گروه اجتماعي: مسجد سنگی، آسیاب سنگی و کانال خارق‌‌العاده انتقال آب ساسانی در داراب استان فارس یادگارهای منحصر به فردی از هنر معماری ایرانیان باستان هستند که در اثر بی‌توجهی علاوه بر تخریب‌های همیشگی زیر چرخ ماشین‌های جاده‌سازی قرار گرفته است. یکی از آثار تاریخی زیبایی که در این محل وجود دارد بنایی تراشیده شده در دل کوهی صخره‌ای است که بر تابلویی که در نزدیکی آن نصب است اینگونه نوشته‌اند: «این اثر منسوب به عصر ساسانی و از جهت سبک بنا در نوع خود بی‌نظیر است. ساختمان اصلی آن در دل کوه ساخته شده و ستون‌های آن سنگی است. براساس شواهد این مکان در آغاز معبد مهرپرستان آریایی بوده و در دوره ساسانیان به آتشکده تبدیل می‌شود و سپس در عصر اتابکان فارس به فرمان اتابک ابوبکر بن سعد بن زنگی به سال 652 ه.ق با ساختن محرابی در ضلع جنوبی آن به مسجد تبدیل و از آن زمان به نام مسجد سنگی مشهور می‌شود». به گزارش مهر، مسجد سنگی (صخره‌ای) داراب با پلانی چهارسو در کوهی مشهور به «پهنه» یا «پهنا» واقع شده و نمونه‌ای منحصر به فرد در ایران است. به نظر می‌رسد کار احداث این بنا با کندن کوه از بالای نورگیر شروع شده و به صورت یک چاه با پلان مربع به پایین رفته است. این مسجد در 2 قسمت کتیبه دارد؛ یکی کتیبه محراب و دیگری کتیبه‌ای است که در قسمت بالای ورودی داخلی جلو خان و ابتدای ایوان شرقی در بالای درگاه و جرزهای طرفین آن قرار دارند. متن یکی از این کتیبه‌ها فرسوده و به مرور زمان دچار صدمه زیادی شده و دیگری دارای متن کوتاهی است که همانند بقیه به خط کوفی و در حال پیدا کردن سرنوشتی مشابه کتیبه بالای ایوان ورودی است. علاوه بر این در زمین‌های نزدیک همین محل بقایای کانال آبی به طول دست‌کم 20 کیلومتر دیده می‌شود که پیداست در زمان رونق خود آب را از فاصله‌ای دور و دراز به آسیابی بزرگ در همین حوالی می‌رسانده تا گندم مردمان را با چرخیدنی مدام آرد کند و چرخ زندگیشان را بچرخاند. اگر دقیق‌تر شویم در مسیر همین کانال بخش‌هایی از بقایای تنوره آب و آسیابی که آب‌ها به مقصد آن از کیلومترها آنسوتر کانال‌کشی شده بود هم دیده می‌شود؛ بقایایی که این ایام در غربتی غریب لحظه به لحظه به‌دست مردم محلی و متولیان امور فرآیند تبدیل شدن به مشتی خاک بی‌ارزش را با سرعت طی می‌کند. آسیاب سنگی داراب از منحصربه فردترین آسیاب‌های سنگی ایجاد شده در دل صخره است که سیستم آبخیزداری انتقال آب به آن در مسیر خود گاه از دل سنگی کوه و گاه با ملات ساروج و سنگ ایجاد شده بود. بنا به گفته کارشناسان باستان‌شناسی، این مجموعه از عجیب‌ترین، دقیق‌ترین و پیشرفته‌ترین سازه‌های مهندسی مدیریت منابع آبی در تاریخ محسوب می‌شود؛ سازه‌هایی که مشابه بزرگی و دقت به کار رفته در آن در کمتر جایی دیده شده است. اگر قطر تنوره‌های آب مورد استفاده در این مجموعه مهندسی آب که بیش از 2 متر طول دارد را با قطر تنوره‌های 70 سانتیمتر سازه‌های آبی شوشتر که به ثبت جهانی رسیده است مقایسه کنیم متوجه شکوه این مجموعه خواهیم شد. این محوطه باستانی و آثار موجود در آن با وجود دارا بودن این درجه از اهمیت هرگز بدان حد که شایسته باشد مورد حفاظت قرار نگرفته، به گونه‌ای که هیچ شخصی از سوی سازمان میراث فرهنگی برای مراقبت از مسجد سنگی گماشته نشده است تا این محل پناهگاهی شود برای معتادان و اراذل و اوباش محل تا از تاریکی و خلوت آن برای گذران وقت و استعمال مواد مخدر سود ببرند.
