روايت علي معلم از ديدار خصوصي هوشنگ ابتهاج با رهبر انقلاب
علی معلم دامغانی در گفت‌و‌گویی که در پايگاه اطلاع‌رساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله خامنه‌اي منتشر شده از موضوعات مختلف از جمله ديدار خصوصي هوشنگ ابتهاج (سايه) با رهبر معظم انقلاب سخن گفته است. بخشی از این گفت و گو در ادامه می‌آید:
همان‌طور كه مستحضريد، رهبر انقلاب هر سال در نيمه ماه رمضان ديدار گرم و صميمي با شاعران دارند. آيا اين قبيل ديدارها پيش از دوران رهبري هم برگزار مي‌شد؟
بله. اصلاً نخستین آشنايي من با آيت‌الله خامنه‌اي از طرف برخي دوستان شاعر بود؛ بویژه مرحوم «قدسي» كه از دوستان آقا بودند. اما شايد اولين‌بار از زبان مرحوم عماد خراساني درباره آقا مطلبي شنيدم.
پيش از انقلاب بود اين ماجرا؟
اين داستان مربوط مي‌شد به قبل از انقلاب. اما هرچه كه به انقلاب و مبارزات انقلابي نزديك‌تر شديم، فعاليت آقا بيشتر شد و نقل‌قول‌ها پيرامون ايشان بالا گرفت. پس از انقلاب نيز به‌عنوان يار نزديك و از شخصيت‌هاي نزديك به امام بودند كه از طرف ايشان مأموريت‌هاي مهمي را برعهده داشتند. يادم مي‌آيد كه در همان نخستين سال‌هاي پس از پيروزي انقلاب، انجمني بنا شد كه وقتي به آنجا رفتم، خانم صفارزاده و چند نفر ديگر از دوستان شاعر حضور پيدا مي‌كردند.
چند نفر شاعر جوان‌تر هم مي‌آمدند، شعرهاشان را مي‌خواندند و اصطلاحاً قديمي‌ترها آن شعرها را چكش‌كاري مي‌كردند. البته من آيت‌الله خامنه‌اي را در آن انجمن نديدم، اگرچه بعدها شنيدم كه يكي از پايه‌گذاران اين جلسات ايشان بودند. بقاياي اين جلسات هنوز در حوزه هنري است. البته حوزه هنري هم ميراث ايشان است. الآن هم حوزه و هم بچه‌ها‌ي آن احساس تعلق شديدي نسبت به ايشان مي‌كنند و خودشان را جزو دفتر ايشان حساب مي‌كنند. البته از آن‌طرف هم عنايتي نسبت به اين بچه‌ها وجود دارد.
نشست‌هاي شاعرانه ديگري هم بود كه رهبر انقلاب در آن شركت داشته باشند؟
بله؛ ما جلسه ديگري هم به غير از اين جلسه‌اي كه توضيح دادم، داشتيم كه تقريباً رسمي بود و در خانه برخي دوستان شاعر مثل آقاي سبزواري، استاد ستوده و آقاي مشفق برگزار مي‌شد. اين جلسات معمولاً هفتگي و در شب‌هاي چهارشنبه برگزار مي‌شد. همه اين شاعران قديمي كه اين سال‌ها میهمان رهبر انقلاب در ماه رمضان هستند، در جلسات شبانه آن سال‌ها مي‌آمدند و شركت مي‌كردند.
آقا در آن جلسات شعر هم مي‌خواندند و يا جلسه نقد شعر بود؟
در اين جلسات رهبر انقلاب غالباً تشريف مي‌آوردند به دليل امساك يا دليل ديگري شعر نمي‌خواندند، اما نقد شعر مي‌كردند. البته بايد متذكر شوم كه شركت آقا در اينگونه جلسات، محدود به تهران يا زمان رياست‌جمهوري ايشان نبود بلكه ايشان در جلسات بسيار‌بسيار سخت‌گيرانه‌اي در حلقه‌هاي شعري مشهد هم حضور داشتند. حتي وقتي به تهران آمدند، به‌خاطر علاقه ايشان به شعر، خيلي از شاعران ايشان را نمي‌شناختند ولي ايشان به واسطه شعر آن افراد، آنها را مي‌شناختند.
به‌هرحال علاقه ايشان به شعر، محدود به اين يكي‌دو جلسه نبود بلكه ايشان از قديمي‌ترين شخصيت‌ها در اين زمينه هستند.
الآن هم گويا اين ديدارها برقرار است.
