۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۵۴
مروری بر زندگی رومن پولانسکی به بهانه دردسرهای اخیرش

ستاره‌ای که زمین گیر شد

18 آگوست 1933 کودکی با نام «ریموند رومن لیپینگ» در پاریس متولد شد. او که بعد‌ها شهرت جهانی یافت هرگز فکرش را هم نمی‌کرد که تقدیری عجیب برایش مقدر شده باشد. پدرش یک یهودی دو آتشه لهستانی و مادرش یک روس دورگه بود، با این حال رومن هرگز با تعلیمات یهود پیوند نخورد و بعد‌ها مسیحی و پیرو کلیسای رومن شد، هرچند هیچ کدام از اعضای خانواده‌اش مذهبی نبودند و هیچ ‌یک به خدای واحد اعتقادی نداشتند. در 1936 خانواده لیپینگ به لهستان مهاجرت کردند و در آغاز جنگ دوم جهانی در 1939 در شهر «کراکف » زندگی مِی‌کردند، زمانی که لهستان تحت اشغال نیروهای نازی درآمد، زیر نظر قوانین ضدیهود نازی خانواده پولانسکی بالاجبار به گتو در کراکف تبعید شدند و بعد از آن نیز این خانواده از هم پاشید چرا که پدر به کمپ کار اجباری در اتریش فرستاده شد و مادر به آشويتز رفت و در همانجا نیز درگذشت. رومن که کودکی چابک بود، بالاخره در 1943 از گتوی کراکف فرار کرد و با کمک خانواده‌های کاتولیک لهستانی توانست تا انتهای جنگ مخفی بماند. او در 10 سالگی تعمید داده و از آن پس کاتولیک شد. پس از اتمام جنگ، او و پدرش که تنها بازمانده‌های خانواده بودند به کراکف بازگشتند و در بنای جمهوری خلق لهستان مانند هر شهروند دیگر شریک شدند. پدر تا زمان مرگش در سال 1984 به علت سرطان هرگز نفهمید که رومن مسیحی شده است. پولانسکی این اطلاعات را در حالی در اختیار مطبوعات گذاشت که در زندان بسر می‌برد. او که این روزها مانند قبل در رأس خبرگزاری‌های جهان قرار دارد، در مصاحبه‌هایی با مجله‌های مختلف چاپ انگلستان اطلاعات دقیق‌تری از زندگی خود را بازگو کرده است. دهه 50؛ آغاز زندگی حرفه‌ای در سال 1959 پولانسکی از دانشکده فیلم لدز در لهستان فارغ‌التحصیل شد و با «باربارالس» یکی از همبازی‌ها‌‌یش در «وقتی فرشته‌ها می‌افتند» ازدواج کرد. البته باید گفت هرچند پولانسکی کار سینمایی خود را در دهه 50 آغاز کرد، اما فیلم‌های کوتاه و کار‌های تئاتری‌اش به دلیل فضای غیرعرفشان مورد توجه قرار نمی‌گرفتند. رومن در دیگر کشورهای جهان نیز با این مشکل رو‌به‌رو بود و زمانی که در آمریکا زندگی می‌کرد نیز هرگز توسط اطرافیانش درک نشد. در 1950 پولانسکی در فیلمی از «آندری واردا» به نام «یک فصل» بازی کرد که توجه کارگردان‌های دیگر سینمای اروپا را به خود جلب کرد. او همچنین در 1954 با بازی در «دوچرخه جادویی» اثر استرننلر فصل تازه‌ای از دوران فعالیتش را آغاز کرد که البته این برگ از زندگی‌اش چندان نپایید. وی نخستین فعالیت کارگردانی خود را در 1955 با فیلم کوتاه «دوچرخه» آغاز کرد، اما در میان فعالیت‌های دهه 50 پولانسکی فیلم کوتاه «وقتی فرشته‌ها می‌افتند» از نگاه منتقدان مورد توجه قرار گرفت و نام او را در صحنه‌های فرهنگی و ادبی جهان بر سر زبان‌ها انداخت. نقش