مرمت غیراصولی بخشی از نمای درونی
بخش‌هایی از سنگ‌نوشته‌ها و محوطه داخلی مسجد سنگی به دلیل مرمت‌های غیراصولی در گذشته و عدم محافظت در حال تخریب و نابودی است. روند تخریب‌ها اما این روزها شدت گرفته است با جاده‌ای که از جنب کوه کنار مسجد سنگی و بر سر راه عبور کانال آب باستانی منطقه در حال احداث است. این جاده در مسیر خود و در نبود یک متولی دلسوز، بخش‌هایی مهم از کانال حیرت‌انگیز انتقال آب را از بین می‌برد؛ کانالی از عهد ساسانیان را که می‌تواند منبع مطالعاتی بسیار مفیدی برای شناخت سطح دانش ایرانیان آن زمان باشد. بر اساس آخرین اخبار دریافتی خبرنگار مهر، جاده عنوان شده در مراحل پایانی زیر سازی قرار دارد و قیر قبل از آسفالت هم بر سطحش پاشیده شده است و این یعنی اینکه محوطه باستانی و آثار آن هم‌اکنون نابود شده و امکان بازگشت و نجاتشان وجود ندارند. زمین‌ها و تپه‌های باستانی همجوار مسجد سنگی توسط مردم محلی تسطیح شده و به زیر کشت برده شده است. البته پیش از این هم مردم محلی بخش‌های مهمی از این محوطه تاریخی شامل تپه‌های باستانی را در کمال آسودگی تسطیح کرده و به زیر کشت برده بودند که هیچ واکنشی را در مسؤولان سازمان میراث فرهنگی کشور و استان بر نیانگیخته بود. کانال ساسانی به بهانه جاده‌سازی تخریب مي‌شود
تاریخ زير آسفالت!
گروه اجتماعي: مسجد سنگی، آسیاب سنگی و کانال خارق‌‌العاده انتقال آب ساسانی در داراب استان فارس یادگارهای منحصر به فردی از هنر معماری ایرانیان باستان هستند که در اثر بی‌توجهی علاوه بر تخریب‌های همیشگی زیر چرخ ماشین‌های جاده‌سازی قرار گرفته است. یکی از آثار تاریخی زیبایی که در این محل وجود دارد بنایی تراشیده شده در دل کوهی صخره‌ای است که بر تابلویی که در نزدیکی آن نصب است اینگونه نوشته‌اند: «این اثر منسوب به عصر ساسانی و از جهت سبک بنا در نوع خود بی‌نظیر است. ساختمان اصلی آن در دل کوه ساخته شده و ستون‌های آن سنگی است. براساس شواهد این مکان در آغاز معبد مهرپرستان آریایی بوده و در دوره ساسانیان به آتشکده تبدیل می‌شود و سپس در عصر اتابکان فارس به فرمان اتابک ابوبکر بن سعد بن زنگی به سال 652 ه.ق با ساختن محرابی در ضلع جنوبی آن به مسجد تبدیل و از آن زمان به نام مسجد سنگی مشهور می‌شود». به گزارش مهر، مسجد سنگی (صخره‌ای) داراب با پلانی چهارسو در کوهی مشهور به «پهنه» یا «پهنا» واقع شده و نمونه‌ای منحصر به فرد در ایران است. به نظر می‌رسد کار احداث این بنا با کندن کوه از بالای نورگیر شروع شده و به صورت یک چاه با پلان مربع به پایین رفته است. این مسجد در 2 قسمت کتیبه دارد؛ یکی کتیبه محراب و دیگری کتیبه‌ای است که در قسمت بالای ورودی داخلی جلو خان و ابتدای ایوان شرقی در بالای درگاه و جرزهای طرفین آن قرار دارند. متن یکی از این کتیبه‌ها فرسوده و به مرور زمان دچار صدمه زیادی شده و دیگری دارای متن کوتاهی است که همانند بقیه به خط کوفی و در حال پیدا کردن سرنوشتی مشابه کتیبه بالای ایوان ورودی است. علاوه بر این در زمین‌های