بله؛ به شكل رسمي كه هر ماه رمضان برگزار مي‌شود، اما آقا با شاعران ديدارهاي خصوصي‌تري نيز دارند. چند سال پيش، به اتفاق 10 نفر از دوستان و آقاي هوشنگ ابتهاج (سايه) خدمت آقا رسيديم و ديداري با ايشان داشتيم كه رسانه‌اي نشد. جلسه بسيار صميمي و گرمي بود. يكي از خاطرات جالبي كه از آن ديدار به ياد دارم اين است كه يكي از همراهان درباره چند تصنيف به آقا گفت كه اينها كار آقاي سايه است. آقا به اصطلاح تجاهل‌العارفي كردند و به‌خاطر آن شعرها آقاي سايه را تشويق كردند. اما در ادامه اين جلسه معلوم شد كه آقا به تازگي شعري از آقاي سايه خوانده بودند و حتي برخي مصراع‌هاي آن را هم در ذهن داشتند.
انتخاب شعري كه شعرا در جلسه نيمه ماه رمضان در حضور رهبر انقلاب ارائه مي‌دهند، روش خاصي دارد يا به اختيار خود شاعران است؟
امسال كه به نظر مي‌رسيد مقداري جلسه حساس‌تر از سال‌هاي گذشته باشد، توصيه امثال ما اين بود كه شعرها را پيش از ارائه ببينيم. اما نه وقت گذاشت و نه بخت. البته در جلسه هم ديديم كه آقا نيز مخالفت خود را با اين كار اعلام كردند. ايشان تذكر دادند كه نمي‌گذارند حرف كسي توسط اشخاص ديگر عوض شود و هركس بايد عقيده خود را بگويد. در اين چند سال، شايد در دو سه مورد، شاعر شعري خوانده و ايشان نسبت به يك قطعه يا يك موضع‌گيري، حساسيت نشان داده‌اند. البته اين حساسيت به مسائل ذوقي و سياسي برنمي‌گردد بلكه بيشتر ناظر به مواردي است كه متوجه منفعت عام بوده يا به مسائلي نظير ذات مقدس حضرت حق يا توحيد برمي‌گردد که تذكر داده‌اند.
شايد موقعيت و جايگاه ديني ايشان ايجاب مي‌كند كه درباره اين مسائل جنبه نظر هدايتي خود را اعلام كنند. البته بايد به اين نكته هم اشاره كنم كه آقا تعصب خاصي روي سبك‌هاي شعري ندارند اما به‌هرحال فكر مي‌كنم به شعر كلاسيك به دليل فني‌تر بودنش - البته بيشتر سبك خراساني- بيشتر توجه دارند. گفت و گو
روايت علي معلم از ديدار خصوصي هوشنگ ابتهاج با رهبر انقلاب
علی معلم دامغانی در گفت‌و‌گویی که در پايگاه اطلاع‌رساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله خامنه‌اي منتشر شده از موضوعات مختلف از جمله ديدار خصوصي هوشنگ ابتهاج (سايه) با رهبر معظم انقلاب سخن گفته است. بخشی از این گفت و گو در ادامه می‌آید:
همان‌طور كه مستحضريد، رهبر انقلاب هر سال در نيمه ماه رمضان ديدار گرم و صميمي با شاعران دارند. آيا اين قبيل ديدارها پيش از دوران رهبري هم برگزار مي‌شد؟
بله. اصلاً نخستین آشنايي من با آيت‌الله خامنه‌اي از طرف برخي دوستان شاعر بود؛ بویژه مرحوم «قدسي» كه از دوستان آقا بودند. اما شايد اولين‌بار از زبان مرحوم عماد خراساني درباره آقا مطلبي شنيدم.
پيش از انقلاب بود اين ماجرا؟
اين داستان مربوط مي‌شد به قبل از انقلاب. اما هرچه كه به انقلاب و مبارزات انقلابي نزديك‌تر شديم، فعاليت آقا بيشتر شد و نقل‌قول‌ها پيرامون ايشان بالا گرفت. پس از انقلاب نيز به‌عنوان يار نزديك و از شخصيت‌هاي نزديك به امام بودند كه از طرف ايشان مأموريت‌هاي مهمي را برعهده داشتند. يادم مي‌آيد كه در همان نخستين سال‌هاي پس از پيروزي انقلاب، انجمني بنا شد كه وقتي به آنجا رفتم، خانم صفارزاده و چند نفر ديگر از دوستان شاعر حضور پيدا مي‌كردند.
چند نفر شاعر جوان‌تر هم مي‌آمدند، شعرهاشان را مي‌خواندند و اصطلاحاً قديمي‌ترها آن شعرها را چكش‌كاري مي‌كردند. البته من آيت‌الله خامنه‌اي را در آن انجمن نديدم، اگرچه بعدها شنيدم كه يكي از پايه‌گذاران اين جلسات ايشان بودند. بقاياي اين جلسات هنوز در حوزه هنري است. البته حوزه هنري هم ميراث ايشان است. الآن هم حوزه و هم بچه‌ها‌ي آن احساس تعلق شديدي نسبت به ايشان مي‌كنند و خودشان را جزو دفتر ايشان حساب مي‌كنند. البته از آن‌طرف هم عنايتي نسبت به اين بچه‌ها وجود دارد.