پولانسکی در سینمای بعد از جنگ لهستان را نمی‌توان انکار کرد و حتی بسیاری بر این باورند که می‌توان نام پدر سینمای لهستان را برای او برگزید. وقتی پولانسکی نخستین فیلم بلندش «چاقو در آب» را کارگردانی کرد، با اینکه دولت کمونیست لهستان چندان علاقه‌ای به این فیلم نشان نداد اما این اثر نخستین کاندیداتوری اسکار را برای پولانسکی به همراه آورد. پولانسکی برای فرار از شرایط و فضای کمونیستی لهستان به فرانسه رفت تا شاید آنجا با آزادی بیشتر به فعالیت بپردازد. او در فرانسه نیز چند فیلم کارگردانی کرد که در آن میان «چاق و خوش هیکل» و «پستانداران» از نمونه‌های قابل اشاره هستند. پولانسکی بزودی متوجه شد که سینمای موج نو در فرانسه چندان پذیرای سلایق وی نیست، پس فرانسه را به قصد انگلستان ترک کرد؛ سفری که به گفته خودش هدایای بسیاری را برای او به همراه داشت که این تجربیات سرآغاز فعالیت‌های بعدی در دیگر کشورهای جهان شد. دهه 60؛ قتل همسر انگلستان، پولانسکی را به شهرت و محبوبیت زیادی رساند، فیلم‌هایی نظیر «دافعه» و «کول – دُ - سَک» (بن‌بست، 1966) که کاری بود مخلوط از کتاب «در انتظار گودو» اثر ساموئل بکت و «جشن تولد» اثر پینتر، هواداران بسیاری در بریتانیا به دست آوردند. در 1966 پولانسکی با «شارون تیت» آشنا شد. این اتفاق درست قبل از کارگردانی فیلم «خون‌آشام‌کش‌های نترس» در سال 1967 بود. تیت بزودی به عقد رومن درآمد و در همان ایام پولانسکی فیلم «فرزند رزمری» را کارگردانی کرد؛ فیلمی که یکی از آثار پرطرفدار وی در اروپا و جهان شد. پولانسکی در کتاب خاطرات خود، دورانش با شارون تیت را هرچند کوتاه، به عنوان بهترین زمان زندگی‌اش معرفی می‌کند و همواره این دوران را غیرقابل بازگشت می‌داند. از مجموعه تحولاتی که زندگی پولانسکی را با چالش‌های جدیدی رو به رو ساخت، قتل شارون تیت در زمان بارداری بود. این اتفاق سال 1969 و در آخرین روزهای دوران طلایی دهه 60 در لس‌آنجلس توسط عده‌ای (هواداران چارلز مانسون) به وقوع پیوست. این در حالی بود که پولانسکی در لندن مشغول فیلمبرداری اثر جدیدش بود. پولانسکی هنوز هم در پاسخ به سوال خبرنگاران زمانی که از او می‌پرسند بزرگ‌ترین ناراحتی‌اش در زندگی چیست، می‌گوید: من هرگز نمی‌توانم خودم را برای عدم حضور در لس‌آنجلس ببخشم. اگر من در کنار خانواده‌ام بودم حتما اکنون سرنوشتی دیگر داشتم. دهه 70؛ از مکبث تا زندان زوریخ نخستین فیلم پولانسکی بعد از مرگ همسرش، برداشتی از «تراژدی مکبث» بود. هرچند این فیلم از فروش بالایی برخوردار شد و هواداران زیادی پیدا کرد، اما منتقدان، خشونت وحشیانه فیلم را به عواقب قتل شارون نسبت دادند. پس از «مکبث» پولانسکی به همراه دوست و همکار قدیمی خود «جرالد براک» فیلم «چه؟» را کارگردانی کرد که خود او همراه «مارچلو ماسترویانی»، «هیو گرینیت» و «سیدنی روم» در آن ایفای نقش کردند. پس از آن بود که پولانسکی بعد از چندین سال دوری از ایالات متحده به هالیوود بازگشت و فیلم «چیناتاون» (منطقه چینی‌ها) را در سال 1973 روی پرده فرستاد. این فیلم با ستارگانی همچون «جک نیکلسون» و «فی ‌دانوی» همراه بود و کاندیدای 11 جایزه اسکار شد و فیلمنامه آن توسط «رابرت تاون» جایزه برد. در سال 1976 پولانسکی فیلم «مسـتاجر» را کارگردانی و به عنوان نقش اول نیز در آن ایفای نقش کرد. منتقدان، این فیلم را به نوعی به سومین قسمت از سه‌گانه «آپارتمان‌ها» از کارهای پولانسکی به همراه «فرزند رزمری» و «دافعه» می‌دانند. در سال 1976 پولانسکی رابطه‌ای را با «ناتاشا کینسکی»، وقتی که خود او 43 سال و کینسکی 15 سال داشت، آغاز کرد. بازیگری که در فیلم «تس» برای پولانسکی ایفای نقش کرد و رابطه‌اش پس از پایان فیلمبرداری این فیلم به سرعت خاتمه یافت. در سال 1977 اما پولانسکی 44 ساله درگیر بزرگ‌ترین جنجال کارنامه خود شد؛ محکومیت به رابطه نامشروع با یک دختر 13 ساله! «سامانتاگیلی» که در آن سال ‌ فقط 13 سال داشت و قرار بود به کمک پولانسکی تبدیل به «شارون تیت» آینده شود. رومن در ملاقاتی با مادر سامانتا به آنها گفته بود که سامانتا، پتانسیل تبدیل شدن به یکی از ستارگان بزرگ هالیوود را دارد و همانجا با این دختر قرار عکاسی گذاشت. پولانسکی برای ملاقات دوم با سامانتا بود که او را به منزل «جک نیکلسون» دعوت کرد تا از او عکاسی کند و همین ملاقات سرآغاز تمام حاشیه‌ها شد. در دادگاه اعلام شد که پولانسکی علاوه بر تجاوز به این دختر 13 ساله به او مواد مخدر نیز خورانده است‌ و این اتهام در حالی مطرح می‌شد که خود پولانسکی هیچ وقت به تجاوز اعتراف نکرد، چرا که مدعی رضایت سامانتا بوده است. دادگاه این اتفاق ماه‌ها به طول انجامید تا در نهایت پولانسکی در سال 1978 به انگلستان و سپس به فرانسه فرار کرد! «سامانتاگیلی» 30 سال بعد از این واقعه در 2008 اعلام کرد: «کاری که پولانسکی انجام داد اشتباه بود، ولی با این حال اطمینان دارم که از آن پشیمان است و خب من هم هنوز زنده‌ام». در سال 1979 فیلم «تس» روی پرده آمد. این اتفاق از سال 77 و دستگیری او نخستین اکران سینمایی‌اش بود. هرچند این فیلم به دلایل قانونی با کمی تاخیر در آمریکا روی پرده رفت اما به دومین کاندیداتوری وی به عنوان بهترین کارگردان در اسکار انجامید. دهه 80 و 90؛ زیر سایه اتهام 7 سال بعد پولانسکی فیلم «دزدان دریایی» را در سال 1986 روی پرده برد و پس از آن «عصبی» (1988)، «ماه تلخ» (1992) و «دروازه مهم» (1999) را که در تمام این فیلم‌ها «امانوئل سینیر» مدل و هنرپیشه زن معروف، ایفای نقش می‌کرد. البته در سال 1997 پولانسکی برداشت نمایشی فیلم «خون‌آشام‌کش‌هاي نترس» را روی صحنه تئاتر برد که از موقعیت ویژه‌ای برخوردار شد. پولانسکی در سال 1998 به عنوان عضو افتخاری مدرسه هنرهای زیبای پاریس درآمد. در سال 2002 فیلم «پیانیست» را کارگردانی کرد که ماجرای یک پیانیست یهود – لهستانی به نام «ایزاک اشمپلیمن» بود- فیلمی که از افتخارات فراوانی برخوردار شد و جایزه نخل طلایی را در فستیوال کن برای