخسرو قبادیانی» حکیم و شاعر ایرانی(437ق)
حکیم ناصر خسرو قبادیانی تا حدود
40 سالگی به خدمات دولتی مشغول بود ولی بر اثر تحول روحی که در وی پدید آمد، از این شغل کنارهگیری کرد و خود را برای سیر و سیاحت مُهیا کرد. وی در این سفر از سرزمینهایى چون حجاز، مصر، بین‌النهرین و روم دیدن کرد. حاصل این جهانگردی، کتاب مهم سفرنامه است که ناصرخسرو، نگارش آن را از سال 444 ق آغاز کرد. سفرنامه ناصرخسرو از جهات مختلف دارای اهمیت است زیرا گذشته از آنکه این کتاب یکی از آثار مهم ادبی به شمار میرود، از لحاظ تاریخی و جغرافیایی نیز اهمیت دارد. چرا که وی در این اثر، مختصات جغرافیایی مناطق را که به آنها سفر کرده، به طرز جالبی ثبت کرده و از زندگی، اخلاق، دین و آداب و رسوم مردم آن دوره سخن گفته است.
کشف قطب شمال (1909م)
آدمی از دیرباز درصدد شناسایى محیط اطراف خود بود و طی سال‌های متمادی، نقاط مختلف زمین را کشف کرد. افراد بسیاری برای شناساندن نقاط ناشناخته زمین، سختیهای طاقت‌فرسایى را تحمل کردند و گوشه وکنار جهان را کشف نمودند. یکی از نقاط مجهول برای بشر، ناحیه قطب بود و تلاش فراوانی برای کشف و ورود به آن به عمل آمد. در تاریخ ششم آوریل 1909م یکی از آمال دیرینه بشر که رسیدن به قطب شمال بود جامه عمل پوشید و یک دریانورد آمریکایى به نام رابرت ادوین پیری به اتفاق 5 نفر از همراهان خود، پس از تحمل رنج و مشقت زیاد به آن سرزمین رسیدند. وی پیش از آن چند سفر دیگر به قطب شمال کرده بود ولی نتوانست وارد آن شود تا اینکه در سفر سال 1909م بود که به این موفقیت نائل آمد. وی در یکی از این سفرها، دچار سرمازدگی شد که به قطع 10 انگشت پای او منجر گشت.
ورود آمریکا به جنگ اوّل جهانی و اعلان جنگ به آلمان (1917م)
در شرایطی که حدود سه سال از آغاز جنگ اول جهانی گذشته بود، آمریکا در ششم آوریل 1917م به نفع فرانسه و انگلیس وارد جنگ شد و به آلمان اعلان جنگ داد. بهانه ورود آمریکا به جنگ، حملات زیردریایىهای آلمان به کشتیهای بازرگانی آمریکا و غرق‌شدن تعدادی از آنها بود. ورود آمریکا به جنگ اول جهانی، نقش مؤثری در پیروزی متحدین داشت. آمریکا در جریان جنگ جهانی اول، به علت بُعد مسافت و دور بودن از صحنه اصلی نبرد در اروپا، از لحاظ زیرساختهای اقتصادی دچار زیان و ضرر نگردید. این در حالی بود که بیشتر اماکن و منابع اقتصادی دول اروپایى تخریب شده بود. آمریکا در این مدت همچنین به تحکیم جایگاه خود پرداخت. مجموعه این عوامل و دیگر عوامل پنهان و پیدا، باعث قدرتگیری هرچه بیشتر آمریکا در صحنه بینالمللی گردید و این کشور، نقش تعیینکنندهای یافت.