نزدیک همین محل بقایای کانال آبی به طول دست‌کم 20 کیلومتر دیده می‌شود که پیداست در زمان رونق خود آب را از فاصله‌ای دور و دراز به آسیابی بزرگ در همین حوالی می‌رسانده تا گندم مردمان را با چرخیدنی مدام آرد کند و چرخ زندگیشان را بچرخاند. اگر دقیق‌تر شویم در مسیر همین کانال بخش‌هایی از بقایای تنوره آب و آسیابی که آب‌ها به مقصد آن از کیلومترها آنسوتر کانال‌کشی شده بود هم دیده می‌شود؛ بقایایی که این ایام در غربتی غریب لحظه به لحظه به‌دست مردم محلی و متولیان امور فرآیند تبدیل شدن به مشتی خاک بی‌ارزش را با سرعت طی می‌کند. آسیاب سنگی داراب از منحصربه فردترین آسیاب‌های سنگی ایجاد شده در دل صخره است که سیستم آبخیزداری انتقال آب به آن در مسیر خود گاه از دل سنگی کوه و گاه با ملات ساروج و سنگ ایجاد شده بود. بنا به گفته کارشناسان باستان‌شناسی، این مجموعه از عجیب‌ترین، دقیق‌ترین و پیشرفته‌ترین سازه‌های مهندسی مدیریت منابع آبی در تاریخ محسوب می‌شود؛ سازه‌هایی که مشابه بزرگی و دقت به کار رفته در آن در کمتر جایی دیده شده است. اگر قطر تنوره‌های آب مورد استفاده در این مجموعه مهندسی آب که بیش از 2 متر طول دارد را با قطر تنوره‌های 70 سانتیمتر سازه‌های آبی شوشتر که به ثبت جهانی رسیده است مقایسه کنیم متوجه شکوه این مجموعه خواهیم شد. این محوطه باستانی و آثار موجود در آن با وجود دارا بودن این درجه از اهمیت هرگز بدان حد که شایسته باشد مورد حفاظت قرار نگرفته، به گونه‌ای که هیچ شخصی از سوی سازمان میراث فرهنگی برای مراقبت از مسجد سنگی گماشته نشده است تا این محل پناهگاهی شود برای معتادان و اراذل و اوباش محل تا از تاریکی و خلوت آن برای گذران وقت و استعمال مواد مخدر سود ببرند.
مرمت غیراصولی بخشی از نمای درونی
بخش‌هایی از سنگ‌نوشته‌ها و محوطه داخلی مسجد سنگی به دلیل مرمت‌های غیراصولی در گذشته و عدم محافظت در حال تخریب و نابودی است. روند تخریب‌ها اما این روزها شدت گرفته است با جاده‌ای که از جنب کوه کنار مسجد سنگی و بر سر راه عبور کانال آب باستانی منطقه در حال احداث است. این جاده در مسیر خود و در نبود یک متولی دلسوز، بخش‌هایی مهم از کانال حیرت‌انگیز انتقال آب را از بین می‌برد؛ کانالی از عهد ساسانیان را که می‌تواند منبع مطالعاتی بسیار مفیدی برای شناخت سطح دانش ایرانیان آن زمان باشد. بر اساس آخرین اخبار دریافتی خبرنگار مهر، جاده عنوان شده در مراحل پایانی زیر سازی قرار دارد و قیر قبل از آسفالت هم بر سطحش پاشیده شده است و این یعنی اینکه محوطه باستانی و آثار آن هم‌اکنون نابود شده و امکان بازگشت و نجاتشان وجود ندارند. زمین‌ها و تپه‌های باستانی همجوار مسجد سنگی توسط مردم محلی تسطیح شده و به زیر کشت برده شده است. البته پیش از این هم مردم محلی بخش‌های مهمی از این محوطه تاریخی شامل تپه‌های باستانی را در کمال آسودگی تسطیح کرده و به زیر کشت برده بودند که هیچ واکنشی را در مسؤولان سازمان میراث فرهنگی کشور و استان بر نیانگیخته بود. ارسال نظر
پربیننده