او به همراه آورد. این فیلم جایزه بهترین فیلم را در جشنواره سزار نیز به همراه داشت و پولانسکی جایزه اسکار بهترین کارگردان را نیز نصیب خود کرد، هرچند از ترس زندان هیچ وقت برای دریافت آن حاضر به سفر به آمریکا نشد! در سال 2004 پولانسکی گوی کریستال را برای سال‌ها فعالیت هنری دریافت کرد و در همان سال نمایشنامه «الیور تویست» اثر چارلز دیکنز را نیز روی صحنه برد. وی در سال 2009 جایزه «طلایی» را از فستیوال زوریخ برای سا‌ل‌ها فعالیت هنری خود دریافت کرد که این جایزه قرار بود در میانه فیلمبرداری فیلم «روح» به وی اعطا شود و در همین هنگام وقتی پولانسکی در فرودگاه زوریخ از هواپیما پیاده شد گذشته گریبان او را گرفت. عاقبت فرار 30 ساله رومن پولانسکی که خوشحال و خندان در راه گرفتن گوی طلایی از جشنواره زوریخ بود و شاید به هیچ عنوان به این موضوع فکر نمی‌کرد که در فرودگاه سوییس توسط گارد مسلح پلیس بین‌الملل بازداشت شود، سوار هواپیما شد. این دستگیری به جرمی که 30 سال از ارتکاب آن می‌گذرد برگه تازه‌‌ای را در حقوق بین‌الملل نمایان ساخت که هرگز مجرم نمی‌تواند از جرم‌های خود بگریزد. در حین اینکه رومن مشغول بستن چمدان‌های خود بود و روی سخنرانی‌اش متمرکز شده بود، نیروی قضایی دولت آمریکا مذاکراتی را به صورت مخفیانه با نیروهای امنیت بین‌الملل و دولت‌های سوییس، لهستان و فرانسه آغاز کرد، چراکه پولانسکی نه‌تنها یک لهستانی محسوب می‌شود، بلکه یک شهروند فرانسوی نیز هست. تابعیت دوگانه پولانسکی کار را برای مجامع قضایی بین‌المللی سخت‌تر از گذشته کرده بود. این مذاکرات که 10 روز به طول انجامید، تنها توانست مقامات سوییسی را به همکاری وادار کند. بعد از گذشت قریب به بیش از 2 هفته از دستگیری پولانسکی مقامات فرانسوی و لهستانی کماکان خواستار آزادی این کارگردان مشهور هستند. مساله تا جایی پیش رفته که نیکولا سارکوزی، رئیس جمهور فرانسه هم درباره این پرونده به حرف آمد و خواستار آزادی این کارگردان نام‌آشنا شد. همسر کنونی پولانسکی در حال حاضر مشغول جمع‌آوری گروهی از بهترین وکلا از سرتاسر آمریکا و اروپاست؛ مجموعه‌ای که قرار است در دفاع از پولانسکی به او کمک کنند. این در حالی است که سامانتای 43 ساله هم اعلام کرده هیچ شکایتی از رومن پولانسکی ندارد و فقط امیدوار است این غائله هر چه زود‌تر خاتمه یابد. رومن پولانسکی در آخرین مصاحبه خود، عنوان داشته است در حال حاضر و با توجه به حضور در زندان زوریخ، با همکاری «رابرت هریس» خالق کتاب و فیلمنامه «روح»، مراحل فنی فیلم اخیرش را به انجام می‌رساند. هریس نویسنده رمان‌های تاریخی چون «سرزمین پدری» هم اخیرا اعلام کرده است، پولانسکی جزئیات فنی و آماده‌سازی فیلم جدیدش را از سلول خود به وی اطلاع می‌دهد تا آن‌را برای نخستین نمایش جهانی در جشنواره‌ فیلم برلین در زمستان آینده آماده کند. اما آیا حاشیه‌های آقای کارگردان اجازه حضور دوباره در عرصه سینمای جهان را خواهد داد؟
ارسال نظر
captcha
پربیننده