نشست‌هاي شاعرانه ديگري هم بود كه رهبر انقلاب در آن شركت داشته باشند؟
بله؛ ما جلسه ديگري هم به غير از اين جلسه‌اي كه توضيح دادم، داشتيم كه تقريباً رسمي بود و در خانه برخي دوستان شاعر مثل آقاي سبزواري، استاد ستوده و آقاي مشفق برگزار مي‌شد. اين جلسات معمولاً هفتگي و در شب‌هاي چهارشنبه برگزار مي‌شد. همه اين شاعران قديمي كه اين سال‌ها میهمان رهبر انقلاب در ماه رمضان هستند، در جلسات شبانه آن سال‌ها مي‌آمدند و شركت مي‌كردند.
آقا در آن جلسات شعر هم مي‌خواندند و يا جلسه نقد شعر بود؟
در اين جلسات رهبر انقلاب غالباً تشريف مي‌آوردند به دليل امساك يا دليل ديگري شعر نمي‌خواندند، اما نقد شعر مي‌كردند. البته بايد متذكر شوم كه شركت آقا در اينگونه جلسات، محدود به تهران يا زمان رياست‌جمهوري ايشان نبود بلكه ايشان در جلسات بسيار‌بسيار سخت‌گيرانه‌اي در حلقه‌هاي شعري مشهد هم حضور داشتند. حتي وقتي به تهران آمدند، به‌خاطر علاقه ايشان به شعر، خيلي از شاعران ايشان را نمي‌شناختند ولي ايشان به واسطه شعر آن افراد، آنها را مي‌شناختند.
به‌هرحال علاقه ايشان به شعر، محدود به اين يكي‌دو جلسه نبود بلكه ايشان از قديمي‌ترين شخصيت‌ها در اين زمينه هستند.
الآن هم گويا اين ديدارها برقرار است.
بله؛ به شكل رسمي كه هر ماه رمضان برگزار مي‌شود، اما آقا با شاعران ديدارهاي خصوصي‌تري نيز دارند. چند سال پيش، به اتفاق 10 نفر از دوستان و آقاي هوشنگ ابتهاج (سايه) خدمت آقا رسيديم و ديداري با ايشان داشتيم كه رسانه‌اي نشد. جلسه بسيار صميمي و گرمي بود. يكي از خاطرات جالبي كه از آن ديدار به ياد دارم اين است كه يكي از همراهان درباره چند تصنيف به آقا گفت كه اينها كار آقاي سايه است. آقا به اصطلاح تجاهل‌العارفي كردند و به‌خاطر آن شعرها آقاي سايه را تشويق كردند. اما در ادامه اين جلسه معلوم شد كه آقا به تازگي شعري از آقاي سايه خوانده بودند و حتي برخي مصراع‌هاي آن را هم در ذهن داشتند.
انتخاب شعري كه شعرا در جلسه نيمه ماه رمضان در حضور رهبر انقلاب ارائه مي‌دهند، روش خاصي دارد يا به اختيار خود شاعران است؟
امسال كه به نظر مي‌رسيد مقداري جلسه حساس‌تر از سال‌هاي گذشته باشد، توصيه امثال ما اين بود كه شعرها را پيش از ارائه ببينيم. اما نه وقت گذاشت و نه بخت. البته در جلسه هم ديديم كه آقا نيز مخالفت خود را با اين كار اعلام كردند. ايشان تذكر دادند كه نمي‌گذارند حرف كسي توسط اشخاص ديگر عوض شود و هركس بايد عقيده خود را بگويد. در اين چند سال، شايد در دو سه مورد، شاعر شعري خوانده و ايشان نسبت به يك قطعه يا يك موضع‌گيري، حساسيت نشان داده‌اند. البته اين حساسيت به مسائل ذوقي و سياسي برنمي‌گردد بلكه بيشتر ناظر به مواردي است كه متوجه منفعت عام بوده يا به مسائلي نظير ذات مقدس حضرت حق يا توحيد برمي‌گردد که تذكر داده‌اند.
شايد موقعيت و جايگاه ديني ايشان ايجاب مي‌كند كه درباره اين مسائل جنبه نظر هدايتي خود را اعلام كنند. البته بايد به اين نكته هم اشاره كنم كه آقا تعصب خاصي روي سبك‌هاي شعري ندارند اما به‌هرحال فكر مي‌كنم به شعر كلاسيك به دليل فني‌تر بودنش - البته بيشتر سبك خراساني- بيشتر توجه دارند. ارسال نظر
